Door onze correspondent
Marloes de Koning
TIRANA, 15 juni.
Ongetrouwd een relatie hebben moet in Albanië stiekem, want de eer van de familie is snel geschaad. In de steden floreren bijgevolg de sekshotels.

De eerste twee maanden hield de vriendin van Julian, een ober van 23 uit Tirana, nog stand. Ze had liever geen seks, dan dat ze zich liet meetronen naar een van de talrijke sekshotelletjes in de stad. „Bang om andere stellen tegen te komen. Of dat haar familie erachter zou komen.” Daarna werd de nood te hoog, vertelt Julian met een serieus gezicht achterin een bar in de uitgaanswijk van de Albanese hoofdstad.

Julian woont, zoals de meeste ongetrouwde Albanezen, bij zijn ouders. Het is er klein en zijn moeder is altijd thuis. De gedachte zijn vriendin mee naar huis te nemen en aan zijn ouders voor te stellen is onbestaanbaar, zolang ze nog geen trouwplannen hebben. Hij hoort het zijn moeder al zeggen: ‘mijn huis is geen hotel’. Het bleef twee jaar aan en kostte fortuinen. Altijd café of hotel in, nooit eens samen thuis voor de buis. Voor twee uur in een kamer betaal je tien euro. Een hele nacht kost twintig. De tengere Albanees somt op wat hij ervoor heeft laten staan: sigaretten, koffie, drank, benzine. „Als je relatie heel serieus wordt, kan het zijn dat je je auto moet verkopen.”

In de hoofdstad hangt een bronstige sfeer. De bevolking is jong. Tirana groeit en moderniseert in hoog tempo. Geëmigreerde jongens cirkelen in grote auto’s met Italiaans kentekens in de zomerhitte rond de kroegen. De meerderheid van de bevolking is moslim, maar naar hoofddoeken moet je zoeken. Jonge vrouwen lopen op hakken en in uitdagende jurkjes of hotpants. In het openbaar gezoend wordt er vrijwel niet, want de sociale controle is groot en het gerucht dat een meisje geen maagd meer is schaadt de familie-eer. Uit de cocktail van maagdelijkheidscultus en geilheid is een bloeiende industrie ontstaan. Binnen iedere vriendenkring circuleren namen en recensies van goedkope hotels waar geen vragen worden gesteld. Stelletjes maken er massaal gebruik van.

Hotel Agron ligt tegenover een park, langs de weg die de stad uit de bergen in voert. De muren zijn groengeel gestuct en de ramen geblindeerd. De parkeerplaats is ommuurd, waardoor de kentekens vanaf de weg slecht zichtbaar zijn. Een jong stel glipt gehaast de trap op zonder oogcontact te maken. De receptie is zonder opsmuk, twee jonge mannen geven zonder naar identificatie te vragen de sleutel van een kamer waar een schoonmaakster nog snel de lakens van het vorige liefdeskoppel weghaalt. Het matras lijkt van plastic, alsof hier vooral mensen logeren die nog niet zindelijk zijn. In de douche ligt een paarse plastic kam. Het zeepbakje heeft afdrukken van sigarettenpeuken. Op de gang klinkt het theatrale gesteun van een vrouw. Een ontbijtzaal is er niet. Wie wil blijven slapen wordt vreemd aangekeken en moet vooraf afrekenen.

„Het is genant voor een meisje,” zegt Ana (21), een studente Duits in een korte broek en een open shirtje. „Er staat een vrouw achter de balie, die staart je aan. Je weet dat ze weet wat je komt doen.” Ze is ontmaagd in een motel, maar heeft sinds acht maanden een relatie met een jongen met eigen appartement. „Luxe.” Ze gokt dat zeker de helft van haar vriendinnen op motels is aangewezen. Het alternatief is de auto, het trappenhuis, of hun werkplek.

„Onze traditie is aseksueel. Seks is een taboe onderwerp”, doceert Ilira Gjika, een oudere kinderarts die is uitgegroeid tot seksvraagbaak. „Dit is een patriarchale samenleving, waarin intimiteit alleen werd getoond in de beslotenheid van de echtelijke slaapkamer.” Het taboe gaat er volgens haar in hoog tempo af, maar bij gebrek aan goede voorbeelden vooralsnog op een heel ‘banale’ manier. Meisjes uit arme gezinnen gebruiken seks als ruilmiddel, maar om toch ‘maagd’ te blijven doen ze het anaal of laten zich weer dichtnaaien voor hun huwelijk. De gang naar seksmotels is voor sommigen weliswaar pure noodzaak, maar volgens Gjika ook meer dan in West-Europese landen gebaseerd op ongelijkheid. „Seksuele honger, met een dominante man waaraan een vrouw zich overgeeft.”

