datum datum

Oorlog met België (bijna)

Om een klein stukje polder en wat modder

Door Carola Houtekamer Carola Houtekamer
14
reacties
op 26 augustus 2009

We zijn in halve staat van oorlog met België. Ze willen onze mosselen niet meer, ze dreigen met schadeclaims, ze roepen de ambassadeur en de premier op het matje. Want wij beginnen maar niet met het uitdiepen van de Westerschelde, de enige toegangsweg naar de Antwerpse haven.

Om welke modder gaat het nu eigenlijk?  De studio van NRC bracht het hieronder in beeld. Bovenaan de Westerschelde, onderaan een dwarsdoorsnede van de bodem. De rode puntjes zijn te hoog voor de schepen.  (Klik op het plaatje voor een grote versie.)

westerschelde-bagger1-480x454 Oorlog met België (bijna)
Hoe zijn we überhaupt in deze politieke rel beland? NRC-verslaggever en Westerschelde-expert Esther Rosenberg legt uit hoe je ruzie maakt met je zuiderburen, in tien eenvoudige stappen:

1. In 1839 heb je het Verdrag van Londen ondertekend, waarin de onafhankelijkheid van België wordt erkend. Daarin staat dat jij, Nederland, de toegang tot de haven van Antwerpen over de Westerschelde garandeert.

2. De Westerschelde is de enige toegangsweg tot de haven van Antwerpen. De Westerschelde is niet enorm diep. En schepen worden groter en groter. De vaargeul wordt twee keer verdiept.

3. Maar nu zijn er schepen met een diepgang van 13,10 meter. Die moeten wachten op hoog water om naar Antwerpen te kunnen varen. Dat vindt Antwerpen niet acceptabel. De vaargeul moet voor een derde keer worden uitgediept.

4. In 2005 heb je hierover de Scheldeverdragen ondertekend, die vorig jaar werden bekrachtigd. Daarin staat dat jij en België allebei jullie ‘eigen’ stuk van de vaargeul uitbaggeren en allebei een stuk grond ‘teruggeven’ aan het water voor de natuur: ontpolderen. Dit jaar moest je daar mee klaar zijn.

5. Maar dat ben je niet. Integendeel. Je hebt nog niks gebaggerd en geen centimeter grond ontpolderd. Je hebt zelfs de vergunningen voor het baggeren nog niet. De Belgen wel, die zijn al bijna klaar met alles.

6. Je hebt namelijk twee problemen. Eén: de Zeeuwen willen niet dat je de Hertogin Hedwigepolder ontpoldert. Het kabinet wil het ook niet.  Je premier is een Zeeuw. De driehonderd hectare landbouwgrond mag niet onder water komen te staan. Maar je moet wel ontpolderen, want dat staat in de Scheldeverdragen. En bovendien: als je het niet doet, krijg je  milieugroepen als de Vogelbescherming en de Zeeuwse Milieufederatie tegen je. Ontpolderen is goed voor de natuur, is het idee.

7. En twee: uitbaggeren van de vaargeul mag opeens ook niet meer. Dat bepaalde de Raad van State  in juli. Ze vinden het onduidelijk of dat uitbaggeren de bijzondere natuur in de Westerschelde verstoort. Zoals het Verdronken Land van Saeftinghe. Zelfs de Europese Commissie vindt dat je in een Natura 2000-stuk-natuur niks mag doen als je niet zeker weet of het schade toebrengt.

8. De Belgen zijn boos. Ze vinden dat jij contractbreuk pleegt.

9. De Vlaamse minister-president Kris Peeters ontbiedt je ambassadeur, voor het eerst ooit.Vandaag heeft de minister van Buitenlandse Zaken Yves Leterme een onderhoud met jouw premier.  En de Antwerpse burgemeester dreigt met een schadeclaim.

10. Wat ga je doen? Besluit je dat je niet meer oneindig lang rekening gaat houden met steeds grotere schepen, omdat je in achttienhonderdnogwat een keertje een verdrag hebt ondertekend? Of ga je onmiddellijk aan de slag?

13 reacties op "Oorlog met België (bijna)"rss-icon

recht van overpad, laat ze zelf maar meebetalen of een eigen kanaal van antwerpen naar de zee graven.

Antwoord

Als die Belgen zonodig de vaargeul uitgediept willen hebben waarom betalen ze dan niet alles en niet alleen een symbolisch bedrag om de “schade aan het milieu” te beperken? Met die 300 miljoen “schadevergoeding” koop je echt niet de banen terug van de Zeeuwse boeren. Nee, dat verdrag is inderdaad al heel oud en zou eens herzien moeten worden. Wie word er onderaan de streep nu beter van? Ja juist belgië !! En het kost ons geld, denk daarbij eens aan de schepen die dan naar Antwerpen gaan i.p.v. Rotterdam.

