datum datum

Wilders kan de overwinning uitroepen

En bijna alle andere partijleiders staan ook klaar voor een reactie

Door Annemarie Kas Annemarie Kas
23
reacties
op 4 juni 2009

Update: 01.00 uur.

Bij de NOS besloot de regie dat het na twaalven vannacht wel mooi was geweest met die verkiezingsavond van de Europese verkiezingen. Hier op de redactie lopen de uitslagen nog steeds binnen.

De eerste prognoses voor de uitslagen van de Europese verkiezingen stromen vanavond binnen op televisie en online bij de NOS en bij persbureau ANP. En de definitieve prognoses ook – al begrijpen wij op de redactie het verschil tussen die twee niet goed. Een prognose blijft toch een prognose?

Het nieuws vind je natuurlijk ook op nrc.nl: PVV wint zoals het er nu uitziet, vanuit het niets vier zetels, D66 stijgt van één naar drie. De grootste verliezer is coalitiepartij PvdA, die stond aanvankelijk op vier zetels (heeft er nu zeven), maar staat nu op drie. Om die zetel vecht de PVV nog met het kleine Partij voor de Dieren.  

Opvallend vonden wij hoe de internationale pers reageert op de vijf zetels van Wilders’ PVV, hier bijvoorbeeld persbureau Reuters:

Dutch voters, after rejecting a draft constitution for Europe four years ago, delivered a solid bloc for anti-immigration politician Geert Wilders to take to Europe’s parliament, exit polls showed on Thursday.

Underscoring scepticism over further European integration, Wilders’ right-wing Freedom Party appeared set to win five out of 25 contested seats in elections for the European Parliament being held over the next four days.

En hier de Britse krant the Guardian, die Wilders als hard-right Dutch maverick omschrijft.

Opvallend detail twee: de hele Europese verkiezingscampagne zijn de partijleiders uit de Tweede Kamer of het kabinet bijna niet in beeld geweest (ok, op premier Balkenendes hoofd in een luchtballon na); nu stonden de ene na de andere partijleider en allerlei politiek oudgedienden klaar voor de camera’s van de NOS om een reactie te geven op hun winst/verlies vanavond.

23 reacties op "Wilders kan de overwinning uitroepen"rss-icon

Het laagje beschaving blijkt dus wel erg dun…

Antwoord

al begrijpen wij op de redactie het verschil tussen die twee niet goed. Een prognose blijft toch een prognose? 
. 
Ik neem aan dat het betrouwbaarheidsinterval van een latere prognose groter zal zijn dan dat van een eerdere prognose, vanwege een grotere hoeveelheid data. Immers, men kan de data van de exitpolls vergelijken met die van de uitslagen en daarmee de voorspellende kracht van het eigen model toetsen. 
. 
Wat is er eigenlijk uberhaupt precies moeilijk aan de idee dat men voorspellingen doet met aan het einde eentje waarvan men het meest zeker is, danwel waarover men (gezien het woord definitief) rekenschap durft af te leggen?  
. 
Daarentegen snap ik weer niet wat er zo opvallend is aan de uitspraken in de Britse media. Geert Wilders wordt beschreven als sterk rechts, gekant tegen immigratie en eurosceptisch. Het lijkt me dat dat een vrij redelijke weergave is van zijn standpunten, maar misschien zie ik iets over het hoofd.

Antwoord

@ Azijn: Ik denk dat het opvallende niet is dat de Engelsen dit zien als de standpunten van de PVV, want zoals je al terecht zei, dit zijn de standpunten van de PVV. Dat hebben ze zelf overal verkondigd. Ik denk dat het opvallende is dat de Engelsen al voordat de uitslagen bekend zijn, op basis van de prognoses een stuk schrijven over één van onze partijen en hoeveel zetels die waarschijnlijk krijgt. Ik heb op NRC.nl nog geen stuk gelezen over de prognoses in Engeland en wat dat zegt over de Engelse visie op Europa. 
 
