datum datum

Tien voorstellen voor beter onderwijs

Soms radicaal, soms tegendraads. Dat is alvast de oogst van nextlab

Door Mark Beunderman Mark Beunderman
18
reacties
op 16 februari 2010
nextlab Tien voorstellen voor beter onderwijs

nextlab

Toen we begonnen met nextlab, het next-laboratorium voor (geniale) oplossingen voor maatschappelijke problemen, wilden we eigenlijk één winnaar kiezen en zijn/haar bijdrage groot in de papieren nrc.next zetten.

Maar geconfronteerd met de grote hoeveelheid ingestuurde (en best wel geniale) oplossingen voor de Nederlandse onderwijscrisis, kozen we er uiteindelijk voor om tien voorstellen in de krant te plaatsen. Zo maak je kennis met de volle breedte van de onderwijsproblemen – én de mogelijke oplossingen. Vandaag lees je de voorstellen op de opiniepagina in nrc.next. Hier staan ze in het kort.

  • Laat basisschooldirecteuren twee dagen lesgeven en leraren twee dagen directeur zijn. Zo overbrug je de kloof tussen management en praktijk.
  • Laat studenten (desnoods verplicht) meelopen met jonge leraren die in het onderwijs werken. Dat maakt ze vanzelf enthousiast.

  • Geef de leraar zoveel mogelijk ruimte om zijn/haar vakkennis verder uit te diepen. Promoties en sabatticals – dat is geen luxe.
  • Laat al die leraren met halve papiertjes (zij-instromers, verkorte opleidingen) eens allemaal een CITO-toets doen. Eens kijken wie waar eigenlijk les mag geven.
  • Laat vmbo’ers en mbo’ers ook ná hun diploma een periodieke check-up doen van hun kennis en vaardigheden. Daarna kunnen ze verder leren.
  • Laat iedereen die de pabo wil doen, eerst een taal-en rekentest afleggen én een psychologische test. En laat die pabo’ers zich daarna vooral met echte kennis (niet met allerlei softe competenties) bezighouden.
  • Versterk het basisonderwijs voor de allerjongste kleuters: kleinere klassen, meer aandacht. En dus meer structuur, rust en focus.
  • Verbied bijbaantjes en laat die kids gewoon hun huiswerk doen.
  • (Pas op, deze is radicaal:) Vervang de leerplicht vanaf de brugklas door een leerrecht. Zo blijven de meest ongemotiveerde leerlingen weg.
  • (En pas op, deze is tegendraads:) Laat de media eens wat positiever schrijven over het onderwijs. Anders wil niemand ooit nog leraar worden.

Ontbreekt hier een briljant idee?

En op welke maatschappelijke bottleneck moet nextlab zich volgens jullie nu storten?

18 reacties op "Tien voorstellen voor beter onderwijs"rss-icon

Mijn schoonmoeder geeft les in groep 3 maar ik geloof niet dat daar mijn ambities liggen.. Het lijkt me eigenlijk best leuk om eens met een VO-docent mee te lopen om te zien hoe hij/zij werkt, maar hoe organiseer je zoiets? Gewoon op een school afstappen?

Antwoord

De met ingang van dit collegejaar ingevoerde Educatieve Minor is al een heel aardig initiatief om meer academici het onderwijs in te krijgen. Het traject duurt een halfjaar en geeft recht op een (beperkte) tweedegraads lesbevoegdheid.  
 
Mijn relaas als student uit de eerste lichting is hier te lezen (pagina 18 t/m 20): bit.ly/afcJu5

Antwoord

@Marianne: gewoon proberen zou ik zeggen. De school zal je desnoods kunnen vertellen bij welke instantie je kan aankloppen, en anders loop je naar de volgende school toe.  
 
Suggestie voor de volgende bottleneck: hoe krijgen we de burger uit zijn luie stoel?  
Bij zo ongeveer elk maatschappelijk debat blijkt dat 90% van de mensen er niks aan gaat doen, ‘want dat helpt toch niet’. Als toppunt de privacy: “Ik heb toch niks te verbergen?” Ook verder zijn er zat voorbeelden te verzinnen. Als we gepakt worden door de politie, moeten die maar boeven gaan vangen, maar we willen wel meer blauw op straat. Als pubers overlast veroorzaken moet de politie optreden, want zelf durven we ze niet eens aan te spreken. Politici worden door belangenorganisaties zo ongeveer gedwongen de kaasschaaf-methode te gebruiken bij de volgende bezuinigingsronde, waar uiteindelijk niemand blij van wordt. En als er eens iemand opstaat om het anders te doen is dat een populist als Wilders. Hoe kunnen we dat doorbreken?

