Kan een boze zwaan je arm breken?
Nest Question bij de In Beeld
Een stokoude Britse traditie vandaag als grote In Beeld-foto middenin nrc.next. Het gaat om Swan Upping: zwanen vangen voor de koningin, vastgelegd op de Theems bij Maidenhead. Vandaag de dag zijn er drie partijen die zwanen ‘bezitten’. De Queen, het Vintners gilde en het Dyers gilde. Tijdens het Uppen gaan zes houten roeiboten, twee van elke partij, het water op. De Uppers in uniform roepen „All up!” als ze een zwanenfamilie signaleren, omsingelen de vogels, vangen ze en merken ze.
Hoe gevaarlijk is dat eigenlijk? Een even stokoude volkswijsheid is toch dat een boze zwaan zomaar een arm kan breken?
Nou nee. Tenminste, dat is hoogst onwaarschijnlijk, zo staat in de next question-bundel ‘Hoe sms’t een Chinees?‘. Voor de liefhebber hier de volledige tekst:
Kan een boze zwaan je arm breken?
Jeroen Twiss uit Heerlen woont naast een zwanenvijver. Als zijn vader de „elegante dieren” ’s ochtends een witte boterham voert, wil één mannetjeszwaan wel eens agressief worden. Is het waar wat Jeroen ooit heeft gehoord: kan een boze zwaan met één klap van zijn vleugel je arm breken?
‘Ja, maar alleen in uitzonderingen’, zo luidt het antwoord in de categorie frequently asked questions op de site van The Swan Sanctuary, een soort Pieterburen voor zwanen in Shepperton, Middlesex, Groot-Brittannië. ‘Als een volledig gespreide vleugel op volle snelheid een persoon met zwakke botten (bijvoorbeeld een kind of een oudere) zou raken, dan is het theoretisch mogelijk.’
In de praktijk zou het zelden voorkomen; zwanen zijn geen roofvogels die er op los meppen, hoogstens overbezorgde ouders die hun jongen verdedigen.
Nee, werpt woordvoerder Marieke Dijksman van Vogelbescherming Nederland tegen. Ook al staat het op de online-encyclopedie Wikipedia, de bekende witte knobbelzwaan is géén bottenbreker. Met vleugels met een spanwijdte van 2.30 meter en een volwassen gewicht van tien tot dertien kilo is het een flinke jongen – op een verdwaalde zeearend na zelfs de grootste vogel die Nederland telt. En met zulke spieren zal een mep van een knobbelzwaan best aanvoelen als een klap met een roeispaan of een karatetrap, denkt Dijksman. „Toch denken we dat dit een mythe is. Een zwaan die een volwassen arm breekt: dat zou nieuws zijn.”
Nee, zegt ook Kees Moeliker, conservator van het Natuurhistorisch Museum Rotterdam. Zwanen vechten naast hun snavel wel met hun ‘polsen’, het sterkste deel van de vleugel. Zo’n 3 procent van de gevonden dode zwanen zou ook in onderlinge strijd zijn gesneuveld. „Maar een massief mensenbot breken is wat anders”, zegt Moeliker. „Vooral omdat vogels, ook zwanen, holle botten hebben. Ze moeten licht zijn om te kunnen vliegen. Het is vast een fabeltje dat je als kind te horen krijgt om je uit de buurt van zwanen te houden. Ik heb het mijn kinderen ook verteld. Tuurlijk, dat doe je gewoon.”
