Next checkt: ‘Eenderde van de huwelijken wordt gratis voltrokken’

stoplicht_b-480x397 Next checkt: ‘Eenderde van de huwelijken wordt gratis voltrokken’D66 zei vorige week de wettelijke verplichting voor gemeenten om gratis trouwen aan te bieden, te willen afschaffen. De wettelijke verplichting is namelijk „niet meer van deze tijd”, vindt de partij. De maatregel, bedoeld voor stellen met weinig geld die op maandag of dinsdagochtend gratis kunnen trouwen, zou te populair zijn.

Het verantwoordelijke D66-Kamerlid Magda Berndsen zei in een interview met Radio 1 tot twee keer toe dat liefst één op de drie huwelijken gratis wordt voltrokken. Onder meer de Volkskrant, AD en Metro namen de bewering over. Next.checkt zocht uit of de bewering klopt. Conclusie: de bewering is grotendeels onwaar.

Mogelijke interpretaties

Jaarlijks worden er volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) 75.000 huwelijken gesloten. Daarvan worden 25.000 huwelijken volgens Berndsen gratis voltrokken. Opvallend is dat D66 in het persbericht op de eigen website stelt dat „in sommige gemeenten nu wel een op de drie huwelijken ‘gratis’ wordt gesloten”. Maar Kamerlid Berndsen veralgemeniseerde deze uitspraak in de Radio 1-uitzending: „Eenderde van de huwelijken vindt plaats op basis van het gratis trouwen”. We checken de bewering van Berndsen.

En, klopt het?

Het CBS en de Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken (NVVB) zeggen geen cijfers over gratis huwelijken centraal te registreren. Gemeenten doen dit elk afzonderlijk. We bellen met een aantal grote steden, omdat daar de meeste huwelijken worden gesloten. In Amsterdam huwen de meeste paren in stadsdeel centrum. In dit stadsdeel werden vorig jaar 900 huwelijken gesloten, waarvan negentig gratis. Eén op de tien dus. Voor Utrecht (1.400 huwelijken) ligt dit nog lager: één op de dertien. Nijmegen (700): één op de zeven. Den Haag (1.400): één op de zes. Breda (800) en Leiden (500): één op de vijf. Arnhem (600 tot 700): één op de vier.

Hoe komt D66 aan die één op de drie? Berndsen zegt dat een fractiemedewerker van haar partij de cijfers heeft uit een artikel in NRC Handelsblad en nrc.next van 24 januari 2007 (‘Trouwen aan de balie kost niets’), waarin de website trouwtarieven.nl wordt geciteerd. Op deze website staat dat „ zo’n 20 tot 40 procent van alle huwelijken gesloten wordt in de gratis uurtjes”.

Dit cijfer blijkt afkomstig uit een peiling van de NVVB onder gemeenten in juni 2007 over huwelijksvoltrekkingen, door 193 gemeenten ingevuld. In de peiling geven 51 gemeenten aan dat 30 procent van de huwelijