datum datum

Nu is het genoeg, tijd voor politieke hervormingen!

Dat schrijven een oud-minister en oud-CDA-voorzitter

Door Ernst-Jan Pfauth Ernst-Jan Pfauth
20
reacties
op 17 maart 2010

Van Mierlo in 1967

Van Mierlo in 1967

Een bericht geheel in de geest van de vorige week overleden Hans van Mierlo. Het is tijd voor politieke hervormingen, dat schrijven Marnix van Rij – van 1999 tot 2001 CDA-voorzitter – en Hans Hoogervorst – VVD’er en oud-minister Financiën en Volksgezondheid.

,,De turbulente politieke gebeurtenissen van de afgelopen tijd tonen aan dat ons huidige politieke bestel nu echt op zijn laatste benen loopt”, schrijft Van Rij. Sinds de jaren zestig is volgens hem weinig aan het bestel veranderd. Dat is de schuld van gevestigde partijen (CDA, PvdA, VVD en D66). Ondanks electorale waarschuwingen (in 1994 en 2002) hebben die partijen ongeruste kiezers nooit zicht weten te bieden op verbeteringen. Eenmaal aan de macht zijn ze alleen bezig met hun imago, aldus Van Rij. Aan de opkomst van populistische bewegingen te zien, hebben steeds grotere groepen kiezers daar genoeg van. De oud-CDA-voorzitter besluit:

Het CDA heeft niet veel tijd meer en zal duidelijk moeten kiezen in het komende verkiezingsprogramma. Met steun van VVD, D66, GroenLinks, PVV en wellicht de PvdA, SP en ChristenUnie moet het na de verkiezingen kunnen lukken om ten minste de volgende wijzigingen in onze Grondwet en Kieswet door te voeren: een rechtstreeks gekozen minister-president, een gemengd kiesstelsel met twee stemmen, één op een persoon en één op een partij (à la het Duitse kiesstelsel) en een rechtstreeks gekozen burgemeester in de grote steden.

Hoogervorst merkt op dat de Nederlandse politiek de afgelopen twintig jaar volkomen versplinterd is geraakt. Recente opiniepeilingen laten zien dat geen enkele partij nog boven de 30 zetels uitkomt. ,,Het electoraat hunkert naar politiek leiderschap, maar dat is in ons land nauwelijks te realiseren. Een duidelijke keuze uit twee mogelijke coalities en politieke leiders wordt de kiezer vrijwel nooit voorgelegd”, schrijft Hoogervorst. Mensen dachten bij de vorige verkiezingen te stemmen voor Bos of voor Balkenende, maar uiteindelijk gingen de heren een coalitie aan. Dat heeft bij veel kiezers het gevoel gegeven dat de verkiezingen in Nederland ‘een tombola zijn geworden’. De oplossing van Hoogervorst:

Voor een politiek tweestromenland is het nodig dat het maximum van het aantal partijen op vier à vijf komt te liggen. De meest kansrijke manier om dat doel te bereiken, is de invoering van een kiesdrempel van ongeveer 5 procent. Aantrekkelijk hieraan is dat een grondwetswijziging niet nodig is.

Ben jij het met de heren eens? Is het inderdaad tijd voor politieke hervormingen? Zo ja, welke? Zo nee, waarom?

20 reacties op "Nu is het genoeg, tijd voor politieke hervormingen!"rss-icon

EENS! 
 
Is ons systeem nu democratisch? Half. Als je op een partij stemt die minimaal 0,67% van de kiezers achter zich weet te scharen, weet je in ieder geval dat je stem gehoord zal worden. Maar wil je gehoord worden? Of wil je dat er geluisterd wordt? Er worden in het parlement momenteel 11 verschillende stemmen gehoord. Jammer alleen dat er daarvan slechts 3 in de regering zitten, die ook nog eens ieder 50% van hun mond moeten houden i.v.m. regeerakkoord. Anderhalf stem regeert het land maar hun kiezers verbijten zich vervolgens over de 50% mondhoudingsplicht. 
 
De kiezers van de oppositie zijn blij dat ze een spreekbuis in Den Haag hebben, maar wat koop je ervoor? Dat er iemand roept dat de Islam Nederland uitmoet betekent niet dat dit gaat gebeuren. En het gaat ook niet gebeuren als uw spreekbuis aan de macht komt: D66 riep ooit ook iets over een gekozen burgemeester. Plus, zolang alles wat de regering doet te laks en te streng, te links en te rechts, te christen-fundi en te multi-culti, te hardlinerig en te soft gevonden wordt, kan de regering de oppositie gevoeglijk negeren. Naar wie zou ze moeten luisteren dan? 
 
