datum datum

Dat worstelen met de OV-chipkaart zagen Huxley en Orwell niet aankomen

Elektronische systemen die het handelen van burgers proberen te reguleren zijn dwangbuizen

Door Ernst-Jan Pfauth Ernst-Jan Pfauth
19
reacties
op 14 januari 2010
Aldous Huxley

Aldous Huxley

Interessant artikel op de NRC-blog Opklaringen van Huib Modderkolk. Hij zag het volgende in een Amsterdamse tram:

Reizigers die bij binnenkomst bij de conducteur inchecken, vervolgens doorlopen naar de eerste uitgang, daar weer uitchecken en dan rustig gaan zitten. Zo registreren zij een super korte rit, terwijl zij in werkelijkheid een langere rit maken. En zo besparen reizigers dus kosten.

Modderkolk bespeurt een patroon. Elektronische systemen die het handelen van burgers proberen te reguleren zijn makkelijk te omzeilen. Reactie van de beveiligers: het systeem wederom waterdicht proberen te maken. Ov-chipkaartpoortjes die stations in bastions veranderen. Securityscanners op Schiphol om terroristen te pakken die telkens weer gevaarlijke objecten langs de beveiliging weten te krijgen. Modderkolks conclusie: ,,Hoe sterker de neiging om reizigers in een dwangbuis te dwingen, hoe sterker ook de neiging om daaruit te ontworstelen.”

George Orwell. Foto AP

George Orwell. Foto AP

En inderdaad. In de reacties vraagt Frits Bolkys zich af of de poortjes te slopen zijn met een magneet.

Even over the top:  van de tram naar visionaire schrijvers. Volgens George Orwell en Aldous Huxley hebben de meeste inwoners van een totalitaire staat waar alles gereguleerd wordt (van voortplanting tot denken) geen probleem daarmee. Op enkele dissidenten na. Die zich daardoor hele rare types voelen.

Nu lijkt het echter alsof mensen zich wél proberen te ontworstelen. Of zijn dit gewoon de laatste stuiptrekkingen?

18 reacties op "Dat worstelen met de OV-chipkaart zagen Huxley en Orwell niet aankomen"rss-icon

Ik vind de link naar electronische systemen hier nogal raar. Een verband met security tools op luchthavens ben ik helemaal kwijt. Mensen proberen al eeuwen zwart te rijden, de conducteur te ontzien en andere listen om een paar euro te besparen. Sommige reden altijd zwart om dat de sporadische boete nooit hoger was dan de totale besparing. Juist om dit zwart rijden tegen te gaan (en natuurlijk om meer data te verkrijgen over reizigersgedrag, maar ook om mensen te besparen en betere efficiency) en uiteindelijk kosten te besparen is de vorm nu veranderd naar een uniform vervoersbewijs met electronische poorten zoals je dat al decennia in andere landen ziet. De controle is er nog steeds alleen in een andere vorm, en de uitdaging om truuks te verzinnen om een paar euro te besparen is ook niet minder. Alleen kan je niet ontkennen dat het met de poortjes op de trein stations, als ze eenmaal in werking zijn, het een stuk moeilijker is deze te omzeilen. Minder zwartrijders dus hopelijk, zodat het vervoer uiteindelijk voor iedereen goedkoper kan. Het systeem of beleid op de trams zal ongetwijfeld nog wel evolueren. 
 
Security poortjes, toevallig werken die inderdaad ook op electriciteit, zijn toch een compleet ander onderwerp? Dat is geen check in machine, maar een tool voor de MENSEN die er bij staan om te beoordelen of jij 1 van die 2 miljard mensen bent die wellicht een nagelschaartje op zijn lichaam heeft. En zoals een electronische poort voor elke reiziger effectiever kan controleren bij de trein, kan bijvoorbeeld een body scanner effectiever een lichaam controleren op niet gewenste voorwerpen. 
 
Maar het onderwerp gaat over mensen die het systeem willen omzeilen. Alleen is dat mijns inziens niet anders met menselijke componenten dan met electronische. Flitskasten zijn net zo ongewenst als mensen in een uniform langs de weg die kijken of jij een paar km/u te hard rijdt. Bij beide zijn de straffen laag genoeg om de uitdaging van het omzeilen aan te gaan, zo wordt het een spelletje. Carrots and sticks, je kent het wel. Dus als je het mij vraagt is er wat dat betreft niet veel veranderd.

