Is werknemers op eigen baan laten solliciteren eerlijk?

De BBC vindt van wel. In Nederland heeft men het liever niet.

Opvallend nieuwtje vandaag: oliemaatschappij Shell heeft laten weten dat duizenden werknemers van het concern op hun eigen baan moeten solliciteren.

Shell-kantoor in Londen. Foto Reuters / Toby Melville

Shell-kantoor in Londen. Foto Reuters / Toby Melville

Nou ja, opvallend. Deze manier van reorganisatie wordt vaker gebruikt, bijvoorbeeld bij de BBC en de Amerikaanse krant The Journal News. Journalisten en presentatoren moesten bij de BBC in 2007 op hun eigen baan solliciteren, om zo tot 600 ontslagen te komen. ,,Hoe stel je zo’n sollicitatiebrief dan op?”, vroeg een BBC-medewerker zich hardop af in The Times. ,,En hoe vat ik mijn carrière in 200 woorden samen?”

In Nederland is deze vorm van ontslag wel eens voorgekomen, laat een woordvoerder van vakbond FNV Bondgenoten weten. Maar ,,in principe is het hier niet mogelijk”, aldus de woordvoerder. ,,Wij werken er in ieder geval niet aan mee.”

Waar in Groot-Brittannië en de VS het ontslaan van mensen vrij makkelijk gaat, moet in Nederland de werkgever namelijk voor elke ontslagen werknemer een ontslagvergunning aanvragen. ,,Ik kan me niet voorstellen dat het CWI voor een dergelijke ontslagconstructie een vergunning zou verlenen”, aldus de woordvoerder. ,,Of het bedrijf moet de ontslagregels ontduiken.”

Het ontslaan van mensen volgens het ‘afspiegelingsbeginsel’, waarbij in elke leeftijdscategorie de laatst aangenomen werknemer als eerste voor ontslag in aanmerking komt, wordt zo namelijk niet toegepast. En dat is oneerlijk, volgens FNV.

Maar ondertussen stelde de BBC destijds juist dat het massa-ontslag bij het bedrijf juist voor de werknemers een stuk eerlijker is, liet het bedrijf weten. Iedereen heeft zo gelijke kansen, en je houdt de beste mensen over:

The proposals to make staff reapply for their own jobs is being considered in the interests of ensuring that the corporation is not accused of using unfair criteria for selecting staff for compulsory redundancy.

Wat vinden jullie? Is ons ontslagrecht te streng, en moet dit kunnen? Of is het juist goed dat in Nederland dit soort praktijken door de ontslagregels worden tegengehouden?

21 reacties op "Is werknemers op eigen baan laten solliciteren eerlijk?"rss-icon

Ontslagregelingen lijken altijd oneerlijk in de ogen van diegenen die hun baan verliezen. Terwijl diegenen die mogen blijven het best eerlijk vinden of op z’n minst geen mening hebben. 
 
Voor beide systemen valt wat te zeggen: mensen die al lang ergens werken en dus loyaliteit hebben getoond aan het bedrijf mogen ook wat loyaliteit terug verwachten. Het ontslaan van vele werknemers gebeurt echter als het bedrijfsresultaat onder druk staat, dan wil het bedrijf met de beste mensen verder. Dat is ook in het belang van de werknemers. Als de zwakke broeders achterblijven dan valt het bedrijf vanzelf om…..  
 
Persoonlijk zie ik het BBC model dus wel enigszins zitten, last-in first-out wat we hier toch wel gebruiken bij reorganisaties is namelijk ook oneerlijk en geeft niet de mogelijkheid aan het bedrijf de beste mensen te selecteren. Niet dat de laatst aangenomen werknemers de besten zijn, maar de eerst aangenomen werknemers zijn dat ook niet…. en je wilt de besten gewoon overhouden!

Antwoord

Gedurende de negen jaar dat ik nu in Engeland woon heb ik al 4 van dergelijke reorganisaties meegemaakt in twee verschillende bedrijven.  
 
