Dutch giant moet in zijn cel blijven zitten
Had de rechter meer rekening moeten houden met zijn gemoed?
De 240 kilo zware en 2.04 meter lange Angelo M. (38) moet in zijn cel in Krimpen aan den IJssel blijven zitten. Dat heeft de rechter in Den Haag vanochtend bepaald. De zaak rond de ‘Dutch giant’ kon rekenen op internationale belangstelling tot in de Verenigde Staten.
M., die sinds september een celstraf van achttien maanden uitzit wegens fraude, klaagde justitie onlangs aan in een kort geding. Volgens zijn advocaat schond Justitie artikel 3 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens: niemand mag worden onderworpen aan folteringen of aan onmenselijke behandelingen. Maar volgens de rechter is er geen sprake van een ‘inhumane’ situatie.
Alles is te klein voor Angelo
Zo ziet de cel van Angelo M. er ongeveer uit, zo tekende zijn raadsman op:
Een Nederlandse standaardcel heeft tien vierkante meter vloeroppervlakte, is twee meter breed en 2,5 meter hoog. Een celoppervlak mag maximaal 10 procent van deze afmetingen afwijken.
Voor douche- en toilet is er een aparte ruimte in elke cel. Daar ontstonden voor Angelo de problemen. De toegang tot die ruimte is ongeveer 70 centimeter breed. De douchekop staat te laag (1.95 meter hoogte) en is niet verstelbaar. Naar het toilet kan Angelo alleen als hij er schuin en naar links gedraaid op zit.
Een gevangenisbed is een bak van ongeveer 196 bij 77 centimeter met stalen randen met een matras erin. Slapen moet Angelo op z’n zij, in de foetushouding. Bezoek ontvangen is moeilijk, de stoeltjes zijn te krap voor iemand van Angelo’s omvang. De gevangenis legde een houten constructie van pallets in de bak, met twee matrassen er bovenop. De directeur van de inrichting heeft inmiddels toestemming gegeven voor aanschaf van een passende stoel. Volgens de rechter had de gevangenis daarmee voldoende gedaan om het M. makkelijker te maken.
Bijzonder hoogleraar detentierecht Gerard de Jonge van de universiteit Maastricht noemt vandaag in NRC Handelsblad de suggestie dat de Nederlandse gevangenis een luxe oord zou zijn “een onuitroeibaar stereotype”.
Strafbepaling naar misdaad, of naar misdadiger?
Het stuk op Slate.com trekt de zaak breder: uit de zaak van M. blijkt dat niet iedere gevangene de straf hetzelfde ervaart. De straf wordt bepaald aan de hand van de misdaad, niet de misdadiger. En dat klinkt logisch. Niet blij met je cel? Dan had geen fraude moeten plegen. Punt.
Adam Kolber, juridisch docent aan de Brooklyn Law School, is het daar niet helemaal mee eens, zegt hij in dit artikel uit 2009:
We have certain obligations to take subjective experience into account when sentencing or when establishing sentencing policies.
Kolber noemt twee hypothetische gevallen: de ‘gevoelige’ gevangene en de ‘onverschillige’ gevangene. Beiden hebben dezelfde misdaad gepleegd en zitten ervoor vast. Dhr. Gevoelig reageert nerveus, angstig en depressief op zijn gevangenschap. Dhr. Onverschillig past zich snel aan en lijdt er niet zichtbaar onder. Elke dag in het gevang is een zwaardere straf voor Gevoelig dan voor Onverschillig. We moeten ze voor dezelfde misdaad even zwaar straffen, maar dat gebeurt in dit geval dus niet.
Wat vind jij?
Dat is toch juist waarom de rechter een bepaalde discretie heeft (en waarom verplichte minimumstraffen ook een slecht idee zijn).
Een ander voorbeeld is meneer Succesvol en meneer Uitvreter. Stel dat zij, om wat voor reden dan ook, een handgemeen met elkaar krijgen. Gelijke monniken, gelijke kappen zou je zeggen, dus allebei even lang de cel in voor geweldpleging?
Meneer Succesvol verliest echter mogelijk door dat akkefietje zijn baan en zal ook problemen hebben met zijn toekomstige carriere. Meneer Uitvreter had geen baan en was ook niet van plan om ooit er eentje te krijgen. Hij verliest veel minder.
Lijkt me ook een situatie waarin het gerechtvaardigd is om mee te nemen dat de veroordeling op zich voor de een al veel zwaarder uitpakt dan voor de ander, dus dat de ene dader veel beter een kortere straf zou krijgen en de ander een langere.