Antwoord

[quote] Hoe kunnen we dat doorbreken? [/quote] 
 
ik denk dat er maar een methode is: stomweg er zelf mee beginnen. Zelf ben ik soms ook aan het provoceren: “Durf je niet eens je stem te laten horen? Mietje!”  
 
Wel jammer dat er tegenwoordig zo weinig mensen zijn met passies en ideologieën.

Antwoord

We moeten stoppen met ons te laten leiden door angstaanjagende berichten in bepaalde media (waar politici dan direct kamervragen over gaan stellen en ministers voor spoeddebatten naar de Kamer roepen). Wat van belang is is het hebben van een eigen mening (oplossingsgericht en niet probleem gericht), daar voor uit komen en daarvoor actieve medestanders vinden. Je moet onderdeel van de oplossing (willen) zijn, zo niet dan ben je onderdeel van het probleem!!

Antwoord

Als een reactie op de stellingen: Een gelijk aantal tegenstellingen. 
 
-Zorg dat het management gesplitst word naar een zakelijk management en een filosofisch management: Zakelijk zorgt voor de financiën en de filosofische voor de docenten en indeling van het onderwijs. 
 
-Laat een pool van studenten de inhoud van de profielen bepalen zodat deze beter aansluiten op het vervolgonderwijs 
 
-Geef de mogelijkheid om leerlingen te belonen voor dingen die niet moeten maar wel leerzaam zijn. -mag dus ook sociale vorming zijn- 
 
-Geef de docenten die hun “papierwerk”(lees diploma’s) goed op orde hebben een salaris dat marktconform is. Docenten die het papierwerk niet op orde hebben dienen significant minder te verdienen en moeten zichzelf (wanneer ze willen) goedkoop kunnen bijscholen. 
 
-Beoordeel Onderwijzend personeel niet alleen op hun academische graad: een TOA kan soms door een andere (nieuwere, oudere of volledigere) methode veel uitleggen. 
 
-Voor de laatste jaren in het lager onderwijs moeten er aparte docenten komen voor de toekomstige “beta” vakken. Een docent kan immers niet overal goed in zijn. 
 
-Ben niet te bekrompen in het organiseren van de klassen grotes. Een school kan zich het beste zelf aanpassen op de formaten van de klassen: Sommige docenten zijn goed in klassikaal les geven anderen kunnen onder vier ogen een veelvoud aan snelheid halen van een klassikale les. 
 
-Geef de studenten de mogelijkheid om zonder verplichte bijbaantjes, leningen en een registratie in het bureau krediet registratie te studeren.  
geef de mogelijkheid om al vroegtijdig (als je tijd over hebt) een betaalde stages te lopen. Deze zullen minder nuttig zijn dan een volledig door de studie ingekapselde stage maar ze zullen altijd nuttiger zijn als vakken vullen in een supermarkt. 
 
-Laat de media zoeken naar de misstanden in het onderwijs! Een goede analyse van de problemen kan vaak een erg nuttige stap zijn want als de fouten niet worden gezien dan kunnen ze ook niet worden opgelost.  
 
Tenslotte: Media, doet uw taak als objectieve onderzoeker die feiten zoekt. Zoek concrete fouten en confronteer de verantwoordelijken er mee! Probeer niet te werken niet als een minister, diplomaat of het zand in het bestuurlijk model. De media zijn (net als de 2e kamer hoort te zijn) een sterke controlerende macht, geen uitvoerende!

Antwoord

Veranderend onderwijs in de context van een wereld die hot, flat & crowded is. Welke type onderwijs bereidt leerlingen voor op het bedenken van oplossingen op complexe problemen zoals het energievraagstuk, het klimaatprobleem en allerlei andere uitdagingen die een snel veranderende geglobaliseerde maatschappij met zich mee brengt? 
 
Informatie is niet meer schaars, dus alleen kennis is niet meer genoeg. We hebben in de toekomst meer creative en inventieve mensen nodig die de wereld verder kunnen helpen. 
 
Onderwijs dat de nieuwe technologien omarmt en gebruikt om nieuwe manieren van leren mogelijk te maken via bijvoorbeeld sociale netwerken. 
 