Het resultaat is iedere keer een ramp voor de organisaties. 6 maanden voor de implimentatie krijgt iedereen een brief dat zijn positie op de tocht staat. Iedereen diep in de stress, proberen elders werk te vinden, de hoogst opgeleiden en meest ervaren medewerkers hebben de beste kansen om weg te komen. Van de tweederde die na 6 maanden nog – zwaar gefrustreerd – in de organisatie zijn, krijgen de echt onmisbaren en de hielenlikkers hun oude baan terug, terwijl een kleine groep met een lagere positie genoegen moet nemen of ontslag kiest. 
 
Een manager met lef ontslaat gewoon de mensen die hij niet meer wil.

Antwoord

Ja, die laatste zin is het!Deze manier van een reorganisatie heeft niets menselijks en is een duidelijk geval van onkunde van het management! Goed geschreven!

Antwoord

Ondanks dat het in Nederland niet is toegestaan een reorganisatie op dergelijke manier te hanteren, heb ik wel degelijk op mijn toen huidige baan moeten solliciteren, alleen waren er een aantal kleine verschillen tussen de nieuwe en de toen huidige functieomschrijving. Ik heb toen wel gesolliciteerd, zonder resultaat (achteraf, gelukkig maar). 
 
Dit was bij een grote onderwijsorganisatie. Overigens is het niet gelukt een geschikt persoon te vinden voor de baan met nieuwe functieomschrijving, en is e.e.a. toen officieus weer teruggedraaid.  
 
Gelukkig werk ik nu bij een veel betere afdeling bij dezelfde onderwijsorganisatie. En de managers van mijn vorige werkplek waren betrekkelijk snel weer weg (en sommigen mét een flinke bonus, onduidelijk waarom). 
 
Dus het gebeurt in praktijk wel in Nederland, alleen verkapt door en met mooie woorden. 
 
Ik vind overigens het last-in/first-out-principe niet altijd goed uitpakken, want de ‘oude’ werknemer wordt hierdoor niet uitgedaagd en de nieuwe werknemer krijgt geen kans.

Antwoord

@ Suzan. Dank voor je reactie. Een toevoeging: last in first out is vervangen door het ‘afspiegelingsbeginsel’. Dat houdt in dat werknemers in leeftijdscategorieën worden onderverdeeld, en per categorie de laatst toegetreden werknemer vertrekt. Daardoor hoeft het dus niet per se zo te zijn dat jonge werknemers als eerste moeten vertrekken. 
 
Misschien ook wel interessant voor deze discussie: is deze verandering een goede ontwikkeling?

Antwoord

Goed voor wie, Stijn? Werkgever en werknemer hebben hierin nogal verschillende belangen.

Antwoord

Kan iemand me één reden geven waarom die ‘oude’ werknemer zou moeten ‘uitgedaagd’ worden? Zou iemand in die situatie denken: “Gelukkig hoef ik niet gewoon mijn werk te doen, maar is er nog wat uitdaging. Straks staat mijn gezin na jaren werk samen met mij misschien wel op de keien, but then again.” ?

Antwoord

Het lijkt me tamelijk onzinnig om op je huidige baan te moeten solliciteren. Ik vind het eerlijker dat aan de hand van functionerings- en beoordelingsgesprekken wordt gekeken wie beter een andere baan elders kan zoeken bij een reorganisatie. In eerste instantie op vrijwillige basis en zonodig met ondersteuning door een outsourcing bureau. 
Al lezende ben ik blij -voor anderen, ik hoef niet meer te werken- dat we in NL niet van die gemakkelijke en goedkope procedures hebben als in de USA en GB, waar mensen kennelijk massaal gedumpt kunnen worden. Waar is de verantwoordelijkheid van hun werkgevers?

Antwoord

Het lijkt me tamelijk onzinnig om op je huidige baan te moeten solliciteren. Ik vind het eerlijker dat aan de hand van functionerings- en beoordelingsgesprekken wordt gekeken wie beter een andere baan elders kan zoeken bij een reorganisatie. 
 
Komt dat niet op ongeveer hetzelfde neer?

Antwoord

Eens met Marijke. In het “BBC-systeem” wordt een baan beschouwd als een “goed” waarover de werkgever naar eigen inzicht mag beschikken. Terwijl een baan in mijn ogen een geheel is van wederzijdse rechten en verplichtingen, aangegaan bij het begin van een arbeidscontract. Als partijen een tijdelijk arbeidscontract prefereren, so be it. Als ze een arbeidscontract van onbepaalde duur hebben gesloten, so be it eveneens.  
Het geheel van arbeidscontracten in diverse vormen, daarbinnen een stelsel van personeelsbeoordeling dat werkelijk wat voorstelt en een ontslagregeling volgens het afspiegelingsbeginsel lijkt mij voldoende. Het BBC-systeem voegt daaraan niets wezenlijks toe. Eerder betekent het een afbraak van open en plezierige dagelijkse arbeidsverhoudingen.

