Door Viola Lindner en Juliette Vasterman

Jurkjes met strikken en behang met felgekleurde, lachende, bloemen.
Het is de Alice in Wonderland-trend. „We verlangen naar een vlucht uit de realiteit.”

Rotterdam. In 1865 kwam Alice tot leven. Ze is nooit verdwenen, maar nu, 145 jaar later, is het zevenjarige victoriaanse meisje uit het sprookje van Lewis Carroll echt helemaal terug. Je ziet haar op het witte doek van de 3D-verfilming van regisseur Tim Burton. En in het straatbeeld.

Alice is namelijk een inspiratiebron voor modeontwerpers en designers. En een stijlicoon voor fashionistas. De Alice in Wonderland-trend overheerst dan ook de lentemode van dit jaar. We zien meisjesachtige jurkjes met gestrikte ceintuurs in combinatie met panty’s in zwart-witte schaakpatronen, of strepen. Korte broekjes worden gedragen met shirts met konijnen- en speelkaartenprints.

En de stijl leent zich uitstekend voor accessoires: kettingen en armbanden met bedeltjes van klokken, theeserviezen, sleutels en glimlachende katten. Zakhorloges, thematische tassen en extreem hooggehakte en royaal versierde schoenen.

De stijl is theatraal, decoratief en neigt naar burlesk. De kleuren: pastel, rood en goud. Maar ook blauw komt veel terug, vooral in de jurken, vertelt Lenny de Rooy. Zij is groot fan van het kinderboek en beheert de informatieve internationale site Alice-in-Wonderland.net. Ze ontvangt duizenden bezoekers per dag en het aantal blijft sinds januari stijgen. „Dat blauw is wel opvallend”, zegt ze, „de ingekleurde illustraties van John Tenniel laten zien dat Alice’s jurk geel was.” Maar de meeste mensen hebben de Alice uit Disney’s tekenfilm uit 1951 in hun hoofd, zegt ze. „Daar droeg ze blauw.”

De Britse krant The Independent omschrijft de Alice-look als „meisjesachtig maar niet zoet, dus mooi zonder sentimenteel te zijn”. Het verbaast de krant niet dat Alice zo hot is. Filmregisseur Tim Burton heeft een grote invloed op de modewereld. Ook de neo-gothiclook – leren leggings en ruimvallende colberts – hebben we te danken aan een film van zijn hand: Edward Scissorhands.

De films van Burton hebben een grote invloed op de hedendaagse cultuur, beaamt Christoph Lindner, hoogleraar Engelse Literatuur aan de Universiteit van Amsterdam. „En dat komt door één heel belangrijk element, waar het vaak in Burtons films om draait en zeker bij Alice: esthetiek.” Hij verwijst ook naar Charlie and the Chocolate Factory, de film die ons al eerder liet kennismaken met Burtons extravagante stijl die zich nu zo makkelijk uitbreidt naar mode en design.

Daarbij spreekt de film heel direct een eigentijds publiek aan, zegt Christoph Lindner. Een publiek dat „in hoge mate zelfbewust en emotioneel paranoïde is en moedwillig meegaat in het spektakel van de massamedia”. Overigens volgens hem geen slechte zaak: „I rather like living in such a world.”

De grote aanzwengelaar van de Alice-trend is naast Burton uiteraard ook de filmproducent. Op het witte doek gaat Alice gekleed in jurken van onder meer Christopher Kane, Ann Demeulemeester, Maison Martin Margiela en Alexander McQueen, alles gemaakt in opdracht van Disney. Ook voor de gebruikelijke merchandising – te koop in de Disney-winkels – zijn diverse bekende namen aangetrokken. En dan gaat het rollen en voert de inspiratie door, tot het vanzelf opduikt op de catwalk. Zoals bij Versace, Zac Posen, Louise Goldin en Sue Wong.

Niet alleen in kleding, ook in het interieur zien we het sprookje terug. Neem behang met felgekleurde lachende bloemen. Een dressoir met allerlei grote en kleine lades, ieder met een ander motief en beslag. Eierdopjes met voetjes. Lampen waarvan het onderstel uit theeservies bestaat.

De Alice-trend is volgens trendanalist Christine Boland onderdeel van een grotere beweging. Een soort wegdroombeweging. Het begon volgens haar al bij fantasyfilms als Harry Potter, Lord of the Rings en Avatar. „We verlangen naar een vlucht uit de realiteit.”

