Hoe breng je sigaretten onder de aandacht?

Op de dag voor het rookverbod inging in de horeca, werd op een feest voor het laatst gerookt. De vrouw op de foto komt niet voor in het verhaal. Foto Floren van Olden

Het Britse Imperial Tobacco, een van de grootste tabaksfabrikanten ter wereld, zet in Nederland jonge en creatieve mensen in om de verkoop van shag en sigaretten onder jongeren te vergroten. Het gaat om zestig vernieuwende modeontwerpers, muzikanten en reclamemakers, die worden beloond met sloffen sigaretten. Ze zijn 21 jaar en ouder en beloven in een contract geheimhouding (pdf) over “het bestaan, de aard en de inhoud” van de overeenkomst.

Contractant Nick Kailola, mede-eigenaar van een creatief collectief in Rotterdam, deed zaterdag in NRC Handelsblad zijn verhaal. “Eigenlijk ben ik meer een Marlboro Light man. Ik rook het liefst zo licht mogelijke sigaretten omdat ik de hele dag rook. De lichtste Gauloises vind ik al te zwaar.”

Een ander, modeontwerper Tomas Overtoom (29), zegt: “Ik zeg het heel eerlijk: de brainstormsessie is eigenlijk een aankleding van dat er een hele groep mensen deze sigaretten roken. Het zijn allemaal mensen die in subculturen een belangrijke rol spelen. Fabrikanten zijn zo gebonden aan regels: daarom is het zo slim. Dit is een nieuwe vorm van marketing.”

De indruk zou kunnen ontstaan dat het seeders zijn: voorlopers in trends die producten krijgen aangeboden omdat bedrijven weten dat anderen hun gedrag kopiëren. Daar is geen sprake van, zegt de woordvoerder van Imperial Tobacco. “Ze moeten onze producten goed kennen om erover mee te praten.” Vandaar die sigaretten.

In de Tabakswet staat dat het verboden is sigaretten gratis of “tegen een symbolische vergoeding” te verstrekken als dit het “aanprijzen van een tabaksproduct ten doel heeft”.

Imperial Tobacco (Gauloises, Peter Stuyvesant, Drum, Van Nelle) is in omvang de vierde tabaksfabrikant ter wereld. Het bedrijf telt 16.000 werknemers in 130 landen, waaronder Nederland.

Het gratis verstrekken van sigaretten door tabaksfabrikanten is strafbaar, zegt Henny Sackers, hoogleraar bestuurlijk sanctierecht in Nijmegen: „Ook als daar een wederdienst tegenover staat, zoals het bespreken van trends.” De fabrikant zou „risico lopen” door het Openbaar Ministerie te worden vervolgd. Ook is sigaretten uitdelen een verboden vorm van marketing, meent Sackers.

Een woordvoerder van minister Klink (Volksgezondheid, CDA) is niet op de hoogte „van deze activiteiten”. Of er sprake is van wetsovertreding, is volgens Klink een zaak van het Openbaar Ministerie.

Wat vind jij? Is dit een vorm van reclame – worden de voorbeeldfuncties van deze mensen misbruikt om de jeugd aan het roken te krijgen? Of is het een onschuldige manier om creatieve ideeën bij gebruikers los te peuteren?