datum datum

Tips voor wie eindelijk dat bordspel wil maken

Het is (bijna) zomervakantie!

Door Thalia Verkade Thalia Verkade op 1 juli 2011

Een miljoen Nederlanders schijnt ooit nog eens een boek te willen schrijven. Als mijn kennissenkring representatief is, zijn er minstens evenveel die ooit nog eens dat geniale bordspel willen verzinnen.

Patent op Monopoly, 1904

Patent op Monopoly, 1904

Een nieuwe Risk (online versie). Een nieuwe Carcassonne (online versie).  In Duitsland is de markt inmiddels zo groot, dat er spelontwerpers zijn die in hun levensonderhoud kunnen voorzien. Klaus Teuber bijvoorbeeld (Kolonisten van Catan, online-versie) en Reiner Knizia (Genius, online-versie). Zij maakten honderden spellen en doen vandaag hun verhaal in de papieren nrc.next.

Maar in Nederland?

Chislaine van den Bulk was treinconductrice toen ze het idee kreeg voor het spel Koplopers en Dwarsliggers, dat als thema, inderdaad, treinen heeft. Ze gaf tot nog toe zeven spellen uit, en is bij de NS een dag minder gaan werken om meer tijd te hebben voor het bedenken en promoten. Van Chislaine Van den Bulk (CvdB), en op basis van ervaringen en adviezen van Reiner Knizia (RK) en Klaus Teuber (KT) tien tips voor wie in de komende zomervakantie zelf een spel wil bedenken en uitgeven.

(Geen zin om een spel te verzinnen? Om de zomervakantie in te luiden, zijn alle illustraties in de nrc.next van vandaag kleur-, denk- en knip- en plakpuzzels.)

  1. Gebruik je wiskundig inzicht, maar niet alleen dat: een spel maken is een creatief proces (RK). Maak eerst je hoofd leeg (CvdB).
  2. Beginnen met het thema of beginnen met de spelstructuur? Het kan allebei. Uit deze eerste notities (Duits) ontstond Kolonisten van Catan. Denk vroeg na over het aantal kaarten/stenen dat nodig is (CvdB).
  3. Schrijf de regels goed uit. Laat ze lezen aan een vriend, je zult verbaasd staan hoeveel hij niet snapt (KT).
  4. Test je spel uitvoerig (KT). En niet alleen bij je vrienden die je niet willen bekritiseren, ook bij leden van een spellenvereniging (CvdB).
  5. Besteed aandacht aan de vormgeving, voor je je spel laat zien aan een uitgever. Zorg dat het goed speelbaar is en tegen water kan, bijvoorbeeld door karton te lamineren. Maar spendeer er niet veel geld aan: de uitgever bepaalt toch de uiteindelijke vormgeving (CvdB).
  6. Wees niet bang dat je idee wordt gestolen (KT). Toch bang? Haal een datumstempel bij de belastingdienst en publiceer op een website foto’s en de spelregels. Dan ben je goed beschermd door het auteursrecht (CvdB).
  7. Experimenteer steeds met nieuwe technieken, ook bijvoorbeeld met elektronica als dat bij het spel past (RK).
  8. Wees modieus: bedenk een abstract spel. Vroeger wilden uitgeverijen altijd een spel met thema, maar sinds Genius is dat veranderd (RK). Ook het laatste spel van Chislaine van den Bulk, Lino, is abstract.
  9. Ga naar de spellenbeurzen in Amersfoort, Essen en Neurenberg. Maak van tevoren afspraken met uitgevers om je spel te laten zien. Ze geven je een half uur en zeggen dan of ze er iets in zien of niet (CvdB).
  10. Lees deze tips van Klaus Teuber. het boekje Leitfaden für Spieleerfinder van Tom Werneck. Het is verkrijgbaar bij het Duitse Spelauteuren Gilde SAZ en is onmisbaar  (KT). Sinds eind vorig jaar is er ook een behulpzaam Nederlands boekje voor beginnend spellenmakers: ‘Begin bij Start! Van spelidee tot succesvol spel’, van Jan Willem Rozema.