Het feit dat de Engelsen dat ten aanzien van onze verkiezingsprognoses wel doen kan meerdere dingen betekenen in mijn ogen:  
1) Nederland heeft meer te vertellen in Europa dat dat we zelf willen geloven.  
2) De Engelsen verwachten dat de PVV een van de vele eurosceptische winnaars zal zijn van deze verkiezingen in de verschillende landen en hebben het stuk geschreven om straks bij andere uitslagen hierop terug te kunnen wijzen. 
3) Bij de Engelsen leeft nog sterk het beeld dat Nederland een sociaal, gastvrij land is met een open visie en deze prognose wijkt zover af van het beeld dat ze van ons hebben dat ze het daarom willen melden. 
4) De Engelsen hebben weinig te melden over hun eigen verkiezingen omdat de uitslagen pas zondag bekend worden en ze dus alles op basis van prognoses moeten doen dat ze over de grens hebben gekeken om nog iets nieuws te kunnen schrijven. 
 
De vraag is dus, wat betekend het dat de Engelsen onze prognoses zo belangrijk vonden dat ze erover wilden schrijven. En daarom is het volgens mij opvallend en daarom is het volgens zeer interessant om in de gaten te houden wat er de komende dagen nog meer geschreven wordt.

Antwoord

In mijn ogen een groot dieptepunt voor de NL democratie dat een partij met de uitgangspunten van de PVV de tweede partij van dit land wordt. Ik overweeg ernstig mijn paspoort in te leveren en zonder verder te gaan. 
 
Het lijstrekkersdebat (TV1) is overigens een aanfluiting. Wilders tettert overal doorheen en laat niemand uitspreken en de presentator (Ferry Mingele) grijpt niet in. Wilders laat wel zijn ware aard blijken tijdens dit debat. Ik hoop dat de PVV stemmers tot inkeer komen.

Antwoord

@Azijn en Alchemist, het lijkt me kan goed te maken kunnen hebben met het feit dat de uitslag in Groot-Brittannië nog niet bekend wordt. En ‘zij’ en ‘wij’ waren tenslotte ook de enige van de EU-lidstaten die stemden, vandaag; dus de enige om de eerste aandacht op te richten.

Antwoord

De scherik slaat me om het hart als ik Wilders zie en hoor in het,door Ferry Mingelen slecht geleide, debat. 
Hoor ik, heel vaag, in de verte,het geluid van stampende laarzen en marsmuziek.

Antwoord

Wordt tijd om naar NZ te emigreren… ver weg van de idiotie van de PVV en de massa’s ‘landgenoten’ die daar achteraan hollen.

Antwoord

Wat wonen we in een zwakzinnig land.. niet te geloven. Ik snap serieus niet hoe mensen het in hun kop halen om de Europese verkiezingen te misbruiken om een signaal aan Den Haag te geven. Wat er in de Nederlandse politiek gebeurt moet los worden gezien van deze verkiezingen. Een anti Europese instelling is volgens mij niet de oplossing voor de problemen waar we mee te maken hebben.  
Ik ben heel benieuwd hoe dit allemaal af gaat lopen, misschien doet het mij besluiten om na m’n studie een ander land uit te zoeken.

Antwoord

@ Tony, Dirk-Jan, Joris en Paul: Het heeft mij ook diep in mijn Neerlands hart geraakt dat zo’n groot deel van mijn landgenoten achter de PVV staat. Maar mijn paspoort inleveren, emigreren en/of vluchten doe ik niet. Waarom vechten we niet met z’n allen tegen deze verharding van de samenleving en laten we zien dat het ook anders kan. Als wij vertrekken dan blijft er niets van ons land over zoals wij Nederland graag zien.  
 
Dus alsjeblieft; blijf en help mij en velen met mij te vechten voor een sociaal, open, welvarend en weldenkend Nederland.

Antwoord

De stampende laarzen van joris zijn de eerste Godwin.  
Maar het vervelende van Geert is dat ie een wandelende Godwin is. Ik weet zeker dat het merendeel van de nu PVV-stemmers voor het grootste deel NIET eens is met zijn politieke ideeen t.a.v. moslims. Het is een signaal naar de regering dat we op moeten houden het braafste jongetje van de klas te willen zijn binnen Europa. We hebben namelijk GEEN ECHTE MACHT. Alles wat er toe doet wordt beslist tussen Frankrijk, Duitsland en Engeland. Als een heigend hondje, na gedane truukjes bedelend om aandacht van de grote bazen. Zo gedraagt Nederland zich in Europa. Op de PVV stemmen was meer van: STOP DAARMEE! dan iets anders.

Antwoord

@#10: 
 
Hoe kan je dat nou weten? En bovendien: ik zal nooit stemmen voor een partij die zo tegen mijn normen en waarden ingaat om alleen op een ander onderwerp een punt te maken. Je kunt het nooit met alles eens zijn, maar de speerpunten moeten wel dicht bij je liggen. 
 
