Documentaire of mockumentary?

De Britse Banksy, voorman van de street-art,  presenteerde tijdens de Berlinale zijn film Exit Through the Gift Shop. ‘Een provocerende, geestige documentaire over tegencultuur, inkapseling en hype in de kunstwereld’, schrijft Coen van Zwol vandaag in nrc.next.  Uiteraard liet Banksy, die nooit in de openbaarheid treedt, zich ook niet zien in Berlijn maar sprak het publiek met vervormde stem vanonder zijn vertrouwde capuchon op een video toe.

Is Exit Through the Gift Shop, de ‘street art disaster movie’ die op de valreep aan het hoofdprogramma werd toegevoegd, een documentaire of mockumentary?

Banksy legt in zijn film vast hoe zijn talentloze groupie Thierry Guetta uitgroeit tot een kunstfenomeen. De chaotische, praatgrage Fransman met bakkebaarden handelt in tweedehands kleding en legt zijn leven maniakaal en ongericht op video vast. Via een neefje belandt hij in het milieu van de straatkunstenaars. Zo eindigt hij uiteindelijk bij Banksy, die de Fransman onder druk zet acht jaar aan opnames om te zetten in een documentaire over street art.

Het resultaat Life Remote Control blijkt een ramp: „alsof iemand met een concentratieprobleem zapt op een tv met 900 kanalen”, bitst Banksy. Dus besluit Banksy zelf maar een documentaire te maken van Guetta’s materiaal en stuurt hij de Fransman het bos in door hem aan te moedigen zelf straatkunstenaar te worden.

Dat had hij niet moeten doen: Guetta doopt zichzelf om tot Mr. Brainwash en verovert in 2008 stormenderhand de kunstwereld en  ontwerpt de cover van Madonna’s cd Celebration.

De grap is dat je ook na Exit Through the Gift Shop niet weet of Mr. Brainwash een hoax van Banksy is of dat hij werkelijk per ongeluk een monster van Frankenstein schiep. „Misschien ben ik Banksy wel”, suggereerde Mr. Brainwash deze week weinig behulpzaam in The Wall Street Journal.