Yankee? Dat komt van Jan-Kees

De bond tegen leenwoorden zou het niks vinden

In de categorie nice to know. Wij hebben computers, flats, posters, organizers, face-lifts en natuurlijk next. Maar ze bestaan ook andersom:  Nederlandse leenwoorden in het Amerikaans.

Stoop

Stoop

In NRC vandaag: “Met dank aan de Nederlanders betalen Amerikanen met dollars, bouwen ze stoops aan hun huizen die ze schoon schrobben met een boonder, eten ze cookies, hutspot en coleslaw, geven ze over in een cuspidor, werken ze onder een boss en voelen ze zich overslaughed als een bepaalde functie of promotie aan hun neus voorbij gaat.”

Historisch taalkundige Nicoline van der Sijs maakte voor de viering van  ‘400 jaar Nederland-Amerika’ een boekje van de 246 Nederlandse leenwoorden die ze vond, met etymologie. Ze staan in het nieuwe boekje: Yankees, cookies en dollars. Op wikipedia is ook een verzamelpoging gedaan.

Grappig, die leenwoorden. Zo wordt in Indonesië nog steeds het woord ‘haarnetje’ gebruikt. De allerleukste van Van der Sijs:  Yankee. Die zou van Jan-Kees komen. En dope van een dikke saus die Nederlandse kolonisten over hun eten gooiden.

Nog veel grappiger is de Bond Tegen Leenwoorden. Die geven vertalingen om leenwoorden in het Nederlands te voorkomen. Vooral het woordenboek is hilarisch. Neem industrie. Dat wordt nijverheid. Akkoord. Industrieel wordt dan nijverlijk of nijverheidsmatig. Oei. En industriële revolutie heet: nijverheidsomwenteling.

Redacteur, lees ik, moet opsteller zijn. Ik moet nieuwe visitekaartjes bestellen.

14 reacties op "Yankee? Dat komt van Jan-Kees"rss-icon

Apartheid, ook zo’n fraaie.

Antwoord

koleslaw iemand?

Antwoord

En als u nieuwe visitekaartjes gaat bestellen, hoe gaat u die dan noemen? Bezoekkaartjes, misschien?

Antwoord

wat een onzin.. en dan te bedenken dat er mensen zijn die hier mee bezig zijn en nog vol achter staan ook. Ze willen zelfs de scheikunde omgooien…

Antwoord

Voor “yankee” zijn nog een stuk of 5 theoriën bekend. We claimen wel graag dat het van “Jan-Kees” komt, maar weten doen we het niet. En eerlijk is eerlijk: er zijn theoriën over de herkomst die aannemelijker zijn.

Antwoord

En welke andere theoriën zijn dat? Ik vind Jan-Kees net zo leuk… Maar ook ietwat onwaarschijnlijk.

Antwoord

Theorieën…

Antwoord

Scherp meneer Fuums

Antwoord

Jan-Kaas. Er is maar een juiste herkomst van die benaming. De zeesoldaten (nu Mariniers) ten tijde van VOC werden gekscherend Jan-Kaas genoemd. Leuk dat ze nu honkballen in het Mariniers-stadium.

Antwoord

@Pablo: visite is geen Nederlands woord dan? In het engels business card….dus visitekaartje is al goed genoeg alhoewel ik moet toegeven dat bezoekkaartje wel leuk klinkt!

Antwoord

Visite komt oorspronkelijk van het Frans. England is ooit overspoeld door Normandiërs, in de elfde eeuw, toen William the Conqueror met zijn volgelingen de troon opeiste. Daardoor heeft er een grote inslag van het Frans plaats gevonden. Betrekkelijk groter dan wij Nederlanders met onze koekjes.  
Overigens is het wel leuk om in de staten New Jersey en New York de Nederlandse namen op googlemaps op te zoeken. Wat dacht je van Spuyten Duyvel! En als je dat niet leuk vindt, zoek dan is naar Holland in Michigan op google. Daar houden ze echt de leukste Nederlandse tradities in stand. Helaas betreft het tradities uit de 16de en 17de eeuw. Daar kunnen de meeste Nederlanders zich echt niet meer mee vereenzelvigen!

Antwoord

Serieus. Die leenwoorden kunnen net zo goed andersom zijn ontstaan. Er zijn uiteraard voorbeelden van echt Nl oorsprong maar velen zijn toch redelijk onduidelijk. In dit stukje wordt bijvoorbeeld het woord coleslaw gebruikt met de nederlandse koolsla als oorsprong. Maar zou het niet net andersom zijn? Zo wordt beefsteak als Engelse oorsprong gezien en is biefstuk vernederlandst. Of is het andersom? Vragen, vragen, vragen.

Antwoord

Ik heb al 30 jaar in de VS gewoond (behalve 2 in Nederland) en ik heb hier nog nooit “boonder” of “hutspot” gehoord. “Cuspidor” en “overslaughed” staan wel in ‘t woordenbook maar tegenwoordig gebruikt niemand die woorden. (“spittoon” en “skipped over” wel)

Antwoord

hutspot? onbekend? 
Wie kent de winterwortel niet?

Antwoord

Reageer