datum datum

Telefoontaps moeten vernietigd. Maar hoe?

Procedure om taps te wissen is 'bedrijfsgeheim' van fabrikant

Door Carola Houtekamer Carola Houtekamer op 22 oktober 2009

telefoon-200x200 Telefoontaps moeten vernietigd. Maar hoe?Een tamelijk opmerkelijk bericht van NRC-verslaggever Jan Meeus, vandaag in NRC Handelsblad.

Afgeluisterde telefoongesprekken tussen advocaten en hun cliënten moeten worden vernietigd. Maar de Nederlandse overheid heeft jarenlang verzwegen dat niemand wist hoe dat in de praktijk werkte. Uit een e-mail van een deskundige van het Korps Landelijke Politiediensten (KLPD) blijkt dat de gebruikte techniek „bedrijfsgeheim” is van de Israëlische leverancier van het computersysteem.

Om duidelijkheid te krijgen over de technische werking van het systeem laat het KLPD nu een onafhankelijk onderzoek naar het systeem doen, meldt een woordvoerder van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Ook wordt er overlegd met de leverancier van het systeem – het Israëlische bedrijf Verint – om inzicht te krijgen in de interne werking van het systeem. (noot: Verint heeft het afluistersysteem geleverd. Het onderdeel voor het vernietigen, Netapp, is van een onderleverancier die niets wil zeggen wegens bedrijfsgeheim.)

Het vernietigen van zogeheten geheimhoudersgesprekken is al jarenlang een onderwerp van felle discussie tussen de advocatuur en het Openbaar Ministerie. De afgelopen jaren is een aantal grote strafzaken stukgelopen omdat getapte gesprekken met advocaten niet gewist waren.

Volgens Annelies Röttgering, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Strafrechtadvocaten, heeft de overheid de wettelijke regels voor dit gevoelige onderwerp niet nageleefd. „Het kan toch niet zo zijn dat de overheid zoiets belangrijks als het vertrouwelijke contact tussen advocaat en cliënt niet kan waarborgen.” De conclusie dat niemand in Nederland weet hoe het vernietigen van telefoontaps precies werkt, is voor haar onaanvaardbaar. „Het hele systeem van waarborgen voor het vernietiging van geheimhoudersgesprekken is één grote mislukking”, aldus Röttgering. „Dit kan zo niet langer.”

Lees hier hoe NRC-verslaggever Steven Derix zichzelf terugvond in dossiers van een telefoontap.

Lees hier een bericht over het hoge aantal telefoontaps in Nederland.

Lees op dit NRC nieuwsthema het laatste nieuws over privacy.

7 reacties op "Telefoontaps moeten vernietigd. Maar hoe?"rss-icon

Weer een extra smet op het blazoen van het OM. Onze rechten, met name op gebied van privacy, worden steeds verder ingeperkt ten faveure van de incompetente (nee heus niet allemaal, maar wel erg groot deel van het geheel) opsporings- en vervolgingsinstanties. De Tweede Kamer ziet het niet en laat het gebeuren. Toch zou het fijn zijn als Justitie eens intern zou structureren en op die wijze inkleden dat ze de misdaad kunnen aanpakken door gedegen onderzoek, in plaats van met de hulp van steeds meer wetten die onze vrijheid inperkt en Justitie het makkelijker maakt, maar wat te doen. Het is toch te absurd voor woorden dat je een systeem gebruikt en niet weet hoe het werkt. We hebben het niet over knikkerclub ofzo. 
 
zie bijvoorbeeld de laatst stukgelopen Tompoes-zaak in Zutphen. Naast het niet vernietigen van de geheimhoudergesprekken werd er zelfs een tapverbaal vervalst om opsporingsbevoegdheden te misbruiken. In plaats van het boetekleed aantrekken na de niet-ontvankelijkheid (lees vooral het vernietigende vonnis op rechtspraak.nl), gaat het OM in hoger beroep. Dan zit het structureel fout. Als je je fouten niet erkend, kan je er ook niet van leren.

Ik herinner mij dat bij de invoering van dit systeem er commotie was over de geslotenheid van de Israëlische leverancier. En het feit dat de inhoud van alle gesprekken een op een in Israel beschikbaar is.  
Merkwaardig genoeg is dat destijds in een of andere (politieke) doofpot verdwenen, terwijl er toch door een paar kamerleden ernstig kritisch over gedaan werd. 
Maar ook hier zal wel gelden dat de Tweede Kamer geren geheugen meer heeft, tegenwoordig en ze zullen wel weer uit ‘verontwaardiging’ een onderzoek starten.

Dit vond plaats in 2002. Bijgaand een artikel hierover: 
 
Dagblad Tubantia/Twensche Courant 
November 27, 2002 
 
Israel maakt de dienst uit in afluisterkamers van politie en AIVD 
 
DEN HAAG (GDP) – Minister Remkes (Binnenlandse Zaken) sluit niet uit dat er lekken zijn bij de aftapkamers van politie en veiligheidsdiensten naar Israel. De Tweede Kamer wil daarom zo spoedig mogelijk hierover een rapportage. Verder wil de Kamer inzicht in de contracten die de overheid heeft afgesloten met het Israelische bedrijf Comverse dat de aftapkamers heeft geleverd. 
 