Antwoord

#1 En hoe kom jij erbij dat ze niet al meebetalen?

Antwoord

Het verdrag van 1839 is wel nogmaals bevestigd met de scheldeverdagen in 2005. Een contract is een contract. Er zijn wettelijke bepalingen die niet zomaar open zijn voor vrije interpretatie. België heeft zijn deel betaald zoals overeengekomen is. Je kan niet zomaar een belangrijke ader van een land afsluiten tenzij NL uit is op een handelsoorlogje van formaat. Dat kan niet de bedoeling zijn.

Antwoord

Dit gaat wel terug op twee eeuwen van wederzijdse pesterijtjes. De Belgen hebben boter op hun hoofd. Zo hebben ze in de tweede helft van de negentiende eeuw stelselmatig de watertoevoer naar de Maas afgesloten, zodat het Limburgse deel van die rivier onbevaarbaar werd. Maar laten we de strijdbijl begraven en ons gewoon aan de afspraken houden. Adviezen van de Raad van State worden voortdurend in de wind geslagen, dus laten we daar niet al te moeilijk over doen. Er wordt alleen waarde aan gehecht als het toevallig goed uitkomt. Schep in de hand, baggeren maar, kunnen onze Vlaamse vrienden ook weer mosselen eten.

Antwoord

Lastige kwestie, de verstandhouding met Belgie moet altijd zo moeilijk zijn terwijl we samen als “kleine Europese naties” zo sterk hadden kunnen staan. 
 
Anderzijds denk ik soms: als iemand iets heel graag wilt, dan betaald die er maar voor! De Belgen lieten Nederland betalen voor de aansluiting van de HSL-NL op de HSL-BE, vanaf de grens tot Antwerpen.  
 
We kunnen eigenlijk wel concluderen dat de Nederlandse politici slechte onderhandelaars zijn: de Belgen betalen alleen milieu compensatie, Nederland de rest. Terwijl de Belgen de Nederlanders bij de HSL alles lieten betalen? Daarbij hebben de onderhandelaars dus eerst een contract gesloten en toen pas gekeken naar bezwaren (boze boeren, Milieu etc..). Dat is gewoon dom! 
 
Nu zullen we op blaren moeten zitten, betalen en baggeren! Daarna moeten die Belgen eens stoppen met zeuren en moeten we eens beginnen met heldere afspraken maken, wederzijds vertrouwen kweken en samen sterk staan in Europa!

Antwoord

Zelf een Terneuzense, ben ik ondanks contractbreuk van Nederlandse kant grotendeels tegen deze uitdieping. De polder wordt reeds sinds jaren minimaler (en niet te vergeten estethisch verwerpelijker) door de massale huizenbouw in Othene waar geen eind aan lijkt te komen en deze uitdieping zal deze minimalisering nog eens versterken. Ook het feit dat er reeds jaren protest is tegen dit plan, vooral vanuit de kant van boerderijeigenaren die door hierdoor worden uitgekocht en gedwongen worden ergens anders hun landbouwactiviteiten voort te zetten, meen ik dat er wel in zeker mate kritisch tegen deze verdieping mag worden aangekeken. Immers wat zijn de grote voordelen van deze ingrijpende landschapsverandering, behalve dat meer schepen de havens van Belgie kunnen bereiken?

Antwoord

Ik vraag me af hoe’duurzaam’het is om de Westerschelde nu alweer (derde keer?) uit te diepen. Aangezien schepen in de toekomst waarschijnlijk nog groter worden en Antwerpen dan weer onbereikbaar wordt.  
 
Wellicht moeten de Belgen gewoon hun ambitie opgeven om Antwerpen bereikbaar te houden voor zulke grote schepen.  
 
Daarnaast vindt ik de hele gang van zaken zeer onlogisch en beschamend. De Nederlandse politici hebben zich wederom een debacle op de hals gehaald. Dankjewel Balkenende 1 en 2 voor dit alles. 
 
En waarom hebben we eigenlijk een Raad van State als haar adviezen (zijn het slechts adviezen?) toch niet worden nageleefd. Typisch Nederlands ook, allerlei organisaties die er wat over te zeggen hebben maar eigenlijk geen autoriteit op het gebied hebben. 
 
Misschien moeten we het toch maar uitdiepen omdat we dit immers al hebben afgesproken.. Daarna wordt het tijd dit onze politici hun verantwoordelijkheid nemen en opstappen.