Antwoord

Het heeft kennelijk met energie te maken. Bij de grote energiebedrijven in Nederland is deze methode al 10 jaar geleden toegepast. Vanwege de liberalisatie en afspraken met de FNV bonden moest men op de eigen functies solliciteren. De bonden en de werkgever noemden het iets anders in het Sociaalplan.  
In het kader van veranderende marktomstandigheden (reorganiseren) kreeg iedere vorm van democratie geen kans en konden oudgedienten solliciteren op sleutel- en commercieelefuncties.  
Daarmee werd het “afspiegelingsbeginsel” ontdokken en was de weg vrij om iemand klaar te stomen voor ontslag. 
 
Mijn terugblik; De beste mensen zijn nodig voor een team – organisatie. Maar om bij 5000 medewerkers externe deskundigheid in te huren om de business- processen en competenties te matchen is ook lastig. In mijn visie ontbreekt het aan lef en is het aanwezige MT ook niet instaat de beste mensen extern te werven. 
 
Het gras bij de buren is lijkt groener maar na een jaar wordt het ook geel. Creeren en inspireren is een vak.

Antwoord

Opnieuw laten solliciteren op de eigen baan? Nee. Ik ga er van uit dat een organisatie heel goed hoort te weten hoe de diverse werknemers functioneren, en dat is essentieel, niet de sollicitatie. 
Makkelijker onvoldoende functionerende medewerkers kunnen ontslaan? Ja. Iedereen ergert zich wel aan niet functionerende mensen, of die nu voor de overheid werken of in een winkel, als klant is het knap frustrerend. Daarnaast geeft het ook nog een heel negatief beeld van de organisatie. 
Dus de besten overhouden, zeker. Het huidige op last in first out gebaseerde systeem is ook oneerlijk en daarnaast in mijn ogen slecht voor werknemer (geen stimulering) en werkgever. 
 
Gerrit

Antwoord

Solliciteren op eigen baan niet toegestaan? Als ik niet naar een andere baan was overgestapt, zou ik bij een reorganisatie bij mijn werkgever, de vakbeweging, naar mijn eigen functie (of een andere) hebben moeten solliciteren. Het ging hier niet om ontslag, maar echt om een reorganisatie, om anders te gaan werken, waarbij het personeel de gelegenheid kreeg om een andere functie te gaan vervullen of bij een ander team te gaan werken. Niets mis mee.

Antwoord

Er wordt in het artikel door de FNV gesuggereerd dat er alleen in Groot-Brittanië op de eigen baan moet worden gesolliciteerd. Dat is niet waar, ook bij de Shell in Nederland heeft men de afgelopen maand op de eigen baan moeten solliciteren. Of noemt de FNV dit soms anders, zoals gesuggereerd door Fred?

Antwoord

Ook in Nederland, moet op eigen baan worden gesolliciteerd, bij de overheid notabene, met vaak veel frustraties tot gevolg. Medewerkers die jarenlang tot volle tevredenheid hun functie uitoefenen, moeten plots met anderen voor deze functie solliciteren en worden dan afgewezen.

Antwoord

Dat wordt in het artikel ook niet ontkend. Het gebeurt, stelt FNV, maar men werkt er doorgaans niet aan mee. In het buitenland zijn deze praktijken meer gangbaar.

