datum datum

Schokken uitdelen is ‘normaal’, het uitzenden niet

Als deelnemer kan je niet meer over straat

Door Ernst-Jan Pfauth Ernst-Jan Pfauth
17
reacties
op 18 maart 2010

Gisteren op Franse televisie: martelen. In het reality-tv-programma Le jeu de la mort (het spel met de dood) dat de publieke omroep France 2 uitzond, moesten spelkandidaten andere gasten bij een fout antwoord schokken geven. Van de 69 deelnemers diende 80 procent de maximale schok toe. Negen kandidaten protesteerden bij 180 volt, en zeven staakten bij 320 en 360 volt. Om te stoppen moesten de deelnemers weerstand bieden aan druk van de presentatrice en het publiek, dat schreeuwde om straf voor het kermende, onzichtbare slachtoffer.
YouTube Preview Image
Schokkend misschien? Nou ja, het is maar hoe je het bekijkt. Het gedrag van de kandidaten is ‘normaal’, dat toonde de Amerikaanse socioloog Stanley Milgram in 1963 al aan. In zijn inmiddels klassieke experiment bleek 62,5 procent van de deelnemers bereid tot de uiterste voltageknop te gaan. Conclusie: gezagsgetrouwheid is sterker dan principiële trouw aan menselijke waarden.

Veel schokkender aan het Franse nieuws is dat de programmamakers de test de ether ingooiden. De speldeelnemers waren niet anoniem. Kunnen ze überhaupt nog over straat? Hoewel het gedrag dat ze in het programma vertoonden volgens de sociale psychologie normaal is, worden ze waarschijnlijk beschimpt. Is dat de lol van honderduizenden televisiekijkers waard?

Voor wie zich vanavond verveelt, een film bij het nieuws. Live! (2007) met Eva Mendes gaat over de grenzen van reality televisie.
YouTube Preview Image

17 reacties op "Schokken uitdelen is ‘normaal’, het uitzenden niet"rss-icon

En dan zijn mensen verbaasd dat ik al meer dan een jaar geen teevee meer heb.

Antwoord

Hoezo is het schokkend dat de test de ether in wordt gegooid? Ik denk dat de makers dat bewust doen om een ethische discussie aan te slingeren. Dat gaat nu eenmaal beter als er concrete beelden zijn dan als er over concepten wordt gepraat. 
 
Overigens vind ik dit, met alles wat ik de afgelopen jaren heb gezien, echt niet het schokkendste programmaformat. Wat mij betreft zijn er omstandigheden waaronder uitzenden inderdaad amoreel is, maar mij is niet duidelijk of die er in dit geval zijn (misschien hebben de deelnemers wel toestemming gegeven voor uitzending?). Bovendien kan je wat mij betreft ook verder gaan als je een morele discussie aan wilt gaan dan als je alleen maar amusement wilt brengen.

Antwoord

Maar Meisje, zelfs als ze de discussie wilde aanslingeren, dan neemt dat toch niet weg dat de 69 kandidaten daar slachtoffer van werden. Toestemming van te voren lijkt me sterk. De kracht van het Milgram-experiment is dat je niet voor mogelijk kan houden waar de mens toe in staat is.

Antwoord

Ik bedoelde meer toestemming achteraf. Misschien niet van alle 69, maar als je er 10 kunt vinden die hun schaamte ondergeschikt vinden aan zo’n discussie heb je toch al best een vol programma?

Antwoord

Ah, ik zie nu dat de BBC zegt dat de deelnemers van te voren een contract tekenden waarin stond dat ze elektrische schokken aan deelnemers moesten uitdelen. Opmerkelijk! Al dachten ze waarschijnlijk bij het tekenen aan de stroomstoot van het niveau vliegenmepper. Niet aan dodelijke.

Antwoord

Interessant. Heb je daarmee nog wel een redelijk normale ‘random sample’? Als je van tevoren vraagt of je daarmee akkoord gaat, dan heb je mensen die dat niet doen. En je hebt het dus niet alleen over de druk van een TV-camera, volledig studio-publiek, en een presentator, maar ook over de druk van een contractuele verplichting.  
 
Ik hoop dat ik ‘wereldvreemd’ genoeg ben om domweg de studio uit te lopen.

