Next checkt: vier beweringen over de ACTA
Op internet is grote ophef ontstaan over het Anti-Counterfeiting Trade Agreement, kortweg ACTA, een verdrag van 38 landen, waaronder de EU-landen, de VS en Japan, tegen vervalsing en illegaal kopiëren, van tasjes tot mp3’s.
Volgens Anonymous en andere actiegroepen heeft het verdrag dramatische gevolgen voor onze internetvrijheid. nrc.next checkte vier beweringen, afkomstig uit het veel bekeken YouTubefilmpje Stop ACTA! van Anonymous (in meerdere talen ruim twee miljoen keer bekeken) en Say No to ACTA van La Quadrature du net (ruim anderhalf miljoen keer bekeken). En we noemen enkele andere mogelijke bezwaren tegen ACTA.
Drie van de vier beweringen werden onwaar bevonden, de vierde waar.
1. ‘Wie beschermde informatie deelt krijgt een boete of celstraf’

Wanneer je wordt verdacht van het delen van auteursrechtelijk beschermde informatie, afhankelijk van het land waarin je leeft, wordt jou toegang tot cursussen geblokkeerd, krijg je een boete, of ga je direct naar de gevangenis”, stelt de voice-over in het filmpje ‘Stop ACTA!’ Een recept uit een betaalde kookcursus zou je niet meer aan een huisgenoot mogen doorvertellen wanneer ACTA in werking treedt: het recept is auteursrechtelijk beschermd – en voor het delen ervan zou dus moeten worden betaald.
Klopt dat?
In het verdrag maken 38 WTO-landen afspraken over het tegengaan van vervalsingen en illegale kopieën, buiten de al bestaande samenwerkingsverbanden om. ACTA is een verdrag, geen nieuwe wet (zoals de Amerikaanse antipiraterijwet SOPA was). Deelnemende landen spreken af elkaar te helpen bij het tegengaan van schendingen van intellectueel eigendom in brede zin. De Europese Commissie geeft als argument dat Europa per jaar 8 miljard euro misloopt als gevolg van namaakproducten. Het gaat bijvoorbeeld om muziek, films, literaire werken, computerprogramma’s, industrieel ontwerpen, geografische merknamen (zoals Champagne).
In een conceptversie van ACTA was naar verluidt het three-strikes-you’re-out-principe opgenomen (wie drie keer illegaal downloadt, wordt afgesloten van internet). In de definitieve versie staat die niet. ACTA zou kunnen worden aangegrepen door regeringen om wetgeving omtrent intellectueel eigendom aan te scherpen, maar boetes en celstraffen vloeien niet voort uit ACTA zelf. De bewering beoordelen wij daarom als onwaar.
2. ‘Al je communicatie wordt gecontroleerd’
In het filmpje ‘Stop ACTA!’ stelt de voice-over: „Je familie en vrienden worden allemaal gecontroleerd, voor de zekerheid.” Een hyperbool op zijn best: in het verdrag staat namelijk niets over het monitoren van sociale netwerken van internetgebruikers.
Maar is het zo dat internetproviders door ACTA meer op ons gaan letten? In het verdrag staat dat de deelnemers de „zakelijke gemeenschap” gezamenlijk zullen aanmoedigen om op te treden tegen overtredingen. Eerlijke competitie en fundamentele principes zoals vrijheid van meningsuiting en privacy zullen worden gewaarborgd.
Eerder deze maand beval de rechtbank Den Haag Ziggo en XS4ALL de toegang van hun abonnees tot de website The Pirate Bay te blokkeren omdat daar op grote schaal mediabestanden werden uitgewisseld zonder toestemming van de rechthebbenden. Anders gezegd: er wordt, in Nederland, al opgetreden tegen dit soort overtredingen, net als in veel andere landen. ACTA kan gezien worden als een extra bepaling om dat te blijven doen of op een andere manier te gaan doen. Ook is het zo dat het verdrag niet de nu geldende thuiskopieregeling garandeert – überhaupt staat er weinig in het verdrag over de rechten van internetgebruikers. Maar dat maakt bovenstaande stelling niet waarder: het is een doemscenario. Wij beoordelen deze dan ook als onwaar.