Een kiesdrempel komt zowel oppositie als coalitie ten goede. De coalitie zal uit minder partijen bestaan en zal daarmee minder onbevredigende compromissen hoeven sluiten (moest nu het CDA of de PvdA blij zijn met de uitkomst van de JSF-crisis?) De oppositie zal minder versplinterd zijn en dus meer kunnen bereiken. CHU, ARP, KVP (CDA), PSP, CPN, PPR, EVP (GroenLinks) en GPV, RPF (ChristenUnie) bedachten dit al en fuseerden dus. Een goed idee verdient navolging.

Antwoord

Hoog tijd inderdaad. Het hele democratische systeem is verstild en verstrakt. Hoog tijd dat de kiezer (stemmer slechts) weer meer te zeggen krijgt. 
Hoe, beschreef in een recent VKblog: 
http://www.vkblog.nl/bericht/3.....de_stemmer 
“De weggegooide stemmer”

Antwoord

Ook eens. Het is toch te absurd de verdeling van de zetels nu. Er moeten straks spagaten worden gemaakt om er maar iets werkbaars van te maken. Daarnaast worden de verschillen tussen partijen ook steeds kleiner en als je nu ook hoort dat Lijs 0 echt mee wil doen lijkt me dat dit stelsel achterhaald is. 
 
Ik zou ook pleiten(?) voor maximaal 7 partijen. En het natuurlijk afschaffen van het zelte stelen zoal Verdonk heeft gedaan..

Antwoord

Met een kiesdrempel van 5% was bijvoorbeeld de Partij voor de Dieren kansloos geweest en in een eerder stadium had de SP niet de kans gekregen zich te bewijzen.

Antwoord

Klinkt heerlijk!

Antwoord

Niet zo eens. Zeker die kiesdrempel niet. De mogelijkheid voor kleine partijen om zich geleidelijk op te bouwen, zoals D66, SP en eigenlijk ook Geert Wilders gedaan hebben, mogen we niet weggooien.  
Bovendien hebben de kleine partijen een duidelijke meerwaarde in de Kamer door het laten horen van een ander geluid. Ze zijn een verrijking van het debat. 
 
Of het land verdeeld is, moet nog blijken in juni. Zoveel vertrouwen in Maurice de Hond heb ik niet dat ik om zijn voorspellingen de grondwet zou willen wijzigen.

Antwoord

Partijen die onder de kiesdrempel blijven steken hebben uiteraard het recht gehoord te worden en moeten daarin gefaciliteerd (lees, gesubsidieerd) worden. Maar dit hoeft niet persé in het parlement te gebeuren. Daarvoor hebben we ook al iets uitgevonden: het heet ‘media’

Antwoord

Kiesdrempel: Ja 
Gekozen burgemeester: Ja 
Gekozen premier: Ja 
 
En uiteindelijk naar een stelsel met, in mijn ogen, hoogstens 3 partijen. We hebben niets meer nodig dan de liberalen (VVD/D66), de Socialisten (PvdA) en de Christendemocraten (CDA/CU). 
 
Al die belangenhartigingspartijen (PVV, PvdD, SP) zijn alleen maar kwalijk voor de democratie. Ze onttrekken zich van de dingen waar het werkelijk omgaat, en staan deliberatieve besluitsvorming alleen maar in de weg.

Antwoord

“We hebben niets meer nodig dan liberalen, socialisten en christen-democraten.” 
 
Deze driedeling is een weerspiegeling van de maatschappelijke verhoudingen in de tweede helft van de twintigste eeuw. Door de opkomst van nieuwe partijen tegen te houden ontneem je de politiek de mogelijkheid mee te groeien met veranderende maatschappelijke verhoudingen.

Antwoord

Ik zie het allemaal niet zo voor me. Een president kies je. Maar ik vind het logisch dat een premier het regeringsbeleid van een coalitie uitdraagt. Desnoods met een minderheidskabinet. LAat ze maar coalities per thema en besluit aangaan. Dat dwingt de partijen tot innovatie en samenwerking.  
 
Wanneer er zoveel behoefte is aan een gekozen staatshoofd is het misschien waardevoller om het Koningshuis op te geven en een president te nemen. Maarja – daar hoor je de heren niet over. Want zo democratisch moeten we nu ook niet worden. 
 
De kiesdrempel van 5% vind ik helemaal verwerpelijk. Dan teken je voor de dictatuur van de meerderheid.

Antwoord

Helemaal niet, dictatuur van de Meerderheid. Minderheden kunnen nog steeds bestaan, alleen moedig je samenwerking nog maar eens toe omdat er anders helemaal niet meer te regeren valt.

