Een groep van 34 bedrijven wil onder de naam De Groene Zaak een snellere verduurzaming van de economie bewerkstelligen. Nederland moet voorp lopen, vinden ze.

Door Marcel aan de Brugh

Wageningen. Oud-minister Roger van Boxtel wijst naar de grond, naar het tapijt. „Dat is gerecycled”, zegt Van Boxtel op het hoofdkantoor van zorgverzekeraar Menzis in Wageningen, waarvan hij voorzitter is. Het leggen van gerecycled  tapijt is een van de manieren waarop  Menzis probeert  zijn bedrijfsvoering te vergroenen. „Ons nieuwe kantoor in Groningen wordt een van de duurzaamste gebouwen in Nederland”, zegt Van Boxtel.

Zoals Menzis komen er steeds meer bedrijven in Nederland. Cateraar Albron, energieproducent Eneco, afvalverwerker  Van Gansewinkel, Triodos Bank. Allemaal hebben ze duurzaamheid hoog in hun vaandel staan. En allemaal vinden ze dat Nederland veel te langzaam de omslag maakt naar een duurzame economie.  Daarom hebben ze zich gebundeld, tot nu toe 34 bedrijven in totaal. Ze zijn een nieuwe ondernemersvereniging gestart, De Groene Zaak, die vandaag officieel is opgericht. Van Boxtel is er voorzitter van. „We willen de politiek stimuleren een snellere omslag te maken naar een duurzame samenleving”, zegt hij.

Volgens topman Matthijs Bierman van Triodos Bank is het hard nodig dat er vanuit het bedrijfsleven een roep komt om meer duurzaamheid. Het klimaatprobleem groeit. Westerse landen raken voor hun olie en gas afhankelijker van landen als Rusland, Iran en Irak. Daarnaast neemt de wereldbevolking toe van de huidige 6 miljard mensen naar circa  9 miljard in 2050. Als die allemaal hetzelfde consumptiepatroon willen als de huidige westerling, zal dat een aanslag zijn op natuur en milieu wereldwijd. Dat kan de aarde niet dragen, zegt Bierman. En dat kan maar tot één ding leiden: de huidige consumptiemaatschappij moet op de schop. Welkom, duurzame economie.

De Groene Zaak beseft dat het bedrijfsleven een cruciale rol speelt in de omslag naar een duurzame economie. Gebundeld kunnen de 34 bedrijven nu een sterker geluid laten horen. En dat liegt er niet om. Ze verwerpen de huidige consumptiemaatschappij die drijft op het steeds maar weer vervangen van producten door nieuwere versies. Ze wil recyclebare goederen met een langere levensduur. Nadruk ligt er ook  op het beperken van het energiegebruik, en op het gebruik van meer duurzame energie uit wind, biomassa, en zon. Verder sturen de leden van  De Groene Zaak hun bedrijf niet alleen aan op winstmaximalisatie. Net zo belangrijk is het personeel, en het effect dat het bedrijf heeft op de omgeving en de natuur.

Bierman van Triodos Bank vraagt zich af waarom Nederland niet gretiger op deze duurzame ontwikkeling inspringt.  „We weten dat we linksom of rechtsom van de fossiele brandstoffen af moeten. Waarom proberen we als Nederland daarin niet voorop te lopen”, zegt hij. Kansen zijn er volgens hem genoeg.

Neem Richard Sikkel en zijn autoleasebedrijf Athlon Car Lease. Het concern is marktleider in Nederland, en least 130.000 auto’s. Sinds een aantal jaren probeert Sikkel  zijn klanten over te halen zuinigere, schonere auto’s te leasen. Ook vraagt hij ze of ze niet beter met de trein kunnen reizen, of thuis kunnen werken. Athlon biedt klanten  nu de mogelijkheid om een contract te sluiten met niet alleen een lease-auto, maar ook een NS-abonnement. Dat klinkt duur, maar volgens Sikkel  kunnen  klanten daarmee netto toch goedkoper uit zijn dan wanneer ze overal met een lease-auto naartoe zouden rijden.

