Weg met Gedichtendag!

'De poëzie krijgt aandacht die daarna weer wegtrekt als een met schimmelzalf behandelde schimmel'

In de poëziewereld worden morgen de bloemetjes buiten gezet, want dan is het Gedichtendag. Jaarlijks, op de laatste donderdag van januari, worden overal in Nederland en Vlaanderen bloemlezingen georganiseerd op scholen, in bibliotheken en winkels, culturele instellingen en op straat. Initiatiefnemers Poetry International en Stichting Lezen Vlaanderen willen daarmee zoveel mogelijk mensen aanzetten tot het lezen of schrijven van gedichten. Vanavond bepaalt de uitreiking van de VSB Poëzieprijs 2011 het metrum van een dag vol poëzie.

Initiatieven als Gedichtendag lijken sympathiek, betoogt dichter en uitgever Chrétien Breukers, maar schieten hun doel voorbij. Daarom pleit Breukers vandaag in nrcnext voor een moratorium op Gedichtendag. Minstens vijf jaar geen Gedichtendag en ook geen promotie voor het schrijven van gedichten.

‘Ga liever tuinieren’
Mensen aanzetten tot gedichten schrijven leidt voor uitgevers van poëzie alleen maar tot het doorploeteren van nog meer slecht geschreven werk, schrijft Breukers:

Je kunt je afvragen of dat nou wel de bedoeling moet zijn, dat ‘aanzetten tot het schrijven van gedichten’. De meeste bundels die mij in mijn hoedanigheid van uitgever worden toegestuurd, hadden beter ongeschreven kunnen blijven. De inzenders had men beter kunnen aanzetten om iets anders te gaan doen. Tuinieren. Postzegels verzamelen. Verre reizen maken. Poëzie lezen, desnoods. Poëzie schrijven: nee.

Nog even en heel Nederland schrijft gedichten, daartoe opgehitst door de organisatie van de Gedichtendag. Of door de organisatie van de Turing Nationale Gedichtenprijs, die overigens deels door hetzelfde ‘veld’ wordt bestierd. Voor deze prijs moet men… anoniem inzenden. Gevolg: bijna 10.000 inzendingen, waarvan het merendeel van een bedroevend peil.

Dichten verwordt tot een soort Popstars
Volgens Breukers is Gedichtendag door de positieve missie en de vele wedstrijden verworden tot een talentenjacht á la Popstars:

Het lijkt wel een voorronde voor The voice of Holland of Popstars, met Gerrit Komrij in de rol van sjamaan of opperjurylid: een sympathieke variant op Henkjan Smits of VanVelzen.

Wat ‘promotie’ voor ‘de poëzie’ moet zijn, is nu een dichter in de trein (weer eens wat anders dan een zwerver die zingt, ik geef het toe) of de stadsdichter van Deventer die het bibliotheekpersoneel lastigvalt met zijn verzen.

Na die ene dag trekt de golf zich terug en gaat iedereen verder. Met het schrijven van middelmatige gedichten. Die dan allemaal, ooit, aan mij of een van mijn collega’s worden gezonden. Mensen die het ook niet kunnen helpen en tegen de burn-out aan leven. Al die bundels worden nog steeds niet verkocht.

Gedichtendag is, net als Boekenweek, een uitzichtloze paradox. Wat ooit bedoeld was om aandacht te vragen voor het boek, verwordt tot een machine die geld (via festivals en voorleesavonden) en aandacht moet opleveren, aandacht die na die ene dag als een met schimmelzalf behandelde schimmel wegtrekt.

De nasleep van Gedichtendag
Breukers vraagt zich dan ook af waar de echte poëzie heen gaat, als deze tsunami’s eenmaal over de poëziewereld heen zijn gespoeld. Die trekt zich terug, omdat die niet gedijt bij de aandacht die het elk jaar op Gedichtendag krijgt:

Die trekt zich meer en meer terug in een klein hutje, waar de laatste kenners zinloos met elkaar van mening verschillen. Die kenners zijn bijna nog erger dan de dilettanten waar ze zo op neerkijken.

‘De’ poëzie is meer en meer iets wat zich afspeelt buiten dit ‘officiële’ circuit, op slamavonden, op websites, op Facebook en in de hoofden van jonge dichters, die zich niks gelegen laten liggen aan prijzen of festivals – die winnen ze later wel, daar treden ze ooit wel op. Helaas kun je er niet ‘tegen’ zijn, tegen Gedichtendag. Het zou lijken of je je eigen vak om zeep wilde helpen. Dat is niet solidair.

Naast dichter, uitgever en publicist is Breukers ook de hoofdredacteur van de best bezochte en gereaguurde website met en over poëzie in Nederland: www.decontrabas.com.

• Chrétien Breukers
• de contrabas
• Gedichtendag
• poëzie
• Popstars
• talentenjacht