De ondergang van de parodie op Der Untergang
Of zijn de Duitsers gewoon heel slim bezig?
Internet memes zijn een mysterieus verschijnsel: een insiders-grap die zich als een virus over het web verspreidt. Hoe ontstaat zoiets? Reclamebureaus doen er een moord voor: niets is goedkoper en efficiënter om je product in de markt te zetten.
God weet waarom, maar het is al jaren een populair tijdverdrijf om Hitlers bunkertirades uit de film Der Untergang (2004) van nieuwe tekst of geestige ondertitels te voorzien. Er moeten zo langzamerhand vele duizenden clips rondzwerven waarin Hitler bijvoorbeeld hoort dat hij varkensgriep heeft of jaloers is op Michael Jackson. De clip versnellen of vertragen of van echo voorzien geldt ook als geestig. Wat al niet.
Still uit één van de parodieën
Producent Eichinger vindt de clips ‘enorm amusant’ en regisseur Hirschbiegel is een fan: hij bekende onlangs zo’n 145 parodieën te hebben gezien. Productiemaatschappij Constatin Film zou zich in theorie in de handen moeten wrijven over deze gratis publiciteit.
Maar nee. Recent besloot het bedrijf ‘in het belang van de artiesten’ na twee jaar afzijdigheid op zijn strepen te staan en begon het automatische Content I.D. systeem van YouTube Hitlerclips te verwijderen. Dat gaat hapsnap, al zijn Hirschbiegels favoriete clips nu in elk geval verwijderd. En is het de vraag hoelang bovenstaande links nog werken.
De internetgemeenschap zag het al een jaar aankomen en de reactie lijkt me voor de hand te liggen: een nieuwe tsunami van Hitlerclips waarin Hitler zich danig opwindt over de parodieblokkade of een safe haven aanbiedt.
Of is dat juist de bedoeling van Constatin Film? Is het een manier om deze al wat belegen grap nieuw leven in te blazen? Wie zegt dat Duitsers geen gevoel voor humor hebben?
Het is een nogal domme aktie van Constatin Film en volgens mij ook misplaatst, want het miskent dat hier sprake is van een “Fair Use”. Niet-commercieel en parodierend. (Overigens niet direct parodierend op de film zelf, wat wel van belang is voor het bepalen van Fair Use).
Waarom het dom is: de filmpjes wakken interesse in de film zelf aan en houden hem relevant als cultureel ijkpunt. In plaats van in de vergetelheid te verdwijnen blijft het een “o ja, die film”-ervaring, misschien van tijd tot tijd nog eens gekoppeld met een “zou ik nog eens een keer moeten kijken” er aan vast.
Het is echt belangrijk dat de politiek zich eens gaat herbezinnen op de verouderde wetgeving rondom copyright. En dan niet de reflexen tot verbieden en hele opsporingsapparaten optuigen om vooral de status quo te handhaven, maar een fundamentele heroverweging. Tot nu toe steken de meeste partijen (D’66 en GroenLinks als positieve uitzonderingen) hun kop in het zand. Straks worden we nog geregeerd door de Piratenpartij.