datum datum

Verander je je mening als je de feiten kent?

Kritiekloos onjuiste feiten aanvaarden omdat het past in je wereldbeeld

Door Marc Leijendekker Marc Leijendekker
15
reacties
op 14 juli 2010

facts Verander je je mening als je de feiten kent?Helpt het om mensen de feiten te geven als je hen ergens van wilt overtuigen? Is het voor een democratie beter om goed-geïnformeerde burgers te hebben? Met deze vragen keek de schrijver Joe Keohane naar een aantal recente onderzoeken. Die laten zien dat mensen hun mening niet snel veranderen als ze worden geconfronteerd met een feit dat daarmee niet in overeenstemming is. Sterker nog: dat mensen kritiekloos onjuiste informatie aanvaarden omdat dat past in hun wereldbeeld.

This effect is only heightened by the information glut, which offers — alongside an unprecedented amount of good information — endless rumors, misinformation, and questionable variations on the truth. In other words, it’s never been easier for people to be wrong, and at the same time feel more certain that they’re right.

Keohane loopt om het filosofische debat heen of er wel ‘feiten’ zijn – verstandig, anders blijf je daarin steken. Hij somt een aantal opvallende bevindingen op:

  • Bij een onderzoek naar opvattingen over sociale zekerheid bleek dat degenen die er het minst van wisten, het meest overtuigd waren van de juistheid van hun opvattingen. De mensen die het meest behoefte zouden hebben aan de feiten, zijn dus het minst geneigd om zich daardoor te laten beïnvloeden.
  • Uit verschillende psychologische onderzoeken blijkt dat de mensen feiten die passen in hun wereldbeeld, zonder veel problemen aanvaarden, en feiten die daar niet in passen, actief verwerpen of ontkennen.
  • Wie veel zelfvertrouwen heeft, is eerder geneigd om open te staan voor nieuwe feiten, ook als die in strijd zijn met zijn of haar wereldbeeld, dan mensen met een lage zelfdunk.
  • Hoog-opgeleide mensen bleken in een studie minder open te staan voor nieuwe informatie dan lager-opgeleide mensen. Je kunt dan in 90 procent van de gevallen goed zitten, maar in de resterende tien procent oncorrigeerbaar zijn

Door de manier waarop onze hersenen werken is het niet zo vruchtbaar om te proberen mensen voortdurend te laten openstaan voor nieuwe informatie. Dat zou veel te vermoeiend zijn. Je zou het eigenlijk moeilijker moeten maken om onjuiste informatie te verspreiden. Maar hoe dan? Keohane komt niet verder dan een vaag ‘verhogen van de reputatieschade’. Hij constateert dan ook berustend dat tijdgeest en medialogica meer ruimte geven aan goedgebekte praatjesverkopers dan aan professionele feitencheckers.

15 reacties op "Verander je je mening als je de feiten kent?"rss-icon

Dus daarom is het zo moeilijk om religieuzen van hun geloof te helpen… Andersom net zo goed trouwens…

Antwoord

Ignorance is bliss? 
Nogal logisch dat iemand die niet weet waarover hij/zij spreekt, overtuigd is van het eigen gelijk. Dan is een oordeel gebaseerd op vooroordelen. En die zijn veel hardnekkiger te bestrijden dan oordelen op basis van feiten.

Antwoord

Recente onderzoeken? Deze informatie is voor een groot deel meer dan 20 jaar oud… Zie o.a. het Elaboration Likelihood Model van Petty en Cacioppo (1986) en Cognitive Dissonace Theory van Festinger (1957!.) Ik vraag me af of de tijdgeest wel zo schuldig is, aangezien er vijftig jaar geleden al dergelijke zaken werden waargenomen.

Antwoord

Ik dacht al dat dit niet nieuw was. Kwam me in iedergeval erg bekend voor. Mensen zoeken de voor hem/haar beste optie van een feit, waar het beste voor hem/haar mee te leven is.

Antwoord

het eerste en het laatste punt met elkaar vergelijkt komt er (misschien?) iets raars naar boven, namelijk bij het eerste punt zijn de mensen die er het minst van wisten (slechtst geinformeerd? laagst opgeleid?) het meest overtuigt van hun gelijk.  
 
Bij het laatste punt zijn juist de hoog-opgeleide mensen minder open voor nieuwe informatie en oncorrigeerbaar.  
 
Wie corrigeert mij? :-)

Antwoord

Daar hoeft niets aan gecorrigeerd te worden. 
Dat is een curve. 
Diegenen die er niets van heten hebben nog heel veel informatie nodig, alvorens van mening te veranderen. En zij die al heel veel informatie hebben verzameld en op hun wijze hebben geïnterpreteerd, zijn nog erg moeilijk van hun standpunt af te brengen.