Antwoord

Goh Daan, ik dacht dat we hier altijd met argumenten kwamen? Hier mijn argument waar je gewoon niet omheen kan: Het is wel degelijk een dicatutuur van de meerderheid aangezien de stemmen op kleine partijen vervallen en dus niet meer meetellen. Heel simpel.  
 
Verder is het maar de vraag of je een land wel kan regeren met enkel grote partijen. Ik zou zeggen, leer ook van landen waar twee partijen de dienst uit maken. Daar is het bestuur echt niet fundamenteel beter.

Antwoord

Er is een belangrijk verschil in rol tussen uitvoerende macht (regering, college van B&W) en controlerende macht (parlement, gemeenteraad). 
De uitvoerende macht moet als team opereren en de belangen van de hele bevolking behartigen, naar eenheid streven. Het is de rol van de controlerende macht om de pluriformiteit van de samenleving tot uitdrukking te laten komen en de debatten te voeren die daar nu eenmaal bij horen. 
 
Het perverse van de Nederlandse democratie is dat we formeel alleen de controlerende macht kiezen, maar in feite proberen te bepalen wie de uitvoerende macht krijgt. Parlementsverkiezingen zijn verworden tot een premierstrijd. Beide rollen kunnen hierdoor niet goed meer gespeeld worden. Het parlement is met handen en voeten gebonden aan een regeerakkoord waardoor de noodzakelijke debatten uitblijven. En van de weeromstuit – omdat je conflicten niet eindeloos kunt toedekken – wordt het kabinet een battleground dat geen teamwork meer kan leveren. 
 
De voorstellen van van Rij voor een gekozen premier en burgemeester vind ik verstandig. En moedig: het betekent daadwerkelijk meer macht voor de burger en gaat daarmee ten koste van de mogelijkheden van de bestuurlijke elite om voor zichzelf zaakjes te regelen. 
 
Het voorstel van Hogervorst vind ik ronduit walgelijk! De manier waarop hij parlementsverkiezingen gelijkstelt aan kabinetsverkiezingen miskent het verschil in rol tussen beide. De kiesdrempel beperkt de keuzemogelijkheden van de burger. 
Zijn voorstel beschermt de bestuurlijke elite. Als we een dictatuur willen worden moeten we het zo doen.

Antwoord

Het eeuwige probleem van dit soort d’66-oplossingen is dat het probleem helemaal niet ligt in het systeem, maar bij de kiezers. 
 
De politiek is versnipperd, omdat het electoraat versnipperd is. 
 
En dan maakt het echt niet uit wat voor stelsel je hanteert. Of het nou twee-partijen is, zoals in de VS, of Turkije, waar een kiesdrempel van 10% is ingevoerd, of juist Nederland, waar alles volkomen proportioneel gaat. 
 
In alledrie deze landen zijn er op dit moment problemen met de balans van de macht, vanwege de verdeeldheid van het electoraat. Of het nou om een wurggreep van de coalitie gaat, of het constante stuivertje wisselen van 50%+1 van de stemmen door twee partijen… het eindresultaat is een gebrek aan mandaat, dat ook direct door de kiezer bij de volgende ronde wordt afgestraft. 
 
Geen kiesstelsel dat daar wat aan kan veranderen: zonder overtuigend mandaat kan geen enkele democratie functioneren, met wat voor formule dan ook je de stemmen vertaalt naar zetels. 
 
Het probleem in deze is niet het systeem, maar de kiezer. Die krijgt precies waar hij om vraagt.

Antwoord

Terecht: de kiezers zijn verdeeld en dat bepaalt de uitslag van de verkiezingen. Dat kun je niet veranderen. Dat wil je ook niet veranderen want je wilt dat de politiek mee beweegt met wat er in de maatschappij gebeurt. 
 
Maar daarmee is het des te meer relevant om over de rolverdeling na te denken. De politiek moet zowel ruimte bieden aan de verscheidenheid en de daar uit voortkomende debatten als een mechanisme vinden voor koersbepaling en om de eenheid van het land te bewaren. 
 
Is het zo’n slecht idee om het parlement de rol van diversiteit en de regering de rol van eenheid toe te kennen?

Antwoord

Oneens waar het een gang naar 2 partijen betreft, Nederland is en blijft een ‘hokjesland’ en daar hoort een veelheid aan partijen bij. Men is doorgaans niet in staat om de eigen uniek gevonden club op te heffen en te laten integreren in een groter geheel. Zie ook de recente versplintering op rechts. Mede dankzij de toenmalige tijdgeest lukte dat overigens nog wel met CDA en GroenLinks.  
 
