Het grote Lowlandsblog
Dit was de festivalervaring van next-redacteuren
Lowlands 2011 is afgelopen. Redacteuren van nrc.next waren erbij en lieten zich inspireren door de kleine details van het festival. Glasblazen achter de Grolsch, kaasfondue met prei en mosterd, de ‘biechtbuizen’ op het water en een gitaar met drie snaren. Ondertussen maakte Merlijn Draisma illustraties.
Biechten in een buis
Stijn Bronzwaer was op het eilandje van Lake Lowlands
Het hoekje bij het ‘watertje’ vlakbij de Lima-tent is een van de leukste plekjes op Lowlands. Biologische thee, een next-tent die niet als next-tent te herkennen is en het kunstproject ‘de biechtbuizen’.
Het idee: spreek een biecht in die wordt opgenomen en door iedereen kan worden beluisterd. “100% anoniem 100% opgelucht-garantie”, aldus de in knalgele tututjes gestoken Judith en Petra, bewakers van de biechtbuizen.
Wat komen er zoal voor geheimen voorbij? Het valt mee, vertelt Judith. “We hebben de politie nog niet hoeven te bellen”.
Wie luistert in de buizen hoort een Lowlandsganger bekennen zijn huisdier te hebben vermoord. Zijn goudvis. Het meest bizarre geheim dat we horen: “toen ik klein was heb ik een keer in een hotel een drol uit de plee gehaald en op de gang gelegd”
Voor wie afgelopen weekend zijn geheim heeft ingesproken: geen zorgen. De biechtbuizen werken volgens het Las Vegas-principe, zegt mede initiatiefnemer Yoeran achter de coulissen. “Whatever happens at Lowlands, stays at Lowlands.”
Een gitaar met drie snaren
Freek Schravesande zag Seasick Steve het publiek inpakken
Hoe krijg je als muzikant het publiek mee? In de Lima probeerde het Nationaal Jeugd Jazz Orkest het met technische perfectie. In de Alpha schetste de Britse band Elbow dankzij uitgekiende melodieën een imposant, bijna Rembrandtesk muzikaal droomlandschap. En in de Groschtent? Daar was Seasick Steve, een 70-jarige blueszanger die genoeg heeft aan zichzelf. Meer dan een gitaar, een drummer en een stoel om op te zitten had hij niet nodig om de zaal volledig te laten ontploffen.
Steve’s geheim? Een verhaal. Zíjn verhaal, verteld in zijn slotnummer, ‘Doghouse Song’.
Steven Wold, een man met het uiterlijk van Hulk Hogan, begon met het voorstellen van zijn gitaar. Zijn zelfgemaakte Three-String Trance Wonder, een piece of shit. “Maar hij heeft ook maar drie snaren, daarom klinkt het zo slecht.”
Daarna begon hij, begeleid door drie akkoorden, te vertellen. Ouders gescheiden toen hij vier was. Stiefvader die eenmaal terug uit Korea, “b-b-b-bad to the bone” was. Geslagen door stiefvader, uit het raam geduwd door stiefvader, “het raam was gesloten”. Gedacht om zijn stiefvader te vermoorden. Besloten dat toch niet te doen. Spullen gepakt op zijn veertiende en vertrokken. Gaan zwerven. Kou, honger.
Gevangenis. “En altijd pakte ik mijn gitaar en hield ik mijn hoed op voor wat kleingeld.” Als tv-anchor Jools Holland Seasick Steve op zijn 66ste ontdekt en vraagt op te treden op de BBC, breekt hij door. “En je mag best weten, nu krijg ik een shitload aan kleingeld.” Als het nummer is geëindigd met een gebroken bekken op de grond en een rauwe monotone ‘g’ uit Steve’s gitaar, zijn Steve en zijn drummer al lang vertrokken, met een fles whisky in een hand. Terwijl het publiek het niet meer hield.
Een gitaar met drie snaren, zo blijkt, meer heb je niet nodig.
Kaasfondue, gefileerde zeeduivels en tuinbonen met yoghurt en mint
Joel Broekaert ging op zoek naar wat er te eten viel
Lowlands zorgt goed voor zijn bezoekers. You name it, they’ve got it. Patat en hamburgers, pannenkoeken, Indonesisch, Vietnamees, Thaise wok, pizza, falafel, wereldsoepen, verse sappen, suikerspin, churros, kebab, burritos.
Vooral de noedelboeren en kebabtappers krijgen flink de ruimte op het terrein. Maar wie goed zoekt, vindt nog wel wat bijzonders. Weggestopt achter het water staat bijvoorbeeld de fonduetent van Kaas in het Bakkie met een hele lekkere Hollandse kaasfondue met prei en mosterd. En daarnaast de dames van Heet Brood in hun kleine blauwe caravan. Wie rustig wacht aan de uitklaptafel, krijgt zijn tosti met spek en dadels of geitenkaas en peer opgediend in een mandje aan een klein waslijntje.