Remkes gaf toe dat er een mogelijkheid bestaat dat Comverse, dat is voortgekomen uit de Israelische geheime dienst Mossad, informatie overneemt van de Nederlandse aftappers. De tapkamers worden onderhouden door Israelische werknemers van Comverse, die daarvoor naar Nederland overvliegen. Deze onderhoudsmensen kunnen vervolgens bij onderdelen van het systeem komen waar Nederlanders niet bij mogen. 
 
De Kamer vindt het onbegrijpelijk dat de overheid een afluistersysteem koopt waarvan zij niet weet hoe het ontwerp is en waarvan men ook niet weet hoe het precies werkt. Daardoor is het in theorie mogelijk dat de Nederlandse diensten afluisterwerk verrichten voor de Israeli’s – zonder hiervan op de hoogte te zijn. Maar volgens de minister worden de Israelische onderhoudsmensen onderworpen aan de strengste screening door de AIVD (Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst), de vroegere BVD. 
 
Dat laatste punt maakt de kwestie over mogelijke lekken voor de Kamer nog interessanter. Remkes gaf gisteren toe dat meerdere voormalige werknemers van de AIVD en de Militaire Inlichtingendienst nu werken voor Comverse. Een van hen is de voormalige systeembeheerder van de BVD. Remkes kon geen antwoord geven op de herhaaldelijk gestelde vraag of deze oud-werknemers onder de geheimhoudingsplicht van hun vorige werkgever vallen. ‘Ik ken de contracten niet’, aldus de minister. Ook op dit punt wil de Kamer opheldering. 
 
De kwestie rond de mogelijke lekken naar Comverse speelt al langer. De Kamer is vooral benieuwd naar de wijze waarop het bedrijf het contract van de levering van de tapkamers heeft gekregen. In het radioprogramma De Ochtenden van afgelopen maandag kwamen verschillende bronnen aan het woord die stelden dat Nederlandse bedrijven betere apparatuur leveren voor een betere prijs. 
 
Comverse kwam vorig in de Verenigde Staten in opspraak nadat veertien Israeli’s gearresteerd werden door de FBI op verdenking van spionage. 
 
De Amerikaanse FBI en CIA maken ook gebruik van de Comverse-systemen. De Amerikaanse autoriteiten hebben naar aanleiding van de arrestaties Den Haag gewaarschuwd. Remkes zei hiervan niet op de hoogte te zijn. 
 
Nederland behoort tot de koplopers op het gebied van afluisteren van telefoonlijnen. Het aftappen dient niet alleen voor opsporing van Nederlandse criminelen. Omdat de Nederlandse overheid niet weet hoe het systeem en de software werkt, kunnen de aftapkamers via een achterdeur gebruikt worden voor bedrijfsspionage. Israel en de Verenigde Staten hebben al jaren regelmatig aanvaringen over Israelische spionage in de VS. 
 
Eigenaardigheden van de Israelische opname-apparatuur zijn onlangs in een zaak voor de rechtbank in Almelo ook al aan het licht gekomen. Eenmaal opgenomen gesprekken kunnen namelijk niet meer worden gewist, zo bleek tijdens het onderzoek naar de handel en wandel van de Enschedese drugsbaas O., die honderden kilo’s heroine vanuit Turkije naar Twente en de Achterhoek zou hebben gesmokkeld. En dus ook niet de – bij wet verboden – gesprekken tussen advocaat en verdachte. 
 
(c) Twentsche.Courant/Tubantia 
 
Het onderzoek, wat uiteindelijk is uitgevoerd door PWC, is hier terug te vinden: http://www.bof.nl/docs/kwetsbaarheid_tapkamers.pdf

naast de hele discussie over privacy vind ik t gewoon een beetje dwaas dat ze een systeem hebben gebruikt waarbij ze vantevoren al wisten dat ze níet wisten hoe ze de taps dan moesten vernietigen. 
 
Misschien een beetje een kromme vergelijking, maar alsof je een auto koopt en je niet weet waar de rem zit..en je zonder hulp van de maker er ook niet achter gaat komen.

Het niet kunnen wijzigen of verwijderen van data is een feature, geen bug. Het zorgt er voor dat een corrupte ambtenaar geen gesprekken kan wissen of vervangen door iets onschuldigers.

Ik snapte de discussie überhaupt al niet zo, als het toch gebeurt? Of mis ik dan een cruciaal punt?

Ik vind het sowieso wonderlijk dat een publieke instantie een systeem koopt, waar maatwerk voor noodzakelijk is, maar waarbij de sourcecode van dat maatwerk niet beschikbaar is. Sterker nog: er is geeneens een globaal idee hoe de maatwerksoftware werkt. Mogen de managers (of ambtenaren) die dit hebben goedgekeurd weer terug naar de kleuterklas?