Antwoord

Gezien het feit dat je als werknemer al een relatie hebt met de werkgever lijkt het me een redelijke aanname dat de werkgever een evaluatie van de bestaande relatie mee neemt in een interne sollicitate (dit is niet noodzakelijk slecht: bij een vrije interne sollicitatie kan dit in je voordeel werken). Dit in tegenstelling tot een externe sollicitatie, waarbij je brief, CV en een of meerdere interviews de basis vormen voor je indienststelling.  
Door dit nu om te draaien en te suggereren dat je met een zelfde procedure (dus middels brief, cv en interviews) een functie in het bedrijf zou kunnen behouden, wordt impliciet je evaluatie er in betrokken, waarmee je de deur openzet voor niet of nauwelijks controleerbare factoren: Word je wel als aardig genoeg gevonden? Haal je wel genoeg koffie? Lig je vaak dwars? Weet je ‘t beter? Je nieuwe manager ligt je niet goed? Heb je recent een flinke steek laten vallen? etc etc. 
Een reorganisatie om bedrijfseconomische gronden (want daar gaat het tenslotte om) moet ook dat zijn, en niet meer dan dat. Evaluaties van het personeel en voorkeuren van het management zijn naast de gedocumenteerde jaarlijkse functionerings gesprekken persoons gebonden en niet of slecht te verifieren.  
Het is dan op zijn zachtst gezegd erg moeilijk duidelijk te maken hoe die persoonlijk gekleurde keuzes bijdragen aan een beter bedrijfsresultaat.  
In mijn beleving biedt de nederlandse wet al genoeg mogelijkheden om de persoonlijke voorkeuren van het management te laten prevaleren boven sec het bedrijfsresultaat (1 werkgever, 10 dienstjaren, 8 reorganisaties) 
Laten we in het Nederlandse bedrijfsleven alstublieft op de bal blijven spelen en niet op de man/vrouw.

Antwoord

Dat is niet nieuw, ik heb bij Eneco in 5 jaar tijd 2 maal op men eigen fucntie moeten sollicteren, terwijl ik een van de 30 personeelsleden was( van de 2500) welke een psylogische test heb moeten ondergaan! 
het is gewoon een reden om personeel “weg” te zetten,ontslag is gelukkig nog lastig!

Antwoord

In mijn ogen is er in principe niets mis mee als werknemers bij een reorganisatie worden gedwongen om te vertellen waarom ze vinden dat ze waardevol zijn voor de organisatie. Helaas zie je vaak dat de werkgever zo’n solliciteren-op-je-eigen-functie-procedure misbruikt om mensen eruit te werken van wie ze toch al af wilden. Niet omdat die persoon geen goed werk leverde, maar gewoon omdat die persoon de organisatie dwars zat, op wat voor manier dan ook. En net als bij een gewone sollicitatie kun je als werknemer dan nooit hard maken dat je om oneigenlijke redenen bent afgewezen voor een functie. Bij een last-in-first-outprincipe of iets wat daarop lijkt, zal de werkgever zich aan duidelijke afspraken moeten houden, en kan hij niet zomaar besluiten om iemand te ontslaan. Maar zoals anderen hier ook al aankaartten, loop je met deze methode het risico dat gemotiveerde, goed werkende mensen het veld moeten ruimen ten gunste van hun collega’s die hun plek al lang niet meer verdienen. Lastig vast te stellen dus, wat het eerlijkst is.

Antwoord

Ik vind het logisch dat in een groot bedrijf en in deze tijd eens goed wordt gekeken wie eruit gefilterd kan worden. Een beetje jammer alleen dat je op je eigen baan, die je al jaren fantastisch uitvoert, moet solliciteren. En dit zelfs zonder mogelijkheid tot sollicitatiegesprek, enkel middels brief. En ga er maar vanuit dat bij 4000 open banen er heus niet meer heel nauwkeurig wordt gekeken bij nr 3625… Dit verdient geen schoonheidsprijs!

Antwoord

Solliciteren op eigen functie, terwijl men je bv al van haver tot gort kent. 
Wat zet je dan in zo’n brief: hallo Piet (chef die je wel of niet mag)je kent me …..jaar wat vind je mag ik mijn joppie houden? 
Van de mensen waar men van afwil weet men ver van tevoren al wie dit zijn en daar veranderd het solliciteren op eiegn functie niets aan. 
Conclusie: solliciteren op eigen functie is een manier om ontslag democratisch en sociaal te laten LIJKEN…..een schijnvertoning 
 
PS die zg beoordelingen kunnen als 1 werknemer beoordeeld wordt door meerdere mensen uiteenlopen van zeer goed tot slecht blijkt uit onderzoek. 
In werkelijkheid hebben organisaties (die zichzelf vaak heel rationeel vinden) een hoog schoolplein gehalte.

Antwoord

Reageer