Ministerie van Algemene Zaken
T.a.v. de Minister President
de heer mr. J.P. Balkenende
Postbus 20001
2500 EA Den Haag

Datum 18 januari 2010
Telefoonnr. 020 58 16 547
Onderwerp Positie zelfstandigen
Ronald.vanderKrogt@vc.fnv.nl

Geachte heer Balkenende,

De Vakcentrale FNV vraagt u en uw kabinet dringende aandacht voor het volgende:

Onlangs heeft het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) cijfers gepubliceerd waaruit blijkt dat het inkomen van zzp’ers in het derde kwartaal 2009 met gemiddeld 12 procent is gekrompen. Het CBS omschrijft dit als ‘de grootste inkomensduikeling van dit decennium’. Vooral na de zomer blijkt het aantal opdrachten en uitstaande orders van de zzp’ers fors te zijn afgenomen en gevreesd mag worden dat deze tendens zich voorlopig zal voortzetten. Een deel van de zelfstandigen heeft de klap kunnen opvangen door in te teren op reserves die in betere tijden zijn aangelegd, onder andere als pensioenvoorziening. Er is echter ook een aanzienlijke groep die geen buffer heeft kunnen opbouwen.

De FNV had op basis van signalen van de zzp-achterban al langer zorgen over de financiële positie van een deel van de zzp’ers, maar ziet in de cijfers van het CBS de bange vermoedens bevestigd. Wij zijn dan ook van mening dat de zzp’ers beschouwd mogen worden als de grootste slachtoffers van de huidige economische crisis.

Na het uitbreken van de economische crisis heeft het kabinet een pakket maatregelen genomen om de economie krachtig te ondersteunen en zoveel mogelijk werkgelegenheid te behouden. Nog los van de miljarden euro’s die in de bankensector zijn gestoken, investeert uw regering zeventien miljard euro extra in de Nederlandse economie. De FNV juicht deze maatregelen en investeringen natuurlijk toe, maar constateert tegelijkertijd dat zzp’ers daar niet of nauwelijks profijt van hebben. Derhalve vraagt de FNV het kabinet om op korte termijn een aantal maatregelen te nemen ter ondersteuning van de (financiële) positie van de groep zzp’ers, ter voorkoming van een verdere inkomensterugval en ter overbrugging van de leegloop aan uren waar velen mee worden geconfronteerd. Wij stellen daarbij de volgende maatregelen voor:

1. Om in aanmerking te komen voor onder andere de zelfstandigenaftrek, startersaftrek en MKB-winstvrijstelling, moet een zzp’er voldoen aan het zogenaamde urencriterium dat is vastgesteld op 1.225 uur. Zzp’ers die in 2008 aan het urencriterium hebben voldaan zouden voor 2009 dispensatie moeten krijgen indien zij als gevolg van de crisis niet meer aan het urencriterium kunnen voldoen. Op deze wijze behouden zij de fiscale aftrekmogelijkheden en wordt een verdere inkomensdaling voorkomen. Een alternatief is het tijdelijk verlagen van het urencriterium op bijvoorbeeld 650 uur.

2. Zzp’ers die (tijdelijk) in de financiële problemen (dreigen te) komen kunnen een beroep doen op het Besluit Bijstandsverlening zelfstandigen (BBZ) Zzp’ers die daarop een beroep willen doen worden echter geconfronteerd met een verplichte afkoop van pensioenvoorzieningen indien dit lijfrenteverzekeringen betreft. Naast het feit dat deze afkoop financieel zeer nadelig uitpakt voor de betreffende zzp’er moeten we ons ook realiseren dat dit de aanvullende oudedagsvoorziening van de ondernemer betreft. Hij of zij heeft immers (vooralsnog) geen andere mogelijkheden voor het opbouwen van aanvullend pensioen, dan het afsluiten van een lijfrenteverzekering. Wij stellen voor om de vermogenstoets voor zzp’ers die een beroep moeten doen op de BBZ (tijdelijk) te verruimen en voorzieningen voor aanvullend pensioen buiten de vermogenstoets te houden.

3. Hoewel het aantal zzp’ers dat een beroep moet doen op de BBZ-regeling sterk is gestegen, is ons gebleken dat veel zzp’ers nog onbekend zijn met deze regeling. Wij verzoeken u dan ook het initiatief en voortouw te nemen voor een landelijke campagne waarin het bestaan en de mogelijkheden van de BBZ-regeling voor zzp’ers onder de aandacht wordt gebracht. Via de bestanden van de Kamers van Koophandel en in samenwerking met de gemeenten moet het mogelijk zijn om op korte termijn alle zzp’ers over de regeling te informeren. Vanzelfsprekend zullen de bij de FNV aangesloten bonden die zzp’ers organiseren hun verantwoordelijkheid nemen bij het informeren van de ruim 35.000 zzp-leden.

4. Analoog aan de voorwaarden die zijn gesteld bij de deeltijd-WW pleit de FNV voor een uitbreiding van de scholingsmogelijkheden voor zzp’ers. Scholing is immers van groot belang om de markt- en concurrentiepositie van zzp’ers te vergroten en voor het behoud en uitbreiding van kennis en vaardigheden. De FNV pleit dan ook voor een (tijdelijke) extra fiscale stimulering van de scholingsmogelijkheden voor zzp’ers, bijvoorbeeld door de scholingskosten dubbel aftrekbaar te maken tot een maximum van bijvoorbeeld 80 procent.

5. Ons bereiken nog steeds signalen dat, ondanks de goede voornemens, de betalingsmoraal van de landelijke-, provinciale- en gemeentelijke overheden nog steeds te wensen overlaat. Er worden nog steeds (zeer) lange betalingstermijnen gehanteerd waardoor zzp’ers die voor overheden werken financieel in de knel komen. Wellicht ten overvloede roepen wij u op de overheden (nogmaals) aan te sporen hun rekeningen tijdig te betalen.

Naar het oordeel van de FNV is bovenstaand 5puntenplan snel te realiseren zonder dat dit hoge investeringen vereist. Voor de langere termijn wil de FNV de onderhandelingen binnen de SER naar aanleiding van uw adviesaanvraag inzake zelfstandigen aangrijpen om de positie van zzp’ers structureel te verbeteren.

Gezien de lastige situatie waarin veel zzp’ers momenteel verkeren, willen wij u vriendelijk maar ook dringend vragen om bovenstaand 5puntenplan op zeer korte termijn binnen uw kabinet te bespreken en daarbij financiële middelen vrij te maken voor de uitvoering. Vanzelfsprekend zijn wij te allen tijde bereid om het plan nader toe te lichten en mee te denken over een efficiënte en effectieve uitvoering.

Met vriendelijke groet,
Vakcentrale FNV

Agnes Jongerius
Voorzitter