 

 

8 reacties op "Tips voor wie eindelijk dat bordspel wil maken"rss-icon

Wat een fan-tas-ti-sche tips. Had ze niet zelf kunnen bedenken…

Tip 6 is fout en misleidend. In ieder geval het tweede stuk (Toch bang? Haal een datumstempel bij de belastingdienst en publiceer op een website foto’s en de spelregels. Dan ben je goed beschermd door het auteursrecht). 
Ideeën zijn niet te beschermen. Het datumstempel en publicatie beschermt copyright (de manier waarop je je ideeën hebt vormgegeven), maar niet de ideeën zelf. Sterker nog, als je dit advies volgt, kan iedereen met toegang tot internet zien wat jij bedacht hebt en op grond hiervan zelf een spel ontwikkelen. 
 
Tip 8 is ook kwestieus. Er zijn altijd al abstracte spellen geweest (Go, schaken, kaartspelen). En elk jaar worden nieuwe abstracte spellen gepubliceerd. Desondanks bestaat het overgrote deel van spellen dat elk jaar wordt ontwikkeld, en zeker van de spellen die uiteindelijk succesvol zijn, uit spellen met thema.

@Wim 
 
Tip 8 betreft een mode trend, niet een ontkenning van het bestaan van abstracte spellen.  
Thematische spellen zijn jarenlang de hoofdmoot geweest, en er moest vaak geforceerd een thema over een abstract spel gegoten te worden in een poging het gepubliceerd te krijgen. Met name Reiner Knizia’s spellen zijn daar veelvuldig voorbeeld van, zijn spellen hebben vaak een abstract en wiskundig mechanisme. 
 
Recent is het echter weer acceptabel, en volgens hemzelf dus gewenst, om spellen abstract te houden.  
 
Thema-spellen zullen echter niet zomaar uit het straatbeeld verdwijnen :)

@Danny 
 
Ik heb niet gezegd dat abstracte spellen niet bestaan. Ik geloof echter niet dat deze nu meer in de mode zijn dan vroeger. Ik volg tamelijk goed welke spellen elk jaar op de markt komen. Ik kijk veel naar BoardGameGeek, de leidende site over bordspellen, en ik bezoek elk jaar de spellenbeurs in Essen. Ik heb hier geen tekenen gezien dat er een verandering in de smaak van het publiek komt wat betreft abstracte of thematische spellen. 
 
“Sinds Genius zijn abstracte spellen weer in”, volgens het bericht hierboven (geparafraseerd). Dat spel heeft Knizia al uitgebracht in 2004, dus ik vind het wat vergezocht om te spreken van een recente trend. Maar de spellen die hij daarna heeft ontworpen hebben allemaal weer een thema gehad (mogelijke uitzondering Keltis, afhankelijk of je het Keltische thema als thema beschouwt). De man volgt zijn eigen tip dus niet.  
 
Dat abstracte spellen pas na de publicatie van Genius zijn uitgebracht, is ook niet waar. Blokus dateert uit 2000, Coloretto uit 2003, 6 Nimmt! uit 1994. Allemaal populaire abstracte spellen, allemaal van voordat Genius op de markt kwam.

Leuke tips, uitgezonderd die over juridische bescherming. Wat een ramp! Als je spelregels op internet zet, geef je het spel gewoon weg. En voor het auteursrecht is geen enkele formaliteit nodig. De rechter beslist uiteindelijk of een spel oorspronkelijk genoeg is om voor auteusrechtelijke bescherming in aanmerking te komen. Deponeer spelregels en foto’s om bewijstechnische redenen bij de notaris.

Hoi! 
 
Iedereen, die er nog meer informatie wil hebben, kan graag bij de SAZ (Spieleautorenzunft), de vereniging van spellen-auteurs, vragen – er zijn ook Nederlanders actiev! 
 
De SAZ werkt voor de rechten van spellen auteuren.

echt bedankt voor de tips vooral voor tip 10 ik zal snel es in dat boek gaan bladeren:)