Antwoord

In het oorspronkelijke artikel (zie link in de eerst zin) wordt ook niet alleen maar ingegaan op de jochies die verzuimen voor hun OV-ritje te betalen, maar ook op de man die erin slaagde om ongezien een insulinespuit langs de bodyscan te krijgen. En dat kun je als niets anders zien dan een bewuste poging om het systeem te omzeilen of voor joker te zetten. Heeft niets met geld besparen te maken.

Antwoord

Je kunt ook helemaal nalaten om te stempelen he, dat was natuurlijk ALTIJD al het geval. Ook in het chipkaart-tijdperk loop je het risico dat er een controleur instapt die je kaart checkt. Overigens heb ik zalig zwart gereden in de Haagse tram, dinsdag jl, toen alle chipkastjes ‘buiten gebruik’ waren.

Antwoord

Dat was nooit het geval bij de bus. Het aantal zwart-rijders neemt af bij de metro’s en trams, maar neemt toe in de bussen, waar het aantal zwartrijders bijna 0 was.

Antwoord

In Almere kon je (tot 1900 uur geloof ik) gewoon in alle ingangen van de bus instappen zelf afstempelen. Vaak genoeg controle teams gezien die ergens instappen om iedereen te controleren, zaten zat zwartrijders tussen. Ik kan me voorstellen dat het bij lijnen waar altijd ingestapt werd bij de chauffeur bijna onmogelijk was om zwart te rijden, hetzelfde als met de poortjes bij de trein. Toch vind men het niet erg om zwart te rijden kennelijk, als men de kans ziet. Het wordt niet als stelen gezien (die bus rijdt toch wel).

Antwoord

Even terug naar de vraag: Bij het introduceren van een totalitair systeem is er altijd weerstand, die overigens verbluffend snel afneemt. De massa is kennelijk erg snel murw en laat, al dan niet via smoesjes (als je niks verkeerd doet, heb je ook niks te verbergen), zich van alles welgevallen. Er blijft een handjevol dissidenten over, die zich uit ongenoegen zelf buiten het systeem plaatst en daarmee ook steeds minder gehoord wordt.

Antwoord

Bravo! Wat een fantastische observatie en goed gekozen vraag. 
 
Nee: ik denk niet dat dit laatste stuiptrekkingen zijn. Ik denk dat de tragiek van totalitaire systemen is dat ze gewoon niet werken. Als ze wel zouden werken dan hadden Hitler en Stalin zich wel staande weten te houden in hun strijd tegen het slordige en verwarrende marktkapitalisme. De OV-chipkaart is (in zijn huidige opzet) een totalitair systeem dat ook niet gaat werken. 
 
zie ook: http://adviespraktijk.info/tag/ov-chipkaart/

Antwoord

heel het radarwerk staat stil als uw machtige arm het wil.

Antwoord

Ik snap nog steeds niet hoe het gebruik van een electronische conducteur, danwel het optionele gebruik van een security tool door een security bedrijf te zien valt als een totalitair systeem? Als dit een poging is om een complot naar boven te krijgen om te laten zien dat de staat probeert te forceren ons dingen te laten doen, wat is dan wat ze willen doen? Je haalt een (anoniem te kopen!) kaartje langs een lezer in plaats van dat een mens een gaatje erin knipt of een stempeltje er op zet, wat is daar nu ineens meer totalitair aan? En er staat nu een scanner die visueel rare voorwerpen electronisch uitfiltert in plaats van een persoon die met zijn of haar handen in je kruis staat te tasten op zoek naar dezelfde voorwerpen. Wat is daar nu meer totalitair aan? De relatie ontgaat mij nog steeds compleet. 
 
Is de uitvinding van de bankpas (versus papyrus geld en metalen schijfjes) ook een teken dat de staat een totalitair systeem invoert? Email versus post? GSM versus persoonlijk contact? De enige observatie is die van mensen die nog steeds, zoals vroeger, het spelletje zwartrijden voortzetten.

Antwoord

Er zitten nogal wat privacybezwaren aan de ov-chipkaart. Een anonieme kaart is fijn. Maar als je korting wil kan dat al niet meer anoniem. Of als je een ov hebt. Zie ook: http://www.nrcnext.nl/blog/200.....t-terecht/ 
 
Die opslag van gegevens – de mogelijkheid van het volgen van elke stap in het ov – is de link naar 1984.