Jarenlang kon het financieel niet op. We wilden continu van alles beleven, vertelt ze. Op een verjaardagsfeestje stond een chocoladefontein en gingen de gasten later op de dag even bungeejumpen. „Maar deze experience-economie is verzadigbaar.” De kicks hebben we gehad, maar we zijn niet voldaan, zegt Boland. „Het bracht weinig geluk of voldoening.”

En dat is waar de sprookjes om de hoek komen kijken. Boland: het mooiste avontuur zit tussen je oren. „Fantasie, verbeelding, magie, mystiek en fictie bieden veel meer mogelijkheden. Voor alle zintuigen.” En het verhaal van Alice in Wonderland leent zich daar uitstekend voor.

Dat het sprookje nog steeds populair is, is volgens Alice-fan De Rooy te danken aan het ontbreken van een religieuze moraal. „Dat vinden mensen niet meer te pruimen. Dit sprookje is van origine ook puur bedoeld als entertainment.”

Het sprookje is gemeenschappelijk jeugdsentiment, zegt trendanalist Boland. „Het spreekt iedereen aan, om nostalgische redenen.” Maar van nostalgie is volgens Lindner geen sprake. „De invloed van Burtons Alice in Wonderland op mode en design heeft niks meer te maken met de inhoud van het verhaal of met de originele victoriaanse teksten. „Het is eerder verbonden aan Burtons vermogen om diepgewortelde culturele verhalen en iconen om te vormen naar een postmodern gotisch surrealisme.” Het is dan ook puur Burtons herinterpretatie die nu het modebeeld beheerst.

Maar niet iedereen is blij met die herinterpretatie. De Rooy vertelt dat bezoekers van haar site juist klagen dat de film zo anders is dan het originele verhaal. „Maar ik ben al lang blij dat er weer een nieuwe reden is voor mensen om zich te gaan verdiepen in Alice in Wonderland.”

Alice-mode in de winkel
Ook modemerken en modehuizen pikken de kleurrijke sprookjesstijl op en komen met ‘Alice-inspired’ collecties. Zoals het Britse H&M-achtige warenhuis Miss Selfridge: www.missselfridge.com
Het Franse warenhuis Printemps richt tijdens de Parijse Fashionweek (tot 11 maart) z’n etalages in als Wonderlanddecors. Met kleding van Christopher Kane, Alexander McQueen en Manish Arora, Haider Ackermann, Charles Anastase, Chloé, Ann Demeulemeester en Martin Margiela. In de theesalon verkoopt Printemps een speciale ‘Alice in Wonderland macaron’. www.printemps.fr

De echte Alice
Het verhaal Alice in Wonderland is door wiskundige, fotograaf en schrijver/dichter Charles Lutwidge Dodgson (pseudoniem Lewis Carroll) op 4 juli 1862 bedacht tijdens een boottochtje met een aantal kinderen.
Kleine meisjes waren zijn muzes, hij schreef ze brieven vol raadsels en verhalen en zij stonden regelmatig model voor zijn (naakt)fotografie.
Een van die meisjes was Alice Lidell (1852-1934), zij kreeg tijdens het boottochtje de hoofdrol in een ter plekke verzonnen verhaal over een meisje dat een konijntje achterna rent en in een wonderland terechtkomt.
Overigens staat Lidell niet model voor de Alice in de oorspronkelijk zwart-witte houtsnedes van John Tenniel. Dat is volgens de verhalen Mary Hilton Babcock, een ander vriendinnetje van Dodgson.

Fotodienst NRC

Valentijnsdag valt dit jaar op zondag. Restaurants gaan speciaal open. Kuuroorden trekken meer publiek. Maar voor bloemisten is het een domper.

Door Stephanie Samyn en Juliette Vasterman

Rotterdam.Valentijnsdag valt op zondag, dat is niet zo best voor de bloemensector. Paul van de Loo van stuurbloemen.nl kan er over meepraten. Hij verwacht zelfs een kleine daling in de omzet van die dag. „Omdat TNT Post op zondag niet bezorgt, kunnen wij onze klanten op Valentijnsdag niet bedienen.”