Antwoord

Zouden we maar niet gewoon de afgesloten zee-arm De Braakman teruggeven aan de zee, desnoods met een half-open verbinding? Het was een mooi schorrengebied voordat de dijk dichtging. Met de dreigende voedselschaarste in de wereld kunnen we de landbouwgrond van de Hedwigepolder heel hard nodig. De strandtenten en speelweides langs de afgedamde Braakman kunnen we wel missen. Dit soort weinig populaire recreatiegebieden hebben we al in overvloed.

Antwoord

Even voor de duidelijkheid: het betreft een uitspraak van de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, geen advies dus!

Antwoord

Ik hoor nu wel iedereen praten over milieu compensaties, al of niet ontpolderen, etc. 
Maar niemand hoor ik over echt serieuze problemen, zo als de veiligheid. Als de Westerschelde straks wordt bevaren door de nieuwe generatie container schepen van 500 000 ton. Dat zijn kolossen tot 400 meter lang. Zo’n schip heeft 30 km nodig om tot stilstand te komen. 
De Westerschelde is niet geschikt om te worden bevaren door die enorme grote schepen. We laten toch ook geen vrachtwagens van 40 ton of meer, onbeperkt over een smalle, bochtige provincieweg rijden? Dat is vragen om problemen. 
 
Wat als zo’n kolos door welke oorzaak dan ook, frontaal in aanvaring komt met een ander schip, bv een tanker, geladen met benzine, ter hoogte van Terneuzen. Die tanker zal waarschijnlijk volledig worden verpulverd en zal ontploffen. De benzine zal binnen een straal van honderden meters alles in vlammen zetten. Een inferno dreigt, ik zou niet graag op dat moment in Terneuzen willen zijn. (Als ik Nederland en België zou willen treffen met een grote terroristische aanslag, zou ik wel weten wat me te doen staat!) 
Er zijn wel vaker aanvaringen geweest op de Westerschelde. Gelukkig zonder al te veel schade. Daarbij waren nooit kolossale zeeschepen betrokken. Dat er ooit een ramp gaat optreden op die smalle vaarweg, dat staat statistisch gezien wel vast.

Antwoord

(1) Als we ervan uitgaan dat het verdrag van 2005 niet van buitenaf is opgedrongen (zoals, volgens sommige interpretaties, het verdrag van 1839), dan hebben beide partijen door de ondertekening impliciet erkend dat ze globaal voordeel hebben bij de integrale uitvoering ervan. Tegenover het economische nadeel van de ontpoldering zou dus normaal een ander voordeel staan, economisch of anderszins. 
 
(2) De 30km remafstand geldt bij volle machinekracht op zee, niet wanneer je vasthangt aan tien sleepboten.

Antwoord

Hydrologen kennen het verschil tussen gletscher- en regenrivieren. De eerste soort heeft een gelijkmatiger afvoer omdat ze in regenloze tijden in het zomerseizoen toch nog worden gevoed door het smeltwater van een gletscher. Voorlopig behoort de Rijn hier nog toe. 
 
Regenrivieren zoals Maas en Schelde kennen vanzelfsprekend grotere fluctuaties in de afvoer. Ze hebben beiden als achterland Noord Frankrijk en Belgie. Ik heb de indruk dat beide landen, zeker vroeger, maar ook nu nog, minder aandacht aan het milieu besteden dan wij in Nederland. 
Vroeger kwam de vervuiling via deze rivieren vooral via de Maas ons land binnen. De industrieele bedrijvigheid was toen voornamelijk in Wallonië en de aansluitende Franse Ardennen geconcentreerd. 
 
In België heeft veel industrie Wallonië verlaten, en zich vanaf de zestiger jaren in Vlaanderen gevestigd. Wellicht heeft ook in Noord-Frankrijk eenzelfde “trek naar naar de kust” plaatsgevonden. Al met al is het zo dat in droge tijden de Schelde in hoofdzaak, al of niet vervuild, afvalwater in Nederland loost. 
Of er met deze voedingsbron ooit een waardevolle natuur in een geinundeerde Hertogin Hedwigepolder kan ontstaan, betwijfel ik sterk. Ik blijf daarom, ook uit milieu-oogpunt, de voorkeur geven aan de huidige, niet-onpolderde natuur, in deze polder. 
 
Het is wèl te betreuren dat, in tegenstelling tot andere Westeuropese havens, zoals Londen, Bremen, Hamburg en Rotterdam, op dit terrein in België een “trek naar naar de kust” achterwege is gebleven, terwijl Zeebrugge en Ostenede daar voor klaar liggen.

Antwoord

Reageer