Buitenlandse collega’s van Robin de Fouw uit Utrecht maakten hem erop attent dat Nederlanders een uniek gebaar maken als ze iets lekker vinden. Het zwaaien met een van de handen naar de wang was bij hen onbekend bij hen totaal onbekend. Waar komt dit gebaar vandaan?
Bij de gebarentaalgroep van de Radboud Universiteit in Nijmegen deed Onno Crasborn onderzoek naar gebarentaal voor doven in verschillende landen. Hij laat weten dat de „lekker-zwaai” ook door Nederlandse doven wordt gebruikt, maar naar de herkomst kan hij alleen maar gissen.
Ook bij de Stichting Nederlands Gebarencentrum hebben ze geen idee, hetzelfde geldt voor onderzoekers naar gebarentaal aan de Technische Universiteit in Delft. De laatste hoop is Anne Baker van de Universiteit van Amsterdam. Als hoogleraar Algemene taalwetenschap en Nederlandse Gebarentaal is zij de expert op dit gebied. Bovendien komt ze uit Groot-Brittannië. Ze is dus goed bekend met culturele verschillen.
Volgens haar is het zwaaien naar de wang geen gebaar, maar een gesticulatie. Dat zijn gebaren die gebruikt worden naast de gesproken taal. Baker: „Waar het vandaan komt, geen idee. Toen ik in 1988 als Britse naar Nederland kwam, was ik stomverbaasd over al dat gewapper naar het hoofd.”
De herkomst van gesticulaties is volgens haar bijna nooit duidelijk. Er is er maar één waarvan ze de herkomst kent. „Dat is het duim-omhoog-gebaar. Daarvan weten we dat de Romeinen het gebruikten om aan te geven welke gladiator had gewonnen. Maar het kan dat ook deze gesticulatie al veel langer werd gebruikt.”
Volgens Baker is het wel vrij zeker dat de lekker-gesticulatie uniek is in de wereld. Zelfs de Belgen doen het niet, zo bevestigt een Vlaamse collega bij NRC Handelsblad. Die wrijven in rondjes over hun buik als ze iets lekker vinden, net als in veel andere landen gebeurt. Iets wat in veel landen gebeurt. Maar de verschillen zijn groot. In de Jordaanse gebarentaal, voor doven dus, betekent het gebaar juist ‘gek’.
Andere verschillen: in Nederland wordt met het tikken (OF DRAAIEN??) tegen het hoofd met de wijsvinger vaak ‘slim’ bedoeld.Elders betekent dit vaak ‘gek’. Een andere bekende is het heen en weer bewegen van het hoofd als we iets niet willen. In het buitenland betekent dit soms ‘ja’, zoals in India. Baker: „Ik zat eens in de trein in India toen er een theeverkoper langs kwam. Een Nederlandse vrouw vroeg om een bepaalde theesoort. De verkoper bewoog zijn hoofd heen en weer, waarop die vrouw vol onbegrip met hem in discussie ging. Toen heb ik maar even ingegrepen.”
Wilmer Heck
De next question uit de krant van vandaag heeft nog geen antwoord. Laten we eens even crowdsourcen.
Buitenlandse collega’s van Robin de Fouw uit Utrecht maakten hem erop attent dat Nederlanders een uniek gebaar maken als ze iets lekker vinden. Het zwaaien met een van de handen naar de wang was bij hen totaal onbekend. Waar komt dit gebaar vandaan?
Bij de gebarentaalgroep van de Radboud Universiteit in Nijmegen deed Onno Crasborn onderzoek naar gebarentaal voor doven in verschillende landen. Hij laat weten dat de „lekker-zwaai” ook door Nederlandse doven wordt gebruikt, maar naar de herkomst kan hij alleen maar gissen.
Ook bij de Stichting Nederlands Gebarencentrum hebben ze geen idee, hetzelfde geldt voor onderzoekers naar gebarentaal aan de Technische Universiteit in Delft. De laatste hoop is Anne Baker van de Universiteit van Amsterdam. Als hoogleraar Algemene taalwetenschap en Nederlandse Gebarentaal is zij de expert op dit gebied. Bovendien komt ze uit Groot-Brittannië. Ze is dus goed bekend met culturele verschillen.
Volgens haar is het zwaaien naar de wang geen gebaar, maar een gesticulatie. Dat zijn gebaren die gebruikt worden naast de gesproken taal. Baker: „Waar het vandaan komt, geen idee. Toen ik in 1988 als Britse naar Nederland kwam, was ik stomverbaasd over al dat gewapper naar het hoofd.”
De herkomst van gesticulaties is volgens haar bijna nooit duidelijk. Er is er maar één waarvan ze de herkomst kent. „Dat is het duim-omhoog-gebaar. Daarvan weten we dat de Romeinen het gebruikten om aan te geven welke gladiator had gewonnen. Maar het kan dat ook deze gesticulatie al veel langer werd gebruikt.”
Volgens Baker is het wel vrij zeker dat de lekker-gesticulatie uniek is in de wereld. Zelfs de Belgen doen het niet, zo bevestigt een Vlaamse collega bij NRC Handelsblad. Die wrijven in rondjes over hun buik als ze iets lekker vinden, net als in veel andere landen gebeurt.
Andere verschillen: in Nederland wordt met het tikken of draaien tegen het hoofd met de wijsvinger ‘slim’ bedoeld. Elders betekent dit vaak ‘gek’.
Weet jij waarom we naar onze wang zwaaien als we iets lekker vinden? Wie het weet, mag het zeggen