En bovendien: je krijgt op deze manier wel echte macht, met 4 kraaiende europarlementariers waarmee geen normale discussie te voeren is? Het idee van een dergelijk systeem IS dat er geen enkel land / partij de absolute macht heeft omdat dat anders altijd in het nadeel van een zwakkere partij zou werken.

Antwoord

Wat mij betreft is het niet eens zozeer dat Wilders & zijn aanhangers een nieuw soort fascisme beogen. Het meest storende is wat dit stemgedrag in de essentie vertegenwoordigd: een falend onderwijs, collectieve luiheid en een cultuur die wel de vruchten, maar verder niets met het proces van verandering te maken wil hebben. We moeten vooral Wilders niet volgen in zijn volstrekte gebrek aan nuance maar toch, Nederland anno 2009, hooguit een 7-?

Antwoord

De winst voor de PVV is vooral het verlies van de andere partijen, zij hebben de stem van dat deel van het volk nooit willen horen, ook niet na Fortuyn. Er is (tientallen) jaren geen volkvertegenwoordiging geweest die namens hen heeft gesproken en ze hebben nu bij PVV hun stem gevonden. Iedereen zal er denk ik aan moeten wennen dat het politieke landschap de laatste jaren flink (en waarschijnlijk voorgoed) is veranderd/verschoven. Niet meer dat grote homogene middenblok, maar meer uiteenlopende, extremere, meningen. Dit is de realiteit, of je het er nou mee eens bent of niet. 
 
Ik begrijp niet zo goed waarom iedereen (alweer) zo spastisch reageert op het populistische geluid van partij als PVV terwijl de standpunten van de SGP (vrouwen op kieslijst?) of CU (weren van homo’s?) ook verschrikkelijk zijn, maar daar hoor je niemand over. Er wordt geen cordon opgeworpen om deze partijen te weren, sterker nog: CU regeert voorlopig gezellig mee. De spastische reactie van de gevestigde orde is koren op de molen van PVV, net als Fortuyn destijds. Misschien is het beter om ze mee te laten doen en ze met woorden te bestrijden? (als ze zichzelf niet opblazen voor die tijd)

Antwoord

zoals zo vaak in de hedendaagse politiek wordt er door de zittende macht weer eens gedaan of iedereen die op de pvv gestemd heeft gewoonweg dom of gefrustreerd is terwijl ze dit ook zouden kunnen zien als een teken van onvrede met de politieke lijn die nu gevaren wordt maar in plaats daarvan wordde stemmer voor gek versleten en geen hand in eigen boezem gestoken dat een partij als de pvv veel aanhang heeft kan mij niet verbazen als je ziet wat er mis gaat in dit land en hun de enige zijn met een kritich geluid

Antwoord

even nog over die d66 leider die beweerd dat wij nederlanders (hetvolkje achter de dijk zoals zijn woorden waren )het alleen niet redden in de eu volgens mij en de geschiedenis boeken gaat het ons al eeuwen redelijk goed af achter die dijk zonder al die corrupte en geld verslindenden vriendlanden dus moeten wij nederlanders ons terdegen afvragen of we zo een rol in europa wel willen laten we eerst maar eens orde op zaken stellen in eigen huis

Antwoord

Wilders speelt goed in op wat Pim Fortuyn Nederland heeft nagelaten. De groeiende onderbuikgevoelens onder Nederlanders jegens migranten weet Wilders perfect te benoemen en meent een nationale platform te scheppen voor politieke oplossing. De traditionele politieke partijen kunnen veel van hem leren. Het toenemend succes van de PVV heeft veel te maken met de verwarlozing van de onderbuikgevoelens van de autochtonen tegen de allochtonen. Het eenzijdig op allochtonen gerichte integratiebeleid van de laatste halve eeuw wordt nu door Wilders flink afgerekend. De PvdA werd hiervoor al gewaarschuwd bij haar jaarcongres in het voorjaar!

Antwoord

Ik vond wel opvallend bepaalde gegevens uit de NOS uitzending: 
 
1. De meeste PVV kiezers zijn man, tussend midden- en laagopgeleid, en boven de 50. 
2. Niemand van de PVV mag iets zeggen. Alleen DE LEIDER zal sprekken. 
 