Dat vergt een heel andere manier van onderwijs dan het huidige op de industriele revolutie gebaseerde model. Hoe gaan we dat inrichten? 
 
Lijkt me veel nuttiger om ons daar op te richten.

Antwoord

Ik ben het gedeeltelijk met je eens: alles is te vinden op wikipedia en dergelijke. Ik zie wel twee bezwaren: 
- leren is ook iets dat je moet leren. Het leren van de tafel van 8 is misschien veel nuttiger als middel om iets te leren, dan als middel om later te kunnen rekenen. Als je alleen maar informatie leert zoeken op het moment dat je het nodig hebt, leer je misschien niet hoe je dat moet onthouden. Denk aan mensen die zonder hun tom-tom niet weten hoe ze van Amsterdam in Groningen moeten komen, ook als ze dat al 10x hebben gedaan.  
- je hebt een stuk context nodig om meer kennis bij elkaar te zoeken. Ik zoek nu voor een opdracht de geschiedenis van de huurlingen bij elkaar. Dat kost me erg veel tijd, omdat veel van de grote lijnen in de geschiedenis mij wat zijn ontgaan, of omdat mij dwarsverbanden niet duidelijk waren. Zonder een solide basis kan je zomaar de verkeerde conclusies trekken op basis van een stukje gevonden informatie.

Antwoord

We zijn al jaren bezig met “duizendpoot” functies te creëren in onderwijs. Er komt steeds meer op bordje van leerkracht en directeur. Stop hiermee! Ga terug naar de basis voor leerkracht en professionaliseer ook de functie “Schoolleider”. Maak deze baan aantrekkelijker voor mensen uit bedrijfsleven. Leerkracht is een vak en schoolleider is een ander vak. 
Stop met upgraden van leerkrachten tot directeur. Je maakt van een bakker ook geen schoenmaker. Start met meer differentiatie van functies binnen onderwijs.

Antwoord

De 10 ideeen zijn allen ideeen binnen het bestaande paradigma. Einstein zei: “We can’t solve problems by using the same kind of thinking we used when we created them.” Het paradigma van aanbod en dwang is verantwoordelijkj voor veel problemen in het onderwijs. Om problemen in het onderwijs werkelijk op te lossen zal dat paradigma overstegen moeten worden. Deze 10 ideeen hebben naar mijn smaak die potentie niet. Het zijn eerder oplossingen voor een aantal symptomen dan een oplossing voor de oorzaak.

Antwoord

Dan ben ik wel heel benieuwd naar wat dat paradigma dan wel is, welke verschuiving van paradigma gewenst zou zijn en hoe dan vervolgens de oplossing er uit zou kunnen zien.

Antwoord

Ik denk dat een groot probleem in het middelbaar onderwijs de zogenaamde ‘leerfabriek’ is. Gigantische scholengemeenschappen met soms enkele duizenden(!) leerlingen. Het persoonlijk contact tussen leraar en leerling is hier minimaal, terwijl dit juist zo belangrijk is voor het ontwikkelen van interesses in de vakken bij leerlingen. 
 
Dit is logisch want je kan niet van een kind verwachten dat het oprecht geïnteresseerd raakt in bijvoorbeeld wiskunde, wanneer hij slechts de theorie uitgelegd krijgt door een in zijn/haar ogen suffe en stoffige wiskundeleraar. Maar wanneer die leraar af en toe contact heeft met zijn leerlingen buiten lessen om en enthousiaste verhalen vertelt over zijn carrière en zijn vak en wanneer leerlingen erachter komen dat die suffe leraar best wel een toffe vent is, is het veel aannemelijker dat een leerling interesse gaat ontwikkelen in dat vak.  
 
Zelf heb ik op een categoraal gymnasium gezeten met een klein aantal leerlingen en ik weet dus uit ervaring dat het contact met leraren buiten de lessen om een hele belangrijke factor is geweest in het ontwikkelen van mijn interesses in de vakken. Bovendien zorgt een amicale omgang met leraren ervoor dat leerlingen met plezier naar school gaan en niet te tegendraads worden. Ook zorgt dit ervoor dat leerlingen sociale vaardigheden opdoen. Het is namelijk een vergissing dat een school je alleen wiskundige en scheikundige vaardigheden bij moet brengen. Sociale vaardigheden zijn minstens zo belangrijk, zo niet belangrijker en ik ben van mening dat de school ook de verantwoordelijkheid moet dragen om haar leerlingen ook op dat vlak te ontwikkelen. 
 