Wat mij vooral verbaasd is dat zoveel mensen ‘in deze test zijn getrapt’ terwijl Milgram’s experiment enorm bekend is. Zeker als het op televisie komt lijkt mij dat je dan niet voor schut wil staan en dus juist wél ‘nee’ zegt…

Antwoord

Voor schut als je ‘ja’ zegt? Het hele experiment is er juist op gebaseerd dat door de druk van publiek, autoriteit en televisie mensen gedreven worden tot dingen die ze normaliter niet zouden doen.

Antwoord

Ja, maar je staat toch voor schut als je op tv in staat blijkt tot marteling? Dat zou voor mij grotere druk opleveren om het niet te doen dan de ‘druk van autoriteiten’ om het wel te doen. Bij het Milgram experiment was de context wel anders: men kende het experiment nog niet, de setting was niet die van een televisiespelshow, enz. Dus een normaal mens zou in deze setting toch wel degelijk enige druk moeten voelen om de schokken juist NIET uit te delen.

Antwoord

@q, er is ook onderzoek wat er op zijst dat kennis van het milgram expiriment het effect (dat mensen moeilijk weerstand bieden tegen een autoriteit die zegt dat ze iets moeten doen) niet teniet doet. Ik herinner me dat het experiment (of een soortgelijke experiment) was uitgevoerd met studenten die onderwijs hadden gehad over het Milgram experiment, maar ik kan de studie zelf helaas even niet vinden. 
Het is trouwens belangrijk om te beseffen dat de deelnemers de beslissing of ze doorgingen niet in rust konden nemen, door de stress die ze waarschijnlijk voelden als gevolg van de druk van de presentator en het publiek.

Antwoord

Ernst-Jan, ik heb dit van de week op niet nieuws/achtergrondprogramma voorbij zien komen. Het programma schijnt hetzelfde effect als ‘de nier van BNN’. Nep dus -de ‘slachtoffers’ zijn acteurs-, maar inderdaad bedoeld om een morele discussie aan te zwengelen. En laten we nou vooral niet zo schokkend (wat een woordkeuze) doen over de keuzes die mensen maken. Dat mensen bezwijken onder de druk van een menigte is al langer bekend. Waren sommige dictators daar maar gevoelig voor.

Antwoord

We zijn het dus met elkaar eens Lissete? De slachtoffers waren nep, net als in Milgrams experiment. En ja, het is volgens de sociale psychologie normaal gedrag. Dat geef ik ook in het artikel aan. Ik beweer alleen daarna dat het schokkend is (niet bewust gebruikt die term :-)) dat Franse tv het uitzendt, omdat die kandidaten er nu last van hebben in het ‘echte’ leven.

Antwoord

Het Milgram experiment zou nu nooit meer langs een ethische commissie komen, vanwege de negatieve gevolgen die het experiment heeft (en destijds ook had) voor de deelnemers. En dat is dan nog in de besloten setting van een laboratorium.  
 
Maar ja, voor TV bestaan geen ethische commissies.

Antwoord

Ernst-Jan, we zitten zeker op een lijn! Ik lees soms ‘lekker snel door’, laten we maar zeggen. Misschien is dan het volgende wel een tikje hypocriet van het publiek in dit experiment: op woensdagavond waren zij degenen die de deelnemer onder druk zetten. En verdomd, dat blijken dezelfde mensen die er op donderdag de grootste schande van spreken dat iemand zo ver kan gaan. Ook interessant..?

Antwoord

Het was maar een spelletje. 
Toch? 
 
Over 10 jaar kan dit zomaar een nieuw JdeMol TV-spel zijn. 
Een spel dat de spanning hoog houdt en schokkende prijzen zijn te winnen. 
 
De mens (iedereen dus) is gewoonweg tot teveel in staat.

Antwoord

Inderdaad spelletje. Ik had met plezier die 360 Volt gebruikt, je weet toch dat je voor de gek gehouden wordt (zeker omdat het een bekend experiment is). 
 
En 360 Volt? Volgens mij is de stroom en duur belangrijker dan de spanning. Geloof dat 50 volt al dodelijk kan zijn als de bron maar genoeg stroom kan leveren. Schrikdraad komt zo op ruim 5000 Volt en kun je gewoon vasthouden.

Antwoord

Ik heb er wat beelden van gezien maar de pijn die het “slachtoffer” liet zien was nou niet bepaald overtuigend.  
 
Verder is het als spoof programma tamelijk slap, ik denk dat bijvoorbeeld BNN er tenminste nog een echt statement van zou hebben gemaakt….

Antwoord

Reageer