Van de Loo vertelt dat hij zijn best heeft gedaan om de bezorging toch te mogelijk te maken. „Maar zonder succes. En zelf heel Nederland doorrijden is te ingewikkeld.” Via een nieuwsbrief heeft hij aan zijn klanten laten weten dat er wel een Valentijnsaanbieding is maar dat zijn bloemen (fair trade uit Kenia) alleen op zaterdag worden bezorgd.

Bij Fleurop is het wel mogelijk om bloemen te laten bezorgen, maar niet in heel Nederland. „Klanten die hun geliefde willen verrassen moeten niet naar de site gaan, ze kunnen ons beter bellen. Dan kunnen wij kijken of er een bloemist in de buurt op die dag aan huis levert”, vertelt een woordvoerder. Fleurop telt 1.300 leden, zelfstandige ondernemers die normaal gesproken op zondag gesloten zijn. „Veel bloemisten hebben voor Valentijnsdag een uitzondering gemaakt.” De ondernemers regelen zelf de bezorging. „We doen geen zaken met TNT Post want het bedrijf levert alleen bloemen af in een doos. Dat vinden wij niet de manier om een boeket te bezorgen.”

Het is echter niet alleen de zondag die de verkoop bemoeilijkt, ook carnaval speelt ons parten, zegt Fleurop. „In het zuiden van het land zijn er minder bloemisten die meedoen. We verwachten in dat deel van het land ook minder bestellingen.”

Daarbij komt dat mensen in het weekend sowieso minder op internet zitten, zegt Van de Loo van stuurbloemen.nl. Maar hij heeft wel iets bedacht om Valentijnsdag te compenseren. Vrijdag beginnen de Olympische Spelen in Vancouver. „Zodra schaatser Sven Kramer goud wint, kan iedereen via de site voor €3,50 een roos sturen met een persoonlijke tekst. Als Kramer dan terugkomt op Schiphol staat er misschien wel een halve vrachtauto vol rozen.”

Een taart versturen op Valentijnsdag lukt dit jaar ook niet. Bij taartenwinkel.nl vertellen ze dat bakkers in Nederland op zondag niet werken. Ook de bezorging is een probleem. TNT Post laat weten geen uitzondering te maken voor Valentijnsdag. De liefdespost valt dus zaterdag of maandag op de mat. Elke dag worden er ongeveer 16 miljoen kaarten en brieven bezorgd in Nederland, vertelt een woordvoerder. „Met Valentijn komen daar enkele honderdduizenden bij.”

Ook dit jaar, ondanks de zondag en ondanks de crisis, verwacht TNT Post deze aantallen. „Er is dan ook al extra personeel aangenomen bij de handsorteerafdeling, ook omdat de sorteermachines de rode en roze enveloppen maar moeilijk kunnen herkennen. Daar is mensenwerk voor nodig.”

En er zijn bedrijven die dit jaar juist profiteren van het feit dat Valentijnsdag op zondag valt. Voor kuuroorden, sauna’s en massagesalons komt het gunstig uit. We hebben al veel meer reserveringen voor zondag dan normaal, zegt Tina Visch van HealthSpa Ryokan. „Mensen schrijven in hun mailtjes bij het boeken dat ze iemand willen verrassen.” Iedereen die zondag komt, krijgt dan ook een welkomsdrankje. Ook bij Wellnesscentrum Elysium was het aankomende weekend snel volgeboekt. „En dat terwijl er niet in een speciaal Valentijnsarrangement was voorzien.”

Sommige restaurants gaan speciaal op zondag open vanwege Valentijnsdag. Neem restaurant Het Koetshuis in Bennekom. Of De Kas in Amsterdam. „Normaal zijn we dicht, maar we vonden het wel een mooie gelegenheid om open te gaan”, zegt executive chef Ronald Kunis. En de reserveringen gaan hard. „We zitten zo goed als vol.” Het dessert serveren ze in een hartvorm. De rode kleur moet in het diner terugkomen en in de champagne komt een beetje roze siroop. „Voor een fris elementje.”

Wehkamp.nl heeft op de site een speciale Valentijnsetalage gemaakt. Daar kunnen mensen uit een selectie „van de mooiste Valentijnscadeaus” kiezen, vertelt een woordvoerder. Dat de dag van de liefde op zondag valt, wordt niet gezien als een groot probleem. „We bezorgen sowieso niet op zondag, en daarbij: de meeste mensen bestellen hun cadeaus op tijd.” Het best verkocht tot nu toe is lingerie, in rood en zwart. „Bij de bestelling krijgen mensen speciaal rood papier afgeleverd, zodat ze het mooi kunnen inpakken.”