Antwoord

dus zij die van niets weten blijven onveranderd meningloos zelfs na de eerste feiten. ok, dat kan. bedankt.

Antwoord

Het gaat niet om hoeveel je weet, maar om hoeveel mensen je eerder mening weten. Wij mensen willen niet inconsistent overkomen, daarom blijven we hardnekkig vasthouden aan een eerdere mening, omdat we anders gezicht verliezen. Dat is zo hardnekkig dat we ook onuitgesproken meningen niet willen terugdraaien, omdat we dan gezicht aan onszelf verliezen.

Antwoord

Ja, ik heb jaren lang blind achter Israel aangelopen, overtuigd van hun gelijk, totdat ik de andere kant zag en hoorde, ben toen compleet van mening veranderd.

Antwoord

Wat ik in dit verhaal mis is de investering. Als mensen veel geïnvesteerd hebben in de “kennis”, is het moeilijk om dat als verloren te beschouwen. Daarom zie je ook dat hoger opgeleiden minder openstaan voor andere info over hun vakgebied.

Antwoord

“Keohane loopt om het filosofische debat heen of er wel ‘feiten’ zijn – verstandig, anders blijf je daarin steken.” 
 
Integendeel, want het gaat niet om feiten maar om vertrouwen, bekendheid en betrouwbaarheid van de bronnen. Feiten zijn altijd voorlopig want kunnen worden vervangen door nieuwe feiten.

Antwoord

Het is inderdaad niet nieuw, maar het is goed dat hier af en toe aandacht aan besteed wordt. Als je er op let zie je dit verschijnsel de hele tijd, bijvoorbeeld in de politiek (met als dieptepunt de rechtvaardiging van de Irak-oorlog). Let er maar eens op hoe makkelijk politici feiten die hen niet bevallen terzijde schuiven. 
 
Hoe vaag het ook is, ik denk dat de conclusie juist is dat er een cultuuromslag nodig is. Debatten worden teveel gezien als een strijd met een winnaar en een verliezer, in plaats van als een proces om samen tot een beter inzicht te komen. Iemand die zijn mening bijstelt wordt vaak als zwak beschouwd. Ook de pers is hier vaak schuldig aan. Mensen moeten meer inzien dat het juist van kracht getuigt als iemand zijn mening bijstelt als blijkt dat zijn oorspronkelijke mening niet overeenkomt met de feiten.

Antwoord

@Herring 
 
“Hoe vaag het ook is, ik denk dat de conclusie juist is dat er een cultuuromslag nodig is. Debatten worden teveel gezien als een strijd met een winnaar en een verliezer, in plaats van als een proces om samen tot een beter inzicht te komen. Iemand die zijn mening bijstelt wordt vaak als zwak beschouwd. Ook de pers is hier vaak schuldig aan. Mensen moeten meer inzien dat het juist van kracht getuigt als iemand zijn mening bijstelt als blijkt dat zijn oorspronkelijke mening niet overeenkomt met de feiten.” 
 
Amen.

Antwoord

dat de mensen feiten … die daar niet in passen, actief verwerpen… 
 
Heel herkenbaar, veranderingen die nopen tot aanpassing van je wereldbeeld roepen weerstand op. Kijk bijvoorbeeld naar de controverses rond de introductie van nieuwe gadgets als de iPad of iPhone. Of naar de weerstand die er is tegen de formatie van een nieuw Paars kabinet onder mensen die dat totaal niet verwacht hadden. 
 
Ik denk dat dit simpelweg een gegeven is. Het vraagt geduld, overtuigingskracht en soms simpelweg macht om mensen nieuwe feiten te laten aanvaarden. Het verklaart waarom reclame en andere vormen van marketing zo waardevol zijn. Je kunt er je voordeel mee doen door sneller op nieuwe feiten te anticiperen dan de massa of er beducht op zijn dat er een risico is als de veranderingen zo snel gaan dat de massa het niet bij kan houden. 
 
Aanvaard weerstand tegen nieuwe feiten als een feit. Of roept dat weerstand op? ;-)

Antwoord

rings a bell… iemand onlangs dit artikel van Roos Vonk gelezen? 
http://www.intermediair.nl/art.....tting.html 
 
dat mensen compleet irrationeel zijn is niet nieuw, maar ik heb het idee dat een nieuwe stroming wetenschappers dit met behulp van o.a. fMRI-scans overtuigender weet te ondersteunen dan vijftig jaar geleden.

Antwoord

Reageer