Fietssnelwegen hebben de toekomst!

Minder files, minder CO2-uitstoot, alleen maar voordelen. Of niet?

In het coverartikel van de papieren next schrijft redacteur Thalia Verkade vandaag over de potentie van snelwegen voor fietsers: stel, je kunt opschieten op de weg. Op een Delftse ligfiets of bijvoorbeeld op een Whike, een fiets met een zeil waarmee je met wind in de rug vijftig kan – zonder te trappen. Of, voor de minder ambitieuzen, op een elektrische fiets, waarvan de verkoop de laatste jaren exponentieel is gegroeid; in 2010 was het marktaandeel 14 procent. Met zo’n e-bike rijd je al gauw 25 kilometer per uur zonder inspanning. Zouden veel mensen dan niet even snel of sneller op hun werk zijn dan per auto of met het openbaar vervoer?

Nederland heeft, zo is de consensus onder fietsers, de beste fietsinfrastructuur van de wereld. En volgens het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid betekent 1 procent minder auto’s 10 procent minder files. Zou het niet in Nederland moeten beginnen? De aanleg van een grootschalig massaal fietssnelwegnetwerk van stad naar stad?

Een begin is er. De vorige verkeersminister Tineke Huizinga trok 25 miljoen euro uit voor fietssnelwegen. Die zijn, in theorie, alleen toegankelijk voor fietsverkeer. Er staan geen stoplichten, het wegdek is van asfalt en er zijn geen kruisingen met gemotoriseerd verkeer.

„Dat rijdt geweldig. Van Zoetermeer naar Utrecht rijd je in een rechte lijn”, zegt Sebastiaan Bowier. Hij is de renner die vanaf vandaag in Nevada, in de VS, het wereldrecord snelfietsen wil gaan verbreken. Bowier ligfietst dagelijks naar zijn werk: van Scheveningen door de duinen en de stad naar Leiden, een afstand van 20 kilometer. Inclusief stoppen voor stoplichten rijdt  hij over deze gewone fietspaden gemiddeld 37 kilometer per uur.

Adviesbureau Goudappel Coffeng rekende eerder dit jaar voor wat het de overheid zou opleveren als ze 675 kilometer fietssnelweg zou aanleggen tussen verschillende grote steden en zogenoemde ‘forenzenkernen’. De vermindering van files, de positieve gezondheidseffecten en de bijdrage aan de (door Brussel verplichte) reductie van CO2-uitstoot is, als de
e-bike-rage doorzet, 358 miljoen euro per jaar waard. Het aanleggen van de wegen kost volgens het bureau verspreid over twintig jaar zo’n 100 miljoen euro per jaar. Geen gekke investering.

Maar de economische crisis dan? Die vormt juist een reden om dit soort wegen te maken, zegt adviseur Richard Ter Avest van Goudappel:

„In de jaren dertig hebben we al kanalen aangelegd in Nederland. We hebben nu een iets kleinere crisis. Ik heb dit ook al in de Tweede Kamer gezegd: gebruik die tijd en dat geld om fietssnelwegen aan te leggen. Dat is beduidend goedkoper dan een autosnelweg en een heel goede langetermijninvestering.”

Toekomstige fietssnelwegen zouden volgens Ter Avest heel goed langs spoorbanen gelegd kunnen worden: de doorgaande route is er al en leidt tot in de binnenstad. Voor de sjeik van Qatar, die zijn onderdanen te dik vond worden, ontwierp Goudappel een overdekt, gekoeld fietspad van veertig kilometer lang. Het pad is er inmiddels, de kap met koeling nog niet.

Het streven van de huidige minister is bescheidener. Op dit moment pakken vooral mensen die tot 7,5 kilometer van hun werk wonen de fiets. Die afstand moet verdubbeld worden. Minister Schultz van Haegen subsidieerde daarom de verbetering van zestien door de Fietsersbond geselecteerde regionale „snelle fietsroutes” op filegevoelige trajecten.  De routes, waar gemiddeld 1,3 miljoen euro in gestoken wordt, lopen onder andere tussen Den Haag en Rotterdam en tussen Amsterdam-West en Haarlem.

Maar het zijn geen fietssnelwegen, concludeerde ANWB-tijdschrift Kampioen, dat vier routes testte. Conclusie: nog te vaak moet je het wegdek delen met auto’s. De bewegwijzering laat te wensen over. En er zit in één tracé een niet te nemen haarspeldbocht. Maar de wegen  zijn van asfalt en er staan weinig stoplichten, dat is prettig.

Fietsen er inmiddels ook meer mensen over, van stad naar stad? Fietsberaad, het door de overheid gefinancierde kenniscentrum voor fietsbeleid, is sceptisch over de tellingen die zijn verricht op vijf verbeterde routes. Het zou niet duidelijk zijn waardoor verandering in het gebruik van de gemeten wegen zou zijn gekomen. „Maar je ziet wel dat de fietsers heel tevreden zijn met de verbeteringen. En je zou verwachten dat dat zich zal vertalen in gebruik”, zegt coördinator Otto van Boggelen van Fietsberaad.

Volgens hem is er de laatste jaren juist te veel gefocust op snelheid. „De meeste mensen fietsen vooral voor hun gezondheid. En het moet aantrekkelijk zijn.” Liever dus een tunneltje aanleggen dat twee mooie landweggetjes verbindt, dan een supersonische fietssnelweg met windschermen naast een gewone snelweg. Dat is stukken goedkoper ook.

Snelwegen voor fietsers, heeft dat de toekomst? Zou je bereid zijn de auto er voor te laten staan?

• Conversation Starter
• fietsen
• infrastructuur
• Snelweg