Sikkel en Bierman vinden dat het duurzame ondernemers in Nederland niet altijd even makkelijk wordt gemaakt. Op veel gebieden is er nog geen gelijk speelveld. Dat zegt ook Xander Meijer, directeur van Wessanen Benelux. De voedselleverancier verkoopt onder meer biologische levensmiddelen, en is op dit gebied een van de grotere aanbieders in Nederland. Volgens Meijer zijn biologische boeren veel tijd en geld kwijt aan de bestrijding van onkruid. Dat gebeurt met de hand, of machinaal. Een traditionele boer spuit daarvoor pesticiden. De bestrijdingsmiddelen komen vervolgens in het grondwater terecht. Maar voor de kosten van drinkwaterzuivering draait die boer niet op. Dat betaalt de samenleving. „Het zou goed zijn als de overheid de biologische boer voor dat nadeel corrigeert”, zegt Meijer. Datzelfde geldt bijvoorbeeld voor de elektriciteit die kolencentrales produceren. De maatschappelijke kosten – gezondheidsproblemen door fijnstof, klimaatopwarming door de uitstoot van CO2 – zijn slechts deels verwerkt in de prijs van kolenstroom. Waardoor exploitanten van windturbines in het nadeel zijn. Daar zou de overheid meer rekening mee moeten houden, zegt Bierman. Milieueconomen noemen dat het internaliseren van externe kosten. Oftewel, meer het principe van ‘de vervuiler betaalt’ toepassen.

De Groene Zaak wil de overheid helpen de omslag naar een duurzame economie sneller te maken. Maar niet via meer  regelgeving. „De regeldruk is al zo groot”, zegt Marga Hoek, die directeur is van de vereniging. De overheid kan wel de eigen uitgaven tegen het licht houden. Jaarlijks geeft ze  50 miljard euro uit aan goederen en diensten. Als ze daarvan een groter deel duurzaam besteedt, zou ze daarmee  de omslag aanjagen.

Door Marcel aan de Brugh
Wageningen. Nederland doet er veel te lang over om de omslag naar een duurzame economie te maken, vindt een groep van 34 bedrijven. Ze richten daarom een nieuwe ondernemersvereniging op, als alternatief voor werkgeversorganisatie VNO-NCW.

De nieuwe vereniging, die De Groene Zaak heet, gaat zich ervoor inzetten dat bijvoorbeeld milieu- en klimaatproblemen sneller worden aangepakt. Onder de 34 bedrijven die zich tot nu toe bij De Groene Zaak hebben aangesloten bevinden zich grote concerns zoals postbedrijf TNT, voedingsmiddelenproducent Wessanen, zorgverzekeraar Menzis en autoleasebedrijf Athlon.

Voorzitter Roger van Boxtel van De Groene Zaak benadrukt dat het initiatief „geen aanval” is op VNO-NCW. De werkgeversorganisatie blijft voor de meeste zaken de enige en belangrijkste spreekbuis van het Nederlandse bedrijfsleven. Maar voor het thema duurzaamheid is er nu een alternatief. „Dit onderwerp verdient het om een tijd een apart geluid te laten horen”, zegt Van Boxtel, die voor D66 minister is geweest voor Grotesteden- en integratiebeleid. Tegenwoordig is hij voorzitter van zorgverzekeraar Menzis.

Algemeen directeur Niek Jan van Kesteren van VNO-NCW laat weten De Groene Zaak niet als een bedreiging te zien.  Het is goed dat er zo’n vereniging komt, zegt hij. „Bedrijven die hun geld verdienen met duurzaamheid kunnen zich nu beter profileren.”

De Groene Zaak wil vooral laten zien dat duurzaam ondernemen winstgevend kan zijn. Er liggen volgens de vereniging grote kansen voor het bedrijfsleven. Succesvolle voorbeelden zijn het bedrijf Tendris, pionier in energiezuinige led-verlichting, en Van Gansewinkel, dat afval hergebruikt.

Een van de leidende principes van De Groene Zaak is dat bedrijven zich niet alleen richten op korte termijnwinst, en op aandeelhouderswaarde. „De kredietcrisis heeft ons geleerd dat we afscheid moeten nemen van dat model”, zegt Marga Hoek, directeur van De Groene Zaak. Bedrijven horen meer rekening te houden met hun  werknemers en hun effect op de samenleving. Ze moeten bijvoorbeeld meer aandacht hebben voor natuur en biodiversiteit in Nederland.

Cruciaal, zegt Hoek, is de verduurzaming van de financiële sector. Deze sector heeft een grote economische impact omdat ze kredieten verstrekt aan bedrijven. „Niet alleen het economische plaatje van een bedrijf zou aanleiding moeten zijn om al dan niet een krediet te verstrekken”, zegt Hoek. Er moeten volgens haar ook eisen komen voor sociaal en ecologisch bedrijfsbeleid.