En om deze reden sturen wij een Valentijnskaart

• Er bestaan meerdere verhalen over wie Valentijn is, vertelt historicus Erik Sweers van historien.nl.
• Volgens vele historici is Valentijnsdag vernoemd naar bisschop Valentinus van Terni, die leefde in de derde eeuw na Christus tijdens het regime van keizer Claudius II.
• Claudius II had zijn macht te danken aan een groot leger, en verbood mannen om te trouwen, want een vrouw zou hen alleen maar afleiden, aldus Sweers.
• Bisschop Valentinus huwde toch de soldaten en hun liefjes, maar werd uiteindelijk gearresteerd en ter dood veroordeeld.
• In de gevangenis werd hij verliefd op de blinde dochter van een cipier.
• Op de dag van zijn onthoofding liet Valentinus het meisje een brief overhandigen, met daarin een gele bloem. Toen het meisje de bloem vastpakte, kon ze plots weer zien en las ze op het briefje: “van je Valentinus”.

Door Marcel aan de Brugh

Rotterdam. Op 10 april dit jaar publiceerde het Leidse biotechnologiebedrijf Crucell samen met twee Amerikaanse onderzoeksgroepen een studie in het vooraanstaande wetenschappelijke tijdschrift Science. Over een nieuw potentieel medicijn tegen griep. Een antistof. Het werkt tegen álle soorten griep, in tegenstelling tot bestaande vaccins. Die herkennen slechts een of enkele varianten.
Na die publicatie ging het snel, vertelt bestuursvoorzitter Ronald Brus van Crucell via de telefoon. Vorige maand kreeg het bedrijf bijna 70 miljoen dollar (48 miljoen euro) van twee Amerikaanse onderzoekscentra voor de gezondheidszorg, NIH en NIAID, om mee te werken aan de ontwikkeling van een nieuwe antistof tegen griep.
Vandaag werd bekend dat het grote Amerikaanse farmacieconcern Johnson & Johnson een belang neemt in Crucell om een antistof en een vaccin tegen griep te ontwikkelen. Het Amerikaanse bedrijf betaalt 302 miljoen euro voor een belang van 18 procent. Daarmee wordt heel Crucell op een waarde geschat van 1,6 miljard euro. Een sterke stijging vergeleken met vorig jaar. Toen stond de marktwaarde nog op 1 miljard euro.
Wat is het voordeel van deze deal voor Crucell?
„Het koppelt ons aan een grote speler, die de middelen heeft om een grote markt te bedienen. Want dat is de markt voor griep. Die is vele miljarden waard. De overeenkomst is zo opgezet dat wij Europa mogen bedienen met eventuele griepmedicijnen die we samen ontwikkelen. Johnson & Johnson doet de rest van de wereld. Daarnaast blijven we onafhankelijk van Johnson & Johnson wat betreft onderzoek. Ze zetten geen commissaris bij ons neer.”
Wat is het voordeel van deze deal voor Johnson & Johnson?
„Ze zetten hiermee de eerste stappen richting vaccins en de preventieve geneeskunde.”
Wat heeft Crucell dat Johnson & Johnson zo graag wil hebben?
„We hebben met die publicatie in Science afgelopen april voor een verschuiving gezorgd in de aanpak van griep. We hebben in allerlei griepvirussen een aangrijpingspunt ontdekt dat steeds constant is. De virussen kunnen dat onderdeel niet veranderen, want dat zou hun voortplanting blokkeren. Wij hebben meerdere patenten op dat deel van het virus. Op basis hiervan kunnen we medicijnen ontwikkelen die tegen alle griepvirussen werken.”
Hoe staat het met die ontwikkeling?
„We verwachten in 2010 te beginnen met klinische studies. Of er daadwerkelijk een medicijn komt, moeten we afwachten. Dit is biologie. Je hebt niet alles zelf in hand.”
Betaalt u die studies met het geld dat u krijgt van Johnson & Johnson?
„Nee. De studies worden deels betaald door het NIH, en deels door Johnson & Johnson. Crucell heeft gezegd zijn uitgaven aan onderzoek en ontwikkeling stabiel te willen houden, tussen de 70 en 80 miljoen euro per jaar. Die 300 miljoen euro willen we gebruiken om verder te groeien. We willen een van de grootste spelers in Europa worden op het gebied van vaccins. Zo heeft het Ierse bedrijf Elan een marktwaarde van meer dan 3 miljard euro. Dat is twee keer zo hoog als die van ons nu. We moeten doorgroeien.”
U wilt samen met Johnson & Johnson ook nog drie andere ziekten aanpakken. Welke?
„Dat houden we nog even onder de hoed.”