Anders is het mi. m.b.t. een gekozen premier en burgemeester. Hoog tijd om dit experiment met wat meer direchte democratie eens echt aan te gaan. Daarbij hoort ook het op afstand zetten van de rol van het koningshuis waar het (in)formaties betreft. Alleen zo kan de kiezer wat beter krijgen wat hij/zij tevoren ook stemt en kan het enorme wantrouwen enigszins verminderen. Eigenlijk had van Mierlo dit nog moeten mogen meemaken.

Antwoord

Een gekozen minister-president klinkt mij goed in de oren. Immers, ik zie liever een Pechtold op internationaal (of liever Europees) niveau actief zijn, dan dat Wilders namens ons Nederlanders bij Obama op bezoek gaat. 
 
Naar mijn mening is het invoeren van een kiesdrempel een slecht idee, aangezien dit leidt tot het verdwijnen van kleiner partijen. Stel je voor dat een stemmer 2 verkiezingen achter elkaar zijn kleinere partij de kiesdrempel niet ziet halen, oftewel twee maal is zijn stem verloren gegaan. Lijkt mij logisch dat er dan een volgende verkiezing op een grotere partij met overlappende ideeën wordt gestemd door die persoon. 
 
Kortweg, de diversiteit verdwijnt. Het zijn juist de kleinere partijen die ervoor zorgen dat ook andere (grotere partijen) onderwerpen meenemen in hun programma: eerdere jaren bijvoorbeeld bio-industrie door PvdDieren en het integratiebeleid door LPF.

Antwoord

Kiesdrempel: niet mee eens.Ook de kleintjes moeten gehoord kunnen worden, die vervullen een nuttige functie als alarmbel als er iets in de samenleving mis is. 
 
Gekozen burgemeester: Ja als er inderdaad iets te kiezen valt, dus geen Noordkorea toestanden zoals recentelijk in Utrecht waar er twee kandidaten waren van dezelfde partij. 
 
Gekozen ministerpresident: idem 
 
Overigens mis ik in de opsomming van wensen nog een zeer belangrijk item: n.l. het correctief referendum op de manier van Zwitserland. Zeer goed middel om de politici en bestuurdertjes bij de les te houden en er aan herinnerd te worden voor wie ze eigenlijk op het pluche zitten. Voorkomt dat de heren en dames onder de Haagse kaasstolp het contact met de werkelijkheid verliezen. Zie Zwitserland, kent al meer dan honderd jaar referendum, en is ondanks het feit dat het vier taalgebieden heeft al meer dan honderd jaar veruit de meest welvarende en stabiele democratie van Europa. 
 
Misschien een weinig off topic, maar ik zou er zeer voor voelen het huidige Artikel 1 van de grondwet te vervangen door artikel 1 van de Duitse grondwet van 1949, ik citeer “De menselijke waardigheid is onaantastbaar. Die te beschermen en te bevorderen is het doel van alle staatsmacht”  
 
Ik ben geen jurist, maar ik heb begrepen dat hiermee het zeer belangrijke beginsel wordt vastgelegd dat de staat er is voor de burger, en zeer beslist niet omgekeerd ! Het lijkt mij toe dat vele bestuurdertjes een sterke neiging vertonen dat snel te vergeten als ze eenmaal op het pluche zitten.

Antwoord

Een kiesdrempel is essentieel, want anders zul je in de toekomst steeds meer zien dat coalities gegijzeld worden door de ‘kleinere’ partijen, zoals de afgelopen 3 jaar diverse keren is gebeurt dat diverse anti-vrijheidsmaatregelen zijn doorgedrukt omdat CDA en PvdA zonodig CU moesten pleasen. Zonder kiesdrempel zakken we af naar coalities tussen 5-6 partijen of meer zoals in Belgie of Israel (en Israel is ook een goed voorbeeld van dat regeringen voor hun meerderheid afhankelijk zijn van radicale splintergroepjes). 
 
Verder zou je van bestaande partijen zoals GL moeten onderzoeken in hoeverre die banden onderhouden met geweldsbereide criminele dieren/milieustichtingen. Daarnaast zou een de-communistificatie op Europees niveau plaats moeten hebben. Immers, er is ook gedenazificeerd na 1945 (en terecht) maar helaas konden al die communisten er mee wegkomen zich in ‘groen’ om te dopen.

Antwoord

Nou Marcel, je hebt me door: overdag ben ik actief voor GL in de deelgemeente Rotterdam Noord maar ‘s nachts bekonkel ik in het diepste geheim snode plannetjes met geweldsbereide criminele dieren. Nou kan ik die staatsgreep wel vergeten! Zucht.

Antwoord

Reageer