Over punt 1. Ik zag het al in de zaal waar ze hun overwinning vieren: meestal witte blanke mannen met af en toe iemand met kleur en een paar vrouwen. Een paar jaar geleden in een debat met Leidse vrouwelijke docenten vond ik het volgende literaire verschijnsel opvallend: de witte man wilt de gekleurde vrouw van de gekleurde man “beschermen” wat betekent meer vrouwen voor de witte man. Misschien een beetje far fetched, maar toch, heel veel in de wereld gebeurt door seks of het idee daarvan. 
Over punt 2, ik vind het aangstgevend dat zo veel mensen in een vrije land een autocratische figuur zoals Wilders toejuichen. Ik bergijp wel dat de meeste mensen duidelijkheid willen terwijl in een gecompliceerde wereld er meer nuances dat zekerheden zijn. Maar, willen we iemand die geen argumenten wilt horen of gebruiken? Iemand die hun kandidaten en partijgenoten niet aan de woord laat?  
 
Zelfs zeggen ze dat ze niets bij de EP gaan doen. Nou, verspilde stemmen voor Nederland… jammer.

Antwoord

Wat in alle commotie over de PVV over het hoofd wordt gezien is dat GroenLinks en D66, twee duidelijke pro-Europa partijen met een programma dat lijnrecht tegenover dat van de PVV staat samen zes zetels hebben gehaald. Dat is ook een grote winst voor de sociale, Europa-lievende partijen.  
 
Alleen de partijen die geen duidelijk standpunt in hebben genomen, geen ambities toonden en vinden dat het wel goed gaat zoals het nu gaat, die hebben veel zetels verloren. De boodschap lijkt mij dan ook, mensen zijn ontevreden over wat Europa op dit moment doet en niet mensen willen niets meer met Europa te maken hebben.  
 
Europa moet gewoon weer gaan zorgen voor de dingen waarvoor we Europa hard nodig hebben: Vrede, stabiliteit, controle op de internationale financiële markten, het oplossen van de economische crisis, milieu- & energie-beleid, het versterken van de democratie, gelijkheid voor alle Europeanen (ongeacht geloof, ras, kleur, geaardheid, leeftijd, etc.) en de mensenrechten.

Antwoord

Leuk detail 3:  
 
Woensdag al leek de PVV o.b.v. trends in Google zoekvolumes de grote winnaar: 
 
http://www.tribal-im.com/nl/we.....kiezingen/

Antwoord

@joris van ooijen (#6) Ja, het lijsttrekkersdebat… Daarbij vielen de schellen mij pas goed van de ogen. Wilders een goed debater? Hou toch op! Ferry Mingelen liet zich de touwtjes volledig door hem uit handen nemen. De andere lijsttrekkers zijn niet zo rap van de tong als Wilders, maar proberen wel een debat te voeren op de manier waarop dat zou moeten. Wilders probeerde zijn opponenten te verleiden tot uitspraken ten faveure van een cordon sanitaire, maar dat deden zij niet. Hij wordt uigesloten op basis van inhoud, zoals hij op zijn beurt GroenLinks uitsluit. Mingelen had hem de kans moeten en kunnen ontnemen om zich te wentelen in de rol van verongelijkte volksheld die de arrogantie van het establishment doorprikt. Gitzwart, rechtlijnig en hondsbrutaal; dat is Wilders, wat mij betreft. De manier waarop hij debateerde, heeft nul komma nul met debateren (van gedachten wisselen, bespreken van het voor en tegen) te maken.

Antwoord

Overigens bedoelde ik ‘debatteren’ in plaats van ‘debateren’.

Antwoord

Het succes van Wilder zit ‘m in het gebruik van woede.  
 
En er is veel woede in Nederland. Tegenwoordig wordt er in de Efteling letterlijk ‘om een scheet gevochten’ tussen wachtende bezoekers en niet om ‘m te mogen ruiken…. Er is weinig voor nodig om een diepgewortelde woede naar boven te laten komen bij veel mensen om ons heen. Een foutje in het verkeer, je “benadeelt een ander” en dat is tegenwoordig wel het ergste wat je kan doen.  
 