De traditionele verhoudingen nopen tot creativiteit en geduld. „Het wachten is steeds op dat ene fantastische telefoontje: oma is de stad uit!”, vertelt journalist Ervin Quafmolla. „Mijn moeder weet dat ik vriendinnen heb. We hebben erover gepraat, maar ze zegt dat ze me niet kan toestaan iemand mee te nemen.” Hij steekt nog een sigaret op. „We houden het met z’n allen in stand. De enige die ervan profiteren zijn de hoteleigenaren.” Bevorderlijk voor een leuke relatie is het niet, verzucht hij. „Je kunt nooit eens ontspannen met elkaar uitslapen.”

Carola Houtekamer
Hester van Santen

Suikerspinnen, slagroom, karamelijs. Er zijn zo veel lekkere zoete dingen dat je dat niet zonder enig schuldgevoel naar binnen kan werken.

Er is hoop voor zoetekauwen. Zoete zilveruitjes, zoete karnemelk, zoete limoenen. En dat alles zonder gevaar voor afbrokkelend tandglazuur en uitdijende vetweefsel. Dat alles biedt de mirakelbes, in pilvorm op internet te koop. Wie één pilletje op zijn tong laat smelten, neemt daarna vrolijk een citroen bij de koffie.

De mirakelbes (richadella dulcifica) groeit in West-Afrika. De wonderlijke werking van de op zichzelf smaakloze vrucht werd in de jaren zestig door de Westerse wetenschap ontdekt. Voor wie de vrucht eet, smaakt alles wat zuur is urenlang zoet. Destijds zagen voedingsonderzoekers hoe de lokale bevolking met smaak verzuurd maïsbrood at, met hulp van deze grote, rode bes. Er zijn op de wereld maar twee planten met dit effect – de andere groeit in Maleisië. Inmiddels zijn extracten van de mirakelbes lifestyleproducten geworden. Het schijnt dat er in – natuurlijk – New York Flavor Tripping Parties worden gehouden waar zure cocktails als chocolademelk naar binnen gaan.

Onze mirakelbespillen arriveren per post. Op een dinsdagavond zetten we ons aan het diner om hun werking tot het uiterste te verkennen. Op het menu: appelkappertjes op een piramide van zure augurkjes; limoen op een bedje van citroen; en zuurkool, niet afgespoeld. Karnemelk, bloedsinaasappelsap en wijnazijn erbij.

Als alles op tafel staat, laten we een pilletje smelten op onze tong. Vervolgens pakken we elk een kwart citroen, zetten onze tanden erin en eten hem in één hap op. Niet alleen blijven onze gezichten in de plooi, het is zelfs lekker.

Citroen, limoen, en ook grapefruit worden van de mirakelbes precies zoetzuur genoeg. We happen ze weg alsof het mandarijnen zijn.

Verder is het resultaat vrij afschuwelijk. De augurken krijgen een goedkope, weeïge bijsmaak. Het bloedsinaasappelsap wordt zoet als aanmaaklimonade. De wijnazijn en de karnemelk verliezen elk karakter. Na tien minuten beginnen we ons af te vragen of het effect nog zal verdwijnen.

Moet dit de oplossing zijn voor vetzucht en tandbederf? Wetenschappers denken van wel. Er wordt al geëxperimenteerd met het inbouwen van mirakelbesgenen in sla, tomaten en aardbeien.

Nog licht misselijk van de weeïge smaak vragen we ons af of dit een goed idee is. Waarom zou je zure dingen zoet maken? Naar koekjes en bonbons smaken de augurken niet, en zoete taartjes worden niet nóg zoeter.

En bovendien: zure smaak is er niet voor niets. Als de werking van de bessen na een half uurtje eindelijk is verdwenen, schrijnt ons gehemelte. En trouwens: hele citroenen liggen niet goed op de maag.

Bijzondere eigenschap
Miraculine is een eiwit dat de mirakelbes zijn bijzondere eigenschap geeft. Het eiwet fopt de suikersmaakpapillen. Eet je iets zuurs (een pH-waarde van 3), dan nemen de smaakpapillen suiker waar. Zuur van citroenen, azijn of accuzuur, smaakt zoet. Het is zo krachtig, dat een gram citroenzuur, er drieduizend keer zo zoet door smaakt als een gram suiker.