Wie zijn de meest overschatte schrijvers van Nederland?
Amerikaanse auteur neemt collega's de maat
Junot Diaz Illustratie: Anthony Ellison
Je moet er wel lef voor hebben: als schrijver een lijst publiceren waarin je de vloer aanveegt met je meest overgewaardeerde collega’s. Dat zal je niet bepaald in dank afgenomen worden in het literaire ons-kent-ons-wereldje.
Toch deinst de Amerikaanse schrijver Anis Shivani hier niet voor terug. Op de nieuwssite Huffington Post neemt hij vijftien Amerikaanse auteurs op vileine wijze de maat. En het zijn niet de minste.
Over Jonathan Safran Foer (Alles Is Verlicht, Extreem Luid en Ongelooflijk Dichtbij) schrijft hij bijvoorbeeld: “Altijd snel om op de trend van het moment in te springen”. En over Junot Diaz, die met de roman Het Korte Maar Wonderlijke Leven van Oscar Wao de Pulitzer Prize voor Fictie won, schrijft hij: “Zijn opgewonden stem beschrijft alles met dezelfde valse energie, het oorverdovende volume van de getto, alsof er geen verschil is tussen moord en kotsen”.
Of deze, over Michael Cunningham, die vooral bekend is van zijn roman The Hours die werd verfilmd met Nicole Kidman: “Nog een gimmick man, nog een verkoper van goedkope trucjes. Bewijst dat je tegenwoordig een succesvolle fictieschrijver kunt zijn door slechts een montage van oppervlakkige allegaartjes te maken”.
Shivani haalt in zijn artikel niet alleen uit naar collega’s, maar ook naar het literaire establishment, dat in zijn ogen slechts middelmatigheid in de hand werkt.
Over grote uitgeefconcerns schrijft hij: “De mensen die de besluiten nemen zouden grote literatuur niets eens herkennen als ze ermee in hun gezicht geslagen werden.” Ook recensenten krijgen er van langs. Die zijn “niets meer dan de flaptekstschrijvers van de grote uitgeefconcerns”. Michiko Kakutani van The New York Times haalt zelfs zijn lijst: “Geen schrijver, zelfs niet met de grootst mogelijke fantasie, maar ik heb haar hier toegevoegd als de enabler-in-chief voor de voorafgaande middelmatigheid”.
Het lijkt wel alsof Shivani zijn carrière bewust om zeep wil helpen en in zijn doodsbrief nog een keer snoeihard uithaalt naar alles en iedereen die hij de afgelopen jaren in stilte heeft verafschuwd. Toch zijn het geen bittere verwijten van een mislukte schrijver. De lijst heeft juist zoveel ophef veroorzaakt (1.500 reacties, The Guardian wijdt er ook een stuk aan, dat je hier kunt vinden), omdat er een kern van waarheid in schuilt.
Toch kun je met Shivani van mening verschillen over zijn lijst met schrijvers. Ik heb wel genoten van The Brief and Wonderous Life of Oscar Wao en vond de stem van de verteller juist origineel en hilarisch en schreef zijn permanente staat van opwinding toe aan het feit dat hij een stoere Dominicaanse jongen uit de getto is. Maar de lijst zet je wel aan het denken. “Lezers weten wanneer een zeer gelauwerd boek ze niet bevredigt.”
Shivani belooft ook met een lijst te komen met de meest ondergewaardeerde Amerikaanse schrijvers en met eenzelfde lijst voor de afgelopen eeuw en voor de wereldwijde literatuur. Nederlands is zo’n kleine taal dat hij daar vast geen woorden aan vuil gaat maken, dus moeten wij het zelf maar doen.
Dus kom maar op. Wie zijn de meest overgewaardeerde schrijvers van Nederland? En met inhoudelijke argumenten graag. Want dat Heleen van Royen seks gebruikt om haar boeken aan de man te brengen, weten we nu wel.
da’s makkelijk. Maarten ‘t Hart, Louis Couperus, Simon Vestdijk.
Helaas hadden mijn Nederlandse docenten een niet te negeren voorkeur voor dergelijke schrijvers, zodat ik voorgoed met het beeld rondloop dat Nederlandse literatuur stoffig, Calvinistisch en zelfbevlekkend is.
Wat een openbaring toen ik op de Engelse literatuurlijst mocht kiezen uit grootheden als Joseph Heller, H.G. Wells en Tolkien.
Ik denk dat het sleutelbegrip in bovenstaande is: “keuzevrijheid”. Dus niet ‘gedwongen’ worden bepaalde schrijvers te moeten lezen als 16-jarige.
Helemaal mee eens.
De meeste Nederlandse schrijvers zijn voortgekomen uit jarenlange inteelt. Wel hebben de uitgeverijen blijkbaar de lobby in Den Haag nog goed draaiende zodat de vaste boekenprijs nog steeds gehandhaafd wordt.
Hierdoor worden al die over het paard getilde figuren gesubsidieerd.
Als een schrijver niet van zijn schrijven kan leven, dan moet hij/zij er maar een hobby van maken en echt werk zoeken.
Elke schrijver die in de uitreksel-top-100 staat is overschat, en vooral door docenten Nederlands die graag bepalen wat zogenaamd goed is.
Als resultaat zitten we met generaties Nederlanders die een hekel aan lezen hebben gekregen door die verplichte, taaie, saaie, dramatische (ook qua schrijfstijl ;-) ) zogenaamde literatuur op de middelbare school.