Ook bijzonder lekker zijn de Australian pie’s van Billy’s. Of eigenlijk van Darren, want die bakt ze. Zijn moeder was pielady in Australië. Hij ging op wereldreis en bleef in Nederland hangen voor een vrouw. Nu maakt hij zijn moeders pasteitjes hier, met vlees, kip en groenten. Er zit geen kangeroe in en ze worden ook niet ondersteboven gebakken. Wat er Australisch aan is, is dat het deegbakje niet zoals in Engeland met dierlijk vet wordt gemaakt, maar met boter. Dat maakt het iets knapperiger.
De echte culinaire huzarenstukjes vinden echter plaats ontrokken aan het oog van de bezoeker. Lowlands zorgt ook goed voor de pers en andere speciale gasten. Of liever gezegd, laat dat doen door Andre Amaro. De kleine, bebaarde kok is een festivalveteraan. North Sea Jazz, Parade, Oerol, hij staat er. En hij maakt er altijd een show van. Vrijdag is bevriende slager Toine Schreinemachers uit Venlo op bezoek, met 24 varkensbuiken. In wit hemd met een theedoek om zijn hoofd staat hij de ribben met een cirkelzaag door te snijden.
Zaterdag hangen er negen zeeduivels aan haken, de lelijkste vis uit de zee. Ze worden live gefileerd en Amaro gaart ze in fluorescerend trainingpak met fleurige zonneklep op zijn open vuurkeuken. Hetzelfde vuur overigens waar hij ook de brandijzers in verhit om het dagmenu in oud hout te branden.
De grootste gastronomische onderneming van Lowlands vindt plaats buiten het terrein. Want Lowlands gaat uiteindelijk om de muziek en dus wordt er het best gezorgd voor de artiesten. Naast de crewcatering voor 600 man, runt Zoë Verloop van catering De Laurier ook de artiestencatering. Vijf jaar geleden kreeg ze de opdracht om van de Lowlands artiestencatering de beste ter wereld te maken. En dat lijkt goed te lukken.
Ieder jaar tovert ze dezelfde witte tent van 15 bij 35 meter om tot een echt restaurant dat 200 couverts tegelijk kan serveren. Waar de artiesten a la carte kunnen bestellen en bediend worden aan ingedekte tafels met linnen. Kunstenaar Hans Homan richt de tent in met gerecycled materiaal van de vorige Lowlands. Er is een flipperkast, een leestafel en een orgeltje.
Iedereen die bij haar komt eten krijgt een klein langwerpig bordje om langs de Spice Bar te gaan. Daar scheppen ze bijvoorbeeld nectarines ingelegd met peper, zwartebonen met pinda’s of tuinbonen met yoghurt en mint. Saladebar 2.0 zeg maar.
Terwijl de Amsterdamse uitjes met koriander en pruimen in soja gretig aftrek vinden, pingelt Willy Wartaal van de Jeugd van Tegenwoordig een stukje op het orgel.
Lowlands zorgt goed voor de mensen.
Een plastic beker aan een touwtje
Laura van der Wal over glasblazen, kleien en bekertjes rapen
Glasblazen
Ik haal diep adem en blaas dan zo hard als ik kan. De gloeiende klont glas aan het uiteinde van de pijp groeit en verandert steeds van vorm.
In een metalen bunker achter de Grolsch is het bloedheet tussen de vuren van de ovens. De jonge mannen en vrouwen die het glas smeden, met gasbranders bewerken en blazen, zijn licht bezweet. Het publiek achter het hekje voor de smalle loods verdringt zich in stilte.
Lowlands wil maar zeggen: glasblazen is ook jong en hip. En past prima thuis op Lowlands.
Marjolein Starreveld kwam op het idee om met glas naar het festival te gaan. Zo’n 500 kilo gerecycled materiaal nam ze mee. Onder het motto ‘Creëer je unieke drinkervaring wil ze laten zien dat glasblazen geen uitstervende ambacht is, beoefend door oude mannetjes. “ Met glas kun je waanzinnige dingen maken.”
Aan het publiek de opdracht ‘drinkervaringen’ te ontwerpen. “Maar ze moeten zich niet laten leiden door hoe een standaard glas eruit ziet,” verduidelijkt Starreveld. Het resultaat van een weekend glasblazen op Lowlands belandt in het Glasmuseum Leerdam. Tot nu toe vallen de ideeen van het publiek een beetje tegen, vertelt Starreveld op vrijdag.