Antwoord

Het totalitaire aan het systeem is dat al jouw reisgegevens 7 jaar bewaard worden. Bovendien kan iedere willekeurige controleur vanaf jouw kaart je NAW gegevens en de laatste paar (ik dacht 7) reizen aflezen.  
En nee, de ‘anonieme kaart’ is helemaal niet anoniem. Deze kan alleen maar opgeladen worden via een PIN apparaat zodat er een koppeling is tussen een bankrekening en de ‘anonieme kaart’. 
 
We hebben binnenkort een voor de overheid volledig sluitend volgsysteem van jouw doen en laten:  
- OV chip 
- rekeningrijden (al jouw GPS bewegingen worden ook bewaard) 
- mail/internet/bel gedrag 
- banktransacties (jouw gegevens zijn ook beschikbaar voor de USA) 
- locatiegegevens GSM  
en niet te vergeten allerlei aanpalende systemen, zoals het EPD, het kinddossier en ik vergeet er vast nog een paar. 
Misschien allemaal afzonderlijk nog te rechtvaardigen maar het geheel bij elkaar levert een volledig digitaal dossier op van jouw doen en laten, dat op ieder moment voor een daartoe gemachtigd overheidsdienaar beschikbaar is.

Antwoord

Mensen zullen uiteraard elk systeem proberen te misbruiken. Dat spreekt voor zich. De controleurs doen ook niets aan de mensen die tegelijk met mij door de poortjes heen lopen. 
 
Twee algemene principes waar de ov-chipkaart zich niet aan houdt: 
– Computersystemen zijn er om mensen werk uit de handen te nemen en de dingen in het algemeen makkelijker te maken. 
– Nieuwe systemen mogen geen nieuw falen introduceren (ze moeten op alle vlakken minstens net zo goed zijn als het vorige systeem). 
 
@Berend: Het leuke is dat vroegere totalitaire systemen niet een compleet dwingende technologie en surveillance tot hun beschikking hadden. Nu we die wel hebben, hoed je dan maar.

Antwoord

Het wel of niet krijgen van korting op een chipkaart koppelen aan wel of niet anoniem is natuurlijk onzin want het voegt niks toe aan het voorkomen van wel of niet zwart rijden het enige wat BIG BROTHER wil is iedereen in de gaten kunnen houden en je straffen als je daar niet aan mee wil werken.

Antwoord

@Alper: Goede opmerking. Zou de techniek zo ver gevorderd zijn dat het totalitaire ideaal nu wel mogelijk is? Ik denk dat dat een hele relevante vraag is waar ik wel een mening over heb maar het antwoord ook niet ken.

Antwoord

@Berend 
Nou ben ik wel benieuwd naar je mening. 
En natuurlijk ken je het anwoord niet, aangezien je vraag zich tot de toekomst richt :)

Antwoord

@Pripyat 
Mijn vermoeden is dat het “totalitaire ideaal” inherent niet mogelijk is omdat de werkelijkheid altijd groter en complexer is dan de middelen waarmee wij haar proberen te beheersen. 
Ik ben gefascineerd door jouw schermnaam. Pripyat was de newtown naast de kerncentrale van Tjsernobyl dat door radioactieve besmetting ontruimd moest worden en nu een lege spookstad is. Foto’s van dit stadje zijn voor mij een sterk symbool van de overmoed van het absoluut willen beheersen van techniek.

Antwoord

We weten dat een totalitaire staat mogelijk is, volgens mij is de vraag dan ook (wat nauwkeuriger gesteld), is het voor de zittende macht makkelijker om een totalitaire staat te handhaven met de toekomstige technologische middelen ?  
 
Dit lijkt me niet aangezien ook de burgers de nieuwe techniek die de toekomst brengt kunnen inzetten tegen de zittende macht. 
 
Hoe dan ook, ik denk dat elke staatsindeling berust op een utopie. 
 
En of Pripyat het slachtoffer is geworden van overmoed ?  
Ik zou het niet durfen zeggen.  
 
Gr Daan

Antwoord

vergelijking van de ov chipkaart met de octupus kaart uit Hong Kong welke meer dan 10 jaar geleden al wel werkte: 
http://psyan.eu/files/octopus_is_better.html

Antwoord

Reageer