Over seks, religie en stammen kan je in Jordanië beter niet schrijven
Maar onafhankelijke sites durven het steeds vaker aan
Integratie en minderheden zijn thema’s sinds de mens zich vanuit Afrika verspreidde, maar nog altijd lijken we er maar niet aan te wennen. Freelance-journalisten Janno Lanjouw en Dirk Wanrooij reizen deze zomer over de grens tussen Europa en Azië op zoek naar minderheden en hun problemen in het digitale tijdperk. Van internetrepressie tot twitterrevolutie, een reis langs de marge van Europa.
In Jordanië is het voor journalisten wettelijk verboden om de koning of zijn familie publiekelijk te beledigen. Ook mogen ze niet alles opschrijven over internationale betrekkingen en defensie. Daarnaast zijn religie, seks en het oude stammensysteem in de Jordaanse samenleving zulke taboes dat journalisten ze liever mijden.
,,In feite is er geen vrije pers in Jordanië”, zegt Nidal Mansour, directeur van het Center for Defending Freedom of Journalists in Amman. ,,Door middel van juridische aanklachten, controle op het uitgeven van perslicenties en dreigementen oefent de regering pressie op de media uit. Het gevolg hiervan is dat vrijwel alle journalisten zelfcensuur plegen, om problemen voor te blijven. Het is een mijnenveld. Als je weet hoe je ermee om moet gaan, is vooruitgang onmogelijk.”
Sawsan Zaideh
Sawsan Zaideh (35) kan er over meepraten. Zij is radiojournalist bij Al Balad Radio, die in 2000 de eerste internetradiozender in de regio werd. Ze presenteert een programma over media in de Arabische wereld en richt zich daarbij vooral op het bespreekbaar maken van zaken als (zelf)censuur en taboes. De veiligheidsdiensten proberen zich sinds de oprichting regelmatig met de programmering te bemoeien. Bovendien wordt de zender verweten een Palestijns bolwerk te zijn. Zaideh én de eigenaar zijn namelijk allebei van Palestijnse komaf. Volgens Zaideh is dit niet waar: ,,Wij proberen slechts een kritisch geluid over te brengen en mensen zijn dat nog niet gewend.”
Ook Lina EI Ejeilat (27) behoort tot deze nieuwe generatie Jordaniërs die de mogelijkheden van internet probeert te benutten. Ze richtte in 2007 met twee collega’s de website 7iber (spreek uit: hiber) op. Op dat platform kunnen jonge Jordaniërs publiceren. Ook over gevoelige onderwerpen (voorbeelden hier, hier en hier). “Ik geef toe dat ook wij zelfcensuur plegen – we moeten wel. Maar we rekken de grenzen op”, zegt EI Ejeilat.
Lina El Eijeilat
We ontmoeten haar in een hip internetcafé in Amman, de Turtle Green. Hier wordt echte espresso van Illy gedronken, in plaats van de elders gangbare Arabische koffie. En dat past wel bij de mondaine Lina.
In eerste instantie publiceerde 7iber alleen in het Engels. ,,Dat komt omdat de meeste auteurs tot de hoogopgeleide elite horen. Die willen dat hun artikelen ook in het buitenland gelezen kunnen worden”, vertelt Lina. Maar toen de bezoekersaantallen tijdens tijdens de oorlog in Gaza van december 2008 sterk begonnen toe te nemen, bleek dat er ook behoefte was aan Arabische berichtgeving. Tegenwoordig worden veel artikelen daarom tweetalig gepubliceerd.
Zowel Al Balad als 7iber leidt jonge journalisten op. Dat is symbool van hoe internet het medialandschap in Jordanië beïnvloedt. Met kleine, maar belangrijke stapjes.