In termen van oplossingen kan je aan de volgende dingen denken; 
 
- Kleinere scholen. Nou wil ik niet zeggen dat de schaalvergroting in het onderwijs alleen maar nadelen heeft. Een overkoepelend en professioneel bestuursorgaan kan heel effectief zijn. Wat je echter moet voorkomen is dat leerlingen zich gaan voelen alsof ze een product zijn op de lopende band van de ‘leerfabriek’. Dit kan je bijvoorbeeld doen door leerlingen van grote scholengemeenschappen bijvoorbeeld te huisvesten op verschillende locaties. Bij voorkeur heb je dan bijvoorbeeld één locatie voor VMBO, één voor HAVO en één voor VWO. 
 
- Scholen moeten meer buitenschoolse activiteiten organiseren en leerlingen aansporen of desnoods verplichten hier zo nu en dan aan mee te doen. Doel van deze activiteiten moet zijn dat leerlingen sociale contacten leggen met elkaar, maar vooral ook met leraren. 
 
- In het verlengde van mijn vorige punt moeten scholen een plek hebben waar leerlingen ook buiten schooltijden sociale contacten kunnen leggen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een café of kantine die niet alleen tijdens de pauzes open is, maar ook dagelijks tot een uur of 6 en bijvoorbeeld op vrijdag ook ’s avonds. Hier kunnen leerlingen dan met elkaar maar ook met leraren wat drinken en socializen. Dit is zo belangrijk voor de sociale ontwikkeling van leerlingen en het mooie hiervan is dat leerlingen die niet zo makkelijk vrienden maken hier ook aan bod kunnen komen. In landen als Denemarken schijnt het heel normaal te zijn dat er een café of iets dergelijks aanwezig is bij scholen en het schijnt daar erg goed te werken.

Antwoord

3 dingen die mij te binnen schieten als ik dit lees: 
 
1) Hanteer een strenger selectiebeleid op PABO’s. Reken- en taaltoets niet gehaald, direct van de opleiding. Te vaak gezien dat studenten de handen boven het hoofd werden gehouden, met als gevolg dat er nu halfbakken onderwijzers voor de klas de toekomst van Nederland staan te onderwijzen. 
2) Ooit gehoord dat in landen als Korea de beste leerkrachten op de jongste kinderen zitten. Geen gekke gedachte. Want als het mis gaat in de laagste groepen, waar de meest elementaire vaardigheden worden aangeboden, dan moeten daar adequate onderwijzers staan. Hoe hoger de groep, des te lastiger het is om hiaten bij kinderen te vullen.  
3) Deze is wat persoonlijker van aard: niet beginnen aan passend onderwijs op het basisonderwijs. Dit gaat ten koste van de middengroep (dat zijn de “gemiddelde” leerlingen) in de klassen, omdat je als leerkracht dan te veel tijd kwijt bent aan de leerlingen met een speciale zorgbehoefte. Juist bij de middengroep in je klas kun je nog verschil maken en de hiaten die er zijn met extra instructie verhelpen.

Antwoord

Hoe onafhankelijk ben je als schoolbestuurder om kritiek te kunnen leveren op onderwijs van leerkrachten die les geven aan je eigen kind? 
 
Hoe geinformeerd ben je als ouder wanneer je steeds te horen krijgt van school dat het goed gaat met je kind en goed blijkt in het schooladvies lager te zijn dan dat jij had gedacht?  
 
Hoe vallen prestatie-indicatoren (deel vde klas vwo, de rest vmbo/havo) te rijmen met de kwaliteiten van het individuele kind. Als je al op jonge leeftijd ‘ingedeeld’ bent, wie garandeert jou de steun om hogerop te komen?

Antwoord

openbaar vervoer!

Antwoord

Ideeën voor volgende onderwerpen: 
- De overheid en ICT-projecten 
- Overgewicht 
- Bezuinigingen bij de overheid / op ambtenaren 
- Alcohol 
- Groene energie

Antwoord

In het Deltaplan dat BON vandaag presenteert staan heel goede suggesties, van mensen die ervaring hebben uit de praktijk, alles goed hebben doordacht en er als het goed is op dit moment nog over aan het discussieren zijn.

Antwoord

Reageer