Zwerkbal met zwabberende Jabulani

Hoogteverschillen tussen stadions hebben meer invloed

Keeper Iker Casillas noemt het een strandbal. En Oranjedoelman Maarten Stekelenburg heeft al laten weten dat hij de bal tijdens het komend WK misschien wat vaker zal wegstompen in plaats van vangen. Ook de keepers van het Franse, Italiaanse, Engelse en Braziliaanse elftal hebben moeite met de Jabulani, de bal die Adidas heeft ontwikkeld voor het WK-voetbal.

Is die nieuwe WK-bal echt een groot probleem? En zijn de vreemde balcurves wetenschappelijk te verklaren, vraagt wetenschapsredacteur Michiel van Nieuwstadt zich af. De Britse sportingenieur Steve Haake meent van wel. Resultaten van windtunneltests door zijn Japanse collega Takeshi Asai laten zien hoe de luchtstroming rond de Jabulani verandert tussen snelheden van 50 tot 70 kilometer per uur.  “Dat betekent dat de bal kan gaan zwabberen”, zegt hij.

(Bekijk het tweede deel van het filmpje van New Scientist met Steve Haake hierboven)

Maar, waarschuwt Haake  van de Sheffield Hallam University: overdrijf het zwabbergedrag van de Jabulani niet. De hoogteverschillen tussen de Zuid-Afrikaanse stadions hebben volgens hem een veel sterkere invloed op de onvoorspelbaarheid van het balgedrag. In het kort: hoog stadion, lagere luchtweerstand, snellere en hogere bal, en andere uitwerking van het effect dat aan de bal wordt meegegeven.

Haake: “Wij hebben uitgerekend dat de luchtdrukverschillen tussen de hoogst- en laagstgelegen stadions in Zuid-Afrika oplopen tot 20 procent. Dit betekent dat de bal in Johannesburg op een hoogte van 1.700 meter een paar procent sneller gaat dan in een stadion op zeeniveau. Dat zijn grote verschillen. De invloed van het balontwerp van de Jabulani is waarschijnlijk een factor tien kleiner dan de invloed van dit soort luchtdrukverschillen.”

Als de voetballers lager mikken, kunnen met deze kennis hun voordeel doen, zegt Haake. Ze kunnen zelfs oefenen met dit spelletje. (Silverlight nodig)

En de doelmannen? Voor hen zal het wel nooit goed zijn. Zo denkt tenminste de Australische fysicus David Jamieson (universiteit van  Adelaide). Tegen persbureau AP zei hij afgelopen week: ‘Als je keepers zou vragen om een bal te ontwerpen, dan maken ze er één van ijzer, één die midden op het veld stil blijft liggen.’

Wie precies wil weten hoe het zit met de zwabberbal, de laminaire luchtstroom en het aërodynamische overgangsgebied naar turbulentie, koopt morgen een NRC Handelsblad, en leest de wetenschapsbijlage.

• aërodynamica
• Jabulani
• voetbal
• WK