Waarom krijgt niet iedereen een griepprik?
Het vaccin komt wellicht te laat
Griepupdate. Studio NRC
Waarom krijgt niet gewoon iedereen de griepprik? Dat is wat een paar lezers van dit blog willen weten. De vraag is dan bijvoorbeeld: “Er zijn genoeg griepvaccins besteld voor de hele bevolking. Waarom wordt daar dan geen gebruik van gemaakt? Waarom mag wie de prik wil hem niet gewoon halen? Eventueel tegen betaling als dat het probleem is.”
Nou, de betaling is het probleem niet. Het gaat er meer om dat het vaccin wel voor iedereen besteld is, maar dat de bulk pas wordt geleverd als de Mexicaanse griep alweer het land uit is. Waarschijnlijk.
Hoe ging het ook alweer?
Op 8 mei adviseerde de Gezondheidsraad minister Klink om vaccins voor alle inwoners van Nederland te bestellen.
Er was toen nog veel onzeker over de kwaadaardigheid van het nieuwe influenzavirus waar vrijwel niemand in de bevolking weerstand tegen had. Ook was het virus nog niet zo lang bekend en het gevaar bestond dat het nog aan het muteren was tot een ernstiger vorm. Een overheid die goede voorzorgsmaatregelen treft kan best beslissen om in zo’n onzeker stadium genoeg vaccin voor iedere inwoner te bestellen. Daar hoeft geen industriële lobby achter te zitten.
Kort na 19 juni is die order geplaatst. Er zijn pandemische vaccins besteld, die speciaal gefabriceerd worden om een grieppandemie te bestrijden. Het vaccin voor de gewone wintergriep die ieder jaar terugkomt zit anders in elkaar.
Wat is het verschil?
In het wintergiepvaccin zitten brokstukken van drie verschillende wintergriepvirussen – in totaal 45 microgram oppervlakte-eiwitten. Het vaccin tegen Mexicaanse griep bevat veel minder virusbrokken: 7,5 microgram. Dat kan omdat het vaccin ook adjuvans bevat. Dat is een stof die het afweersysteem een flinke opkikker geeft. Zo krijg je toch weerstand, ondanks de lage dosis.
Zo was het mogelijk om met een (op wereldschaal beperkte) productiecapaciteit voor vaccinvirus toch veel vaccin te maken tegen Mexicaanse griep. Tegen de Mexicaanse griep wil je in principe iedereen vaccineren, omdat niemand weerstand heeft. Tegen de seizoensgriep hoef je alleen mensen in te enten met een verzwakt afweersysteem. Dan gaat het om ongeveer een kwart tot een derde van de bevolking.
En ja, het was een mooie gelegenheid voor de vaccinfabrikanten om hun nieuwe adjuvansvaccins die al een tijd in ontwikkeling zijn nu op de markt te brengen. Dat had dan weer tot gevolg dat de
Gezondheidsraad moest zeggen dat er met het vaccineren van kinderen met deze vaccins op dat moment weinig bekend was. Dus dat moest maar even niet.
En toen bleek het allemaal wel mee te vallen met die Mexicaanse griep. Half augustus besloot minister Klink, weer op advies van de Gezondheidsraad, dat alleen gezondheidspersoneel en mensen met een slechte weerstand het vaccin krijgen. Voorlopig tenminste.
Een maand later werd dat min of meer noodzaak, want de productie liep inmiddels zover achter op schema dat Nederland later en minder dan afgesproken geleverd krijgt. Net genoeg om de doelgroep in te enten.
Pas in december kan de minister genereus zeggen dat iedereen die dat wil een prik kan krijgen, of kan kopen. Maar dan is de Mexicaanse griep waarschijnlijk alweer het land. De vaccins om iedereen te kunnen prikken komen dus gewoon te laat. Zieken en zwakken en degenen die voor hen moeten zorgen mogen eerst.
