Duitse verkiezingen leveren ons ook wat op
Doe de stemwijzer, voorspel de uitslag en win een fles wijn
Zondag gaan de Duitsers naar de stembus om een nieuwe Bondsdag te kiezen. De gemiddelde Nederlander zal veel herkennen van de kwesties die in Duitsland spelen; veel westerse landen worstelen met dezelfde problemen. Maar op sommige punten wijkt Duitsland af: moet daar een algemeen wettelijk minumumloon worden ingevoerd? En een snelheidslimiet op Duitse snelwegen? Moet de dienstplicht worden afgeschaft? Beantwoord dergelijke vragen bij
de (Nederlandstalige) stemwijzer en zie wat jij zou moeten stemmen – ware je Duits.
De economie in tijden van wereldwijde crisis is voor de Duitse kiezers natuurlijk hét grote thema van deze verkiezingsstrijd: werkgelegenheid, het minimumloon, belastingen verhogen of verlagen, verdergaan met kernenergie of niet. Het is een van de redenen waarom bondskanselier Angela Merkel liever niet door wil regeren met de sociaal-democratische SPD. De christen-democrate denkt samen met de liberale FDP een eenduidiger economisch beleid te kunnen voeren.
Maar of Merkel het voor het kiezen heeft, is nog niet zeker. Haar grootste opponent en huidige coalitiepartner Frank-Walter Steinmeier (de lijsttrekker van de SPD) doet ook erg zijn best om de Duitse kiezer voor zich te winnen.
Het is zondag niet alleen de vraag welke partij het grootst wordt (volgens de meest recente peilingen is dat de CDU/CSU van kanselier Angela Merkel). Minstens zo belangrijk is welke mogelijke coalities er na de verkiezingen te vormen zijn.
Na de vorige verkiezingen in 2005 waren de sociaal-democraten (SPD) en Merkels christen-democraten tot elkaar veroordeeld. Dat dat niet van harte ging, bleek al op de verkiezingsavond uit het televisie-optreden van toenmalig SDP-kanselier Gerhard Schröder. Die vertaalde zijn verlies persoonlijk in winst. ,,Ik regeer verder”, zei hij laconiek. En lachend: ,,Ik blijf.” IJskoud, tegen Merkel, voorzitter van de grootste fractie: ,,U wordt het niet.” De Duitse media vermoedden destijds dat hij te diep in het glaasje had gekeken.
CSU/CDU en de SPD hebben het vier jaar samen uitgezongen, maar het ging wel met hangen en wurgen. Daarom kopte The Economist vorige week “Set Angela Free”. Zij sierde de cover, gezeten in een gouden kooitje. Het weekblad noemde de zogenoemde grote coalitie “deeply uninspiring”.
Het is bekend dat Merkel veel liever met de liberale FDP zou regeren. Maar dan moet die partij wel groot genoeg worden om samen met CDU/CSU een meerderheid in de Bondsdag te halen. Als dat niet lukt, kunnen de beide partijen ook nog proberen Die Grünen over te halen. Deze laatste mogelijke coalitie wordt in Duitsland – door de kleurcombinatie – ook wel ‘Jamaika’ genoemd. Maar als CDU/CSU opeens niet kan of wil regeren, kunnen Die Grünen ook nog samen met de SPD en de FDP een zogenoemde ‘stoplicht-coalitie’ (rood-geel-groen) vormen. Maar die kans is vrijwel nihil. Niet alleen omdat CDU/CSU waarschijnlijk de grootste partij wordt, ook omdat FDP-lijsttrekker Guido Westerwelle die mogelijkheid al “definitief” uitsloot.
Maar eerst moeten de Duitsers stemmen. Bekijk hier een filmpje van hoe het Duitse kiesstelsel werkt.
Wie vooraf de uitslag juist weet te voorspellen, krijgt van NRC-correspondent Joost van der Vaart een fles goede Duitse wijn kado – die hij met plezier met je deelt in het Berlijnse café Max und Moritz. Geef uiterlijk zaterdagavond hier je voorspelling door.