Een jongen met een pet en een grote, scheve grijns kijkt hoe glasblazer Mark de laatste deuken maakt in zijn ‘drinkervaring’. Van een afstandje houdt hij een blikje bier voor het stollende glas en knikt tevreden. Een bierblikhouder, “maar wel een met stijl”.
Mijn grote, misvormde glasballon wordt stukgeslagen in de glasbak. Te hard geblazen, het glas is te dun. Als troost krijg ik een lowlandsmuntje, gemaakt van glas.
Klei
Twee tenten verderop loop ik tegen een rots van klei op, een relief van enge, kleine wezentjes. Kees Boeve (29) is een van de initiatiefnemers van New Sculpture Department. Hij spoort de bezoekers aan te bouwen aan de kleine wereld Zorklnad. Elke Lowlandsdag kleien mensen aan een unit, die zondag op elkaar gestapeld worden tot een beeld van zes meter hoog en 23.000 kilo zwaar. “Het grootste kleibeeld van Nederland,” aldus Boeve. Het thema is sciencefiction. Boeve probeert te sturen, maar de mensen kleien toch wel wat ze willen.
“Meneer, mag ik voor drie personen klei?” Er moet nog wel even doorgeboetseerd worden.
Bekertjesrapers
Vier mannen zitten stil in het gras tegen een hek. Gespannen kijken ze naar een plastic bekertje, drie meter voor hen. Een rood touwtje verbindt het bekertje met de mannen. Duidelijk zichtbaar, hoewel het donker is. Veel beet hebben ze niet.
Fanatiekelingen die het festival lang speuren naar plastic bekertjes, om te ruilen voor muntjes, en die muntjes weer voor geld. Dit jaar zijn het er minder dan vorig jaar, vertellen de meiden van het inleverpunt. Toen werden al te fanatieke bekertjesverzamelaars hard aangepakt. Hoogste straf: verwijdering van het terrein.
Maar dit jaar valt het mee. Een jongen spaart voor zijn reis naar India, twee anderen voor een laptop. “Maar het meest fanatiek zijn de Polen,” vertelt een van de meiden. De inruilactie is bedoeld om het terrein schoon te houden. Een mooi idee, dat even ten onder leek te gaan aan z’n eigen succes: in de zoektocht naar bekertjes worden hele prullenbakken omgespit.
Verhuftering en de filterbubbel
Rolinde Hoorntje bezocht de Llowgenda
Hardop bellen in de trein, scheldkanonnades in het verkeer, homohaat en buren die onaangekondigd afterparty’s beginnen om twee uur ’s morgens. Fotograaf Erwin Olaf hield zaterdagochtend een pleidooi tegen de verhuftering van onze maatschappij tijdens de Llowgenda. “Misschien komt het omdat ik oud word, maar het lijkt alsof we steeds asocialer worden met zijn allen. De zeven miljardste wereldburger wordt binnenkort geboren. We moeten steeds meer inschikken, maar het lijkt alsof we steeds meer ruimte nodig hebben.”
Verhuftering is een van de thema’s die aan bod kwam tijdens het sprekersplatform van campagnebureau BKB, waar jong talent en gevestigde namen uit verschillende disciplines 4 tot 14 minuten de tijd kregen om hun boodschap over te brengen. Naast Olaf, sprak onder meer co-assistent Emma Bruns over de werking van het hart en Alexander Klöpping, internetjournalist, over de selectieve informatievoorziening van Google. “Bezoek je veel reizenwebsites, dan krijg je de vliegwinkel als resultaat als je Berlijn intoetst. Bezoek je veel linkse websites, dan krijg je politieke berichten als je dezelfde term intoetst. Iedereen leeft steeds meer in zijn eigen bubbel, de waarheid wordt voor jou aangepast.” Alle onderwerpen ‘waar jongeren zich mee bezig zouden moeten houden,’ volgens een woordvoerder van BKB.
Een groep van 450 belangstellenden had zich zaterdagochtend om half 12 verzameld voor de Lima tent, biertje in de hand. “Voorgaande jaren organiseerden we een debat, maar dat is niet altijd de manier om tot ideeën te komen. Mensen zijn debatmoe, zeker op zo’n festival”, vertelt een woordvoerder van de organisatie. Met de korte prikkelende speeches wisten de sprekers de aandacht in ieder geval vast te houden zaterdagochtend. Afsluitend cabaretduo ‘De Gebroeders Fretz’ kon zelfs rekenen op een staande ovatie.
Nieuwe ontdekkingen en oude bekenden
Peter Zantingh verzamelde vijf festivalmomenten
Hoeveel concerten ziet de Lowlandsbezoeker nog van begin tot eind? Het is tenslotte het ultieme festival van de zapcultuur – waar je ook bent, er zijn altijd tien andere dingen te doen. Hoogtepunten komen niet langer in hele concerten, maar in enkele momenten, die een concert lang kunnen voortduren, maar ook één nummer, of één seconde. Daarom: Lowlands 2011 in vijf momenten. Mijn momenten, want een ander kan weer langs heel andere kanalen gezapt zijn.