Geert Wilders maakt gebruik van deze algemene woede, door duidelijk een zondebok aan te wijzen voor ‘al onze problemen’: de Islam. Hij kanaliseert de woede in onze samenleving naar dit geloof. Een geloof dat zich hiervoor makkelijk leent omdat “in naam van de Islam” de afgelopen jaren vele mensen gemoord hebben en vermoord zijn. Een geloof dat makkelijk te herkennen is, omdat van de belijders ervan gevraagd wordt dit geloof ook echt uit te dragen (hoofddoek, vrouwen geen hand geven) een geloof dat lijnrecht tegen onze principes van vrijheid en consumptie ingaat, en dus is het een ‘marketing-technisch nogal lastig geloof’, in de ogen van de autochtone (niet-moslim) Nederland. Een makkelijk doelwit voor frustraties en intolerantie dus ook… “Zij’, ‘Die anderen” in hun rare gewaden en met hun keelschrapende spraak. Bah! En ze zijn zo intolerant als de pest!” 
 
En toen was daar Geert Wilders, en die schoot raak, door twee dingen bij elkaar te brengen: 
Een groep raargeklede buitenstaanders, en een algemene woede en frustratie. 
 
Mensen met veel woede en een beperkt vogelzicht op de wereld om hun heen vallen voor zijn moslimhaat. Niet voor Wilders’ partij of gedachtegoed, nee, maar de mogelijkheid die hij biedt om je algehele woede kwijt te kunnen op een duidelijk gemarkeerde groep. En het is voor sommige mensen erg lekker om sowieso tegen dingen te zijn: Thanatos, de vernietigende kracht. En waar kun je lekkerder tegen zijn dan tegen een minderheidsgroep die zich onderscheidt in zowel uiterlijk als gebruiken…. De historie heeft meerdere malen bewezen dat dat werkt! 
 
Als je het aantal mensen dat in Nederland werkelijk, in praktische zin, last heeft van de Islam, naast het aantal mensen zou leggen dat afgelopen donderdag op Wilders heeft gestemd omdat hij openlijk en overtuigd anti-Islam is, dan zal er een groot verschil zijn tussen die twee. 
 
Het aantal mensen dat werkelijk last heeft van moslims (die naast een moskee wonen en iedere keer het gebler vanuit de minaret aan moeten horen bijvoorbeeld) is waarschijnlijk maar zeer gering. Toch hebben een heleboel autochtone mensen een afkeer van de Islam. Hoe komt dit? Door 11 september? Door de daad van Mohammed B.? Doordat ze weleens van hun sokken zijn gereden door een stelletje opgefokte Marokkaanse jongeren? Dat is allemaal zeer aannemelijk, het heeft de Islam niet geholpen, maar dat kan ook niet verklaren waarom de Islam zo massaal gehaat wordt…. Is het omdat sommige vrome Moslims vrouwen niet de hand willen schudden? Okay, dat helpt ook niet om een positief beeld te krijgen van de Islam, maar even het probleem heel praktisch benaderen: Wie van de autochtonen wil er nou eigenlijk graag een moslim de hand schudden in Nederland?  
 
Zijn er Marokkaanse jongeren die veel harder aangepakt moeten worden dan nu gebeurt? Ja. En daar is zo’n beetje iedereen in Nederland het over eens. 
Zou het prettig zijn als de Islam zich zou emanciperen? Ja, ook dat vindt iedereen, behalve een stel strenge gelovigen. 
 
“Ik ben het gewoon zat!” zullen sommige PVV-stemmers op al deze argumenten roepen. Maar wat dan? Het leven ofzo? Het feit dat we allemaal uiteindelijk zullen sterven?  
“Ik ben heel erg boos!” Waarop? Het feit dat je nooit helemaal zal hebben wat je wilt? 
Het weer? Wat dan toch? 
“Ik ben gewoon boos!!” Maar waarom dan? Gaat het zo slecht in dit land? Is er oorlog, of hongersnood? Of heb je gewoon te lang niet geneukt? 
“Er moet gewoon iets veranderen!!” “Zo kan het niet langer!” “Ik pik het niet meer!” 
 
Ik begin een idee te krijgen dat de gemiddelde PVV-stemmer gewoon zo iemand is die per definitie altijd tegen dingen is en die dat niet bij zichzelf als tekortkoming heeft ontdekt. Iemand die een diepgeworteld gevoel heeft dat ie benadeeld wordt. Dat ie “genaaid wordt waar je bijstaat!”. En in dat gevoel is Nederland de laatste tijd heel erg goed geworden. Een rijk, welvarend land dat bol staat van de frustratie, woede en ontevredenheid waar je “genaaid wordt waar je bijstaat”. Een seksparadijs dus… 
 
En Wilders appelleert op een mediagenieke manier aan dat vage destructieve gevoel, zoals Pim Fortuin daarvoor deed. Hij heeft een mooi “pakket” dat daar precies bij past, een mooi ‘spaarplan’ voor de haat. Netjes wegzetten bij hem en je krijgt gegarandeerd rendement op je investering. 
 