Door Marcel aan de Brugh
In sneltreinvaart is het duurzame energiebedrijf Econcern, dat op 12 juni failliet ging, opgeknipt en verkocht. Meer dan twintig dochterondernemingen hebben de curatoren Louis Deterink en Willem-Jan van Andel inmiddels weten te verkopen. „Zoiets heb ik niet eerder meegemaakt”, zegt Deterink in een toelichting. „Niet bij het faillissement van DAF, niet bij Fokker, niet bij LG Philips. We hebben stevig doorgewerkt.”
Econcern was jarenlang het boegbeeld van de duurzame energiesector in Nederland. Het had ambitieuze groeiplannen. De omzet, die in 2007 nog 443 miljoen euro bedroeg, moest in 2012 zijn opgelopen tot 8 miljard euro. Maar vorig jaar raakte het bedrijf in financiële problemen, en kwam daar niet meer uit. Op 23 mei dit jaar werd uitstel van betaling aangevraagd, en drie weken later, op 12 juni, ging Econcern failliet.
Curator Deterink vertelt hoe hij het faillisement tot nu toe heeft beleefd. Zijn collega Van Andel zit voor zaken in India.
Hoe bent u benaderd?
„Ik werd gebeld door de rechtbank van Utrecht of ik mijn agenda wilde schoonvegen. Het is het grootste faillissement in de geschiedenis van deze rechtbank.”
Wat trof u aan bij Econcern?
„Het gebruikelijke. De raad van bestuur was tot de conclusie gekomen dat een herfinanciering er niet meer in zat. Er was geen geld meer om salarissen en projecten te betalen. De Rabobank en ING hebben toen heel snel een boedelkrediet van 7 miljoen euro ter beschikking gesteld. Daarvan konden we de salarissen een tijdje betalen. Anders was het bedrijf als een kaartenhuis in elkaar gezakt. Wij hadden daardoor tijd om onderdelen van Econcern in redelijke rust te verkopen. Dat is gebeurd via gecontroleerde veilingen.”
Waren er lastige zaken?
„Het lastigste project was de verkoop van Belwind, een groot windpark voor de Belgische kust. Econcern had de concessies om dat park te bouwen, maar kreeg de financiering niet op tijd rond. Vlak na het faillissement is de deal alsnog rond gekomen, maar te laat voor Econcern. Conglomeraat SHV is er onder meer in gestapt.”
SHV was aandeelhouder van Econcern. Had het de investering voor Belwind niet eerder kunnen verstrekken, dan was Econcern wellicht overeind gebleven?
„Ik weet niet hoe dat gegaan is. Dat moeten we gaan onderzoeken. Het was wel duidelijk dat men na het faillissement veel te weinig wilde geven voor het belang van Econcern in Belwind. Dat waren harde onderhandelingen. We konden ons niet onttrekken aan het gevoel dat partijen gebruik wilden maken van het faillissement om het deel van Econcern goedkoop binnen te halen.”
Wat is de balans van het faillissement tot nu toe?
„Er zijn meer dan 600 schuldeisers. Die vorderen samen meer dan 750 miljoen euro.”
En wat hebben de verkopen tot op heden opgeleverd?
„78 miljoen euro. We moeten nog onderdelen verkopen, onder meer het belang in Duracar, dat elektrische auto’s maakt. Daar ben ik toch wel teleurgesteld in het ministerie van Economische Zaken. Dag in dag uit zegt het dat het elektrische auto’s belangrijk vindt. We hebben het ministerie gevraagd of ze de verkoop van Duracar wilde steunen. Maar sindsdien is er een sound of silence. Ik begrijp dat er Europese regels zijn voor bedrijfssteun, maar als je wilt kun je marktconforme constructies bedenken. Dat is destijd bij DAF ook gebeurd.”