3. ‘Het wordt allemaal in het geheim besproken.’
„Een maskerade waar ik niet meer aan mee wil doen.” Zo noemde Kader Arif, rapporteur voor ACTA in het Europees Parlement, het verdrag vorige week. Om duidelijk te maken dat hij de manier waarop het verdrag tot stand is gekomen sterk afkeurt, legde hij op de dag van de ondertekening ervan zijn functie neer. Volgens hem is er niet met het maatschappelijk middenveld overlegd en is er vanaf het begin af aan geen transparantie geweest.
Uit Wikileaks-documenten blijkt dat een (Zweedse) ACTA-onderhandelaar namens de EU tegen de Amerikaanse ambassade in Stockholm heeft gezegd dat „de geheimzinnigheid erg schadelijk is gebleken voor het onderhandelingsklimaat in Zweden. Door de geheimzinnigheid rondom de onderhandelingen wordt de legitimiteit van het gehele proces in twijfel getrokken”.
Uit een andere cable blijkt dat het de bedoeling is geweest om met ACTA bestaande auteursrechtenorganisaties te omzeilen, met een „gouden standaard” , waaraan andere landen waar het minder goed is gesteld met die rechten, zich later zouden moeten committeren. Een Japanse onderhandelaar, die maande tot haast, zei: „Het nieuwe verdrag zou als maatstaf kunnen dienen om de staat van de markteconomie in landen als China en Rusland te meten.”
Bovenstaande bewering uit het filmpje ‘Stop ACTA!’ beoordelen wij op grond hiervan als waar.
4. ‘Generieke geneesmiddelen kunnen worden verboden’
„Beeld je in dat generieke geneesmiddelen die levens kunnen redden verboden worden”, zegt de voice-over in ‘Say no to ACTA!’ Het gaat om medicijnen zonder merknaam, waarvan het patent is verlopen. Rapporteur Kader Arif waarschuwde gisteren dat ACTA niet voldoet aan de internationale verklaring uit 2001, die bepaalt dat de volksgezondheid belangrijker is dan economische belangen van WTO-landen. Maar in de definitieve versie van het verdrag staat dat die verklaring wel zal worden gerespecteerd, en dat patenten buiten het bereik van de paragraaf over grenscontroles van goederen vallen. Conclusie: de stelling is onwaar.
Andere bezwaren
Dat drie beweringen uit het anti-ACTA-kamp onwaar zijn bevonden, wil niet zeggen dat er niets af te dingen valt op ACTA of op de bestaande wetgeving rondom (digitaal) copyright.
Zo kán het verdrag ertoe leiden dat landen slechte wetgeving van elkaar overnemen. Zoals een wet die er in de VS toe leidde dat iemand die 24 liedjes downloadde een boete kreeg van 1,5 miljoen dollar (de zaak Capitol vs. Thomas). En omdat alles nu in een verdrag is vastgelegd is het moeilijker om de copyrightwetgeving ooit nog te versoepelen.
Juristen stellen verder dat de discussie over intellect ueel eigendom doorslaat ten gunste van commerciële belanghebbenden.
Uitgebreidere argumentatie bij Ars Technica (zie met name onder ACTA is a bad agreement).
Correctie: het artikel in de krant vermeldt onder het kopje Aanleiding alleen de webvideo van Anonymous. De vierde claim over geneesmiddelen kwam uit een andere veelbekeken webvideo, Say no to ACTA. De introducerende tekst is hierboven gecorrigeerd.



Als de tegenwerpingen volgens de redactie onwaar zijn, waarom is de aanloop naar de ondertekening dan zo heimelijk gegaan? Er was toch niets te verbergen?
Zie punt 3, Huge. Overigens ben ik van mening dat ACTA in deze vorm ongedaan gemaakt dient te worden.