Toegegeven: Ik heb ook best respect voor het lef van de veelvuldig met dood bedreigde persoon Wilders, die volledig zijn eigen koers vaart. Want wie durft er nu met een kapsel rond te lopen dat 250 jaar geleden voor het laatst ‘in’ was? 
 
Een diepgaand onderzoek naar het succes van Wilders is ook een onderzoek naar het succes van Pim Fortuyn. Niet naar het succes van Hitler, of andere vergelijkingen met het fascisme. Want de woede in Hitlers land, hoe onterecht en wreed die ook was, werd tenminste gevoed door bittere armoede en economische rampspoed. De Nederlandse woede heeft niet van dat soort excuses. 
 
Een echt onderzoek zou mijns inziens moeten gaan over de woede. Waar komt die woede en onvrede toch vandaan in ons land… Wat is dat toch? Is het iets erfelijks? Zijn er medicijnen tegen? Of moeten we als gezonde mensen gewoon maar leren leven met het feit dat we in een land wonen met een overdosis aan potientiele psychopaten? En alvast aan premier Wilders naast Barack Obama op bezoek in het Witte Huis? Duo Penoti.

Antwoord

Nachten lig ik er wakker van: de uitslag van de Europese Verkiezingen. Dit zijn de momenten waarop ik zélf graag de politiek in zou willen en Wilders (letterlijk) om z’n oren zou willen slaan met tegenargumenten. Meer nog dan Wilders zelf, steekt het gegeven dat zo vele Nederlanders op deze man gestemd hebben. Vanwaar die onvrede? Het tolerante Nederland, waar ik zelf ook altijd zo trots op was, brokkelt steeds sneller af. Ik begin me zo langzamerhand af te vragen of het tolerante Nederland ooit wel bestaan heeft? Of was het onverschilligheid? Nu we écht niet meer om de aanwezigheid van “de buitenlander” heen kunnen, wordt deze opeens bedreigend.  
Wilders en zijn electoraat hebben een onrealistische visie op zowel de binnenlandse als de buitenlandse politiek. De tijd van een “blanke samenleving” ligt ver achter ons en zal ook nooit meer terug komen. Met ideeën als “criminele Marokkanen terugsturen naar hun eigen land” gaat Wilders geheel voorbij aan het feit dat deze jongeren ook Nederlanders zijn. Waarmee ik niet wil ontkennen dat er relatief veel problemen met de Marokkaanse jeugd zijn. Een kant- en klare oplossing voor dit probleem heb ik ook niet, maar ik ben er zeker van dat het in ieder geval níet helpt om deze jongeren het gevoel te geven dat ze het Nederlanderschap niet waard zijn. Ook gaat hij voorbij aan het feit dat het grootste deel van de allochtone Nederlanders een positieve bijdrage aan onze samenleving levert en de verscheidenheid aan culturen kleur aan ons land geeft.  
Op Europees niveau vergeet Wilders even dat we jarenlang netto-ontvánger zijn geweest van Europese subsidies. Maar de hand moet op de knip en armere landen mogen niet meedelen in onze rijkdom, volgens Wilders. Je zou je kunnen afvragen hoe Nederland door de eeuwen heen zo rijk is geworden. Een sterke handelsgeest in combinatie met excessen als kolonisatie en plundering, ofwel de VOC-mentaliteit, zoals Jan Peter het eens ongelukkig verwoordde.  
Dat andere mensen nu van ónze rijkdom willen meegenieten vind ik persoonlijk niet meer dan logisch en ligt in de lijn die onze voorvaderen al eeuwen volgen. Denk bijvoorbeeld aan de Europese uittocht naar Noord- en Zuid-Amerika.  
In de loop van de geschiedenis hebben de Joden altijd de schuld gekregen van alle misère (een interessant boek hierover is “Hitler’s gewillige beulen” van Daniel Jonah Goldhagen). Nu zich een nieuwe economische crisis aandient, lijken extreem-rechtse figuren als Wilders een nieuwe zondebok te hebben gevonden in de moslimgemeenschap.  
Een directe vergelijking met de nazi’s voert wellicht te ver. Maar Wilders laat de allochtone Nederlander in ieder geval wel figuurlijk stikken.

Antwoord

Reageer