Saai, hoor
Bij James Blake loopt zaterdag een meisje de tent uit. “Saai hoor, heel saai”, zegt ze tegen een bekende, maar ze lacht erbij om duidelijk te maken met welk vooroordeel ze speelt. De ongewone mix van pianoballads, elektronica en minimal house loopt over van de hipheid, maar het is een dunne lijn tussen saai en vernieuwend. De Bravo is ook zonder het meisje ramvol en op de begintonen van ’Limit To Your Love’ wordt uitbundig gereageerd. Maar hoe dient er te worden gedanst op deze muziek? Als in de slow motion van een houseparty, misschien. Dat proberen enkele bezoekers. James Blake liet zien dat hip en vernieuwend net zo goed onhandig en bevreemdend kunnen zijn.
Invalshoek
Het is een hele opgave indruk te maken vanuit de Charlie, Lowlands’ kleine podium in het hoekje van het terrein dat meestal het decor vormt voor de kleine, beginnende bandjes die erop wachten ontdekt te worden. Krijg dat maar eens voor elkaar, zo in de schaduw van hoofdtent Alpha, vlak naast een dranktent en grotendeels niet overdekt – en dus gevoeliger voor omgevingsgeluid. Dit weekend slaagde alleen Other Lives (zondag) erin een blijvende indruk te maken. Debuutalbum Tamer Animals is pas uit, maar hier stond een volwassen band met wonderschone liedjes die dat hoekje van het terrein snel gaan ontgroeien.
Pottenkijkers
Het ontbrak bij veel van de optredens aan een smoel. Waar gaat het publiek je aan onthouden, aangenomen dat ze je dit weekend voor het eerst zien? Een vraag waar veel bands geen passend antwoord op hadden. Dat een persoonlijkheid en een dosis humor belangrijke elementen kunnen zijn, leek Seasick Steve zich wél te beseffen. Misschien komt die wijsheid met de jaren; Steve is inmiddels zeventig. Als hij is aanbeland bij het punt in de set waarbij hij normaal gesproken een mooi meisje het podium op neemt voor een liefdesliedje, durft hij niet. Het podium van de Grolsch is te hoog, zegt hij. Dus gaat hij zitten, met een biertje, en wacht hij tot er eentje naar hem toe komt klimmen. Dat gebeurt, waarna de Amerikaan vertelt dat hij een romantisch liedje gaat zingen waarbij het eigenlijk de bedoeling is dat ze met z’n tweetjes zijn, afgezonderd, zonder al die pottenkijkers. Het nummer begint, het wordt herkend, en mensen klappen. Dan: “Shut up, I’m trying to be romantic. And you’re not even supposed to be here.”
Evenwicht
Hoewel er veel nieuws te ontdekken viel op deze negentiende editie van Lowlands, was het optreden van Arctic Monkeys een feest van herkenning. Vooral het tweede gedeelte van de setlist is een evenwichtige mix van nieuwe nummers en oude hits. Bij hun eerste komst naar de Flevopolder (2006) hadden ze enkel de gehypete debuutplaat onder de armen en twee jaar geleden lag het gewicht te veel op het toen net uitgekomen derde album Humbug. Nu, met vier albums en de metamorfose van frontman Alex Turner van verlegen, verveeld jongetje naar een volwassen man met zelfvertrouwen, zijn de Monkeys in balans. Grootste geluksmoment: band en publiek vinden elkaar tijdens ’I Bet You Look Good On The Dancefloor’.
En vlak daarna: ‘When The Sun Goes Down’:
Hijskraan
“Let’s do festival things together”, zegt Guy Garvey, frontman van Elbow, zaterdagavond in de Alpha. Op wonderschone uitvoeringen van onder meer ’The Birds’ en ’Weather To Fly’ zijn we dan al getrakteerd. Enkele momenten later begint een liefdesliedje over een man in een hijskraan, op onoverbrugbare hoogte boven alles wat hem lief is. Als de vlak daarvoor het podium opgeroepen violisten zich laten gelden, is duidelijk: veel mooier dan ’Loneliness Of A Tower Crane Driver’ wordt het niet. Vanavond niet, en nooit niet.
‘Lippy Kids’:
En dan dit nog: fotograaf Andreas Terlaak maakte voor In beeld van nrc.nl elke dag een fotoserie van Lowlands. Bekijk hier de serie van vrijdag en hier die van zaterdag. Die van gisteren verschijnt in de loop van de ochtend.
