Obama krijgt de Nobelprijs
De laatste dag: vrede
Update 11.02 uur. En de winnaar is: Barack Obama voor zijn ,,pogingen om internationale diplomatie en samenwerking tussen volkeren te verbeteren”.
Obama. Foto: AP / Charles Dharapak
Een ongewone keus van het Nobelcomité om een nog zittende president, die nog geen jaar zich heeft kunnen bewijzen, de prijs te geven. Ik had er geen rekening meegehouden (zie onder). Obama werd weliswaar door bookmakers genoemd, maar heeft nog weinig kunnen laten zien. Zijn belangrijkste buitenlandse verkiezingsbelofte was de sluiting van het terreurkamp op Guantánamo Bay, en die wordt uitgesteld. De oorlog in Afghanistan is heviger dan ooit.
Obama is overigens niet de eerste Amerikaanse president die de prijs krijgt. Theodore Roosevelt (1906), Woodrow Wilson (1919) en Jimmy Carter Jr (2002) gingen hem voor. Roosevelt kreeg de prijs voor de verschillende vredesakkoorden die hij mede had opgesteld, Wilson voor de League of Nations (de voorloper van de VN), Carter voor zijn „decennia durende onvermoeide pogingen vreedzame oplossingen te vinden voor internationale conflicten, democratie en mensenrechten te bevorderen en de economische en sociale ontwikkeling te stimuleren”.
Stuk van voor 11 uur:
Foto AP
Echt gokkers hebben hun geld natuurlijk al weken geleden bij een bookmaker ingezet. En voorspellen dat de Nobelprijs voor de Vrede naar U2-zanger Bono gaat voor diens pleidooi voor schuldenverlichting van arme landen.
Maakt hij een kans? Ik denk zelf dat de Tsjechische oud-president Václav Havel eerder in aanmerking komt.
Waarom? De prijs gaat volgens het testament van Alfred Nobel naar diegene „die het meeste of beste werk verrichtte voor broederschap tussen naties, de afschaffing of beperking van legers, en het houden en promoten van vredesbijeenkomsten.”
En dit jaar worden de Val van de Muur en het IJzeren Gordijn, twintig jaar geleden, herdacht. Die gebeurtenissen zorgden voor eenwording in Europa en het einde van de Koude Oorlog. In 1971 kreeg de Duitse bondskanselier Willy Brandt de prijs voor zijn ontspanningspolitiek tussen Oost en West, in 1990 de Russische president Michael Gorbatsjov. Maar verder heeft het Nobelcomité hiervoor niemand beloond.
De voormalige Duitse bondskanselier Helmut Kohl zou in aanmerking kunnen komen. Maar hij raakte ook in schandalen verwikkeld. Havel, vader van de Fluwelen Revolutie van 1989, maakt daarom meer kans. Hij was een van de oprichters van de burgerrechtenbeweging Charta 77, en in 1989 wierp hij zich op als leider van het Burgerforum, de drijvende kracht achter de vreedzame omwenteling in Tsjecho-Slowakije. Op 29 december van dat jaar werd hij verkozen tot president van het land.
Andere potentiële winnaars? Als je terugkijkt naar de afgelopen maanden, dan is dit natuurlijk het jaar waarin de economische crisis zichtbaar werd. Het Nobelcomité ziet zeker een verband tussen vrede en armoede. „Duurzame vrede kan alleen worden bereikt als grote groepen van een bevolking in staat zijn zich uit de armoede te bevrijden”, zei het comité in 2006 toen de Bengaalse econoom Muhammad Yunus en de Grameen Bank de Nobelprijs kregen. Maar voor de hand liggende kandidaten zijn er niet dit jaar.
2009 is ook het jaar waarin mensenrechten in Rusland nog meer onder druk zijn komen te staan. Twee belangrijke activisten werden vermoord: Stanislav Markeloven Natalia Estemirova. Om een signaal te geven, zou de organisatie Memorial de prijs kunnen krijgen.
Dat zou ook nog kunnen. Net als de Chinese dissident en blogger Hu Jia. Of misschien toch Bono? Of Bob Geldof voor Live8?
Om 11 uur zullen we het weten.
