Leve Theo van Gogh!

Theo van Gogh is dood. Leve Theo van Gogh! Vijf jaar na de moord in de Amsterdamse Linnaeusstraat maken de media de balans op. Wat betekende de aanslag op Van Gogh voor de Nederlandse samenleving? En hoe wordt Van Gogh herinnerd? Raymond van den Boogaard, chef kunst bij NRC, houdt het vandaag in nrc.next op een ‘getalenteerde etterbak’.

‘Er verschijnen dezer dagen heel wat herdenkingsartikelen, maar niemand lijkt er aan te hebben gedacht een retrospectief van zijn films te organiseren, of een uitgave van zijn verzamelde geschriften’, schrijft Van den Boogaard. Hij houdt het erop dat Van Gogh niet zal worden toegelaten tot de ‘informele canon van mensen die er toe deden’ – ook al vond hij Van Gogh persoonlijk ‘een aardige en hartelijke jongen’.

Vooruit: wie nog eens wil terugblikken, kan hier terecht voor een portie van vijftig minuten Theo van Gogh. Te zien zijn hoogtepunten uit zijn interviewshow Een Prettig Gesprek. In negen jaar tijd nam Van Gogh 328 gesprekken op met BN’ers als Herman  Brood, Tineke de Nooy, Pim Fortuyn en zelfs een verdwaalde Roman Polanski.

Marcel Haenen was een van de NRC’ers die wel eens bij Van Gogh is aangeschoven. ,,Talrijk waren de waarschuwingen”, herinnert Haenen zich over de AT5-uitzending. ,,Theo van Gogh is een genadeloos interviewer dus wees op je hoede! Maar het vraaggesprek zelf, aan een tafel in een soort rommelhok, was niet veel venijniger dan een onderhoud met de redacteur van een schoolkrant.”

Het gesprek in januari 1997 ging over de beruchte IRT-affaire. ,,Een hoogste gecompliceerde aangelegenheid”, volgens Haenen. De politie importeerde in die tijd zelf hasj en cocaïne om zicht te krijgen op de zware jongens, althans dat vertelden ze, maar misschien was het wel ordinaire corruptie. De kwestie interesseerde Theo van Gogh in ieder geval. Hij stelde er gedetailleerde, goed geïnformeerde vragen over.”

Maar echt opwindend werd het allemaal niet. ,,Ik kon me, als Rotterdammer, niet voorstellen dat iemand in Amsterdam het programma zou uitkijken. Ik heb de opname in ieder geval nooit gezien. Toen ik later stuitte op de videoband van het gesprek was het te laat. De videorecorder was nog eerder overleden dan de cactus die Van Gogh me na afloop overhandigde. Dat ding heeft nog jarenlang gemeen staan te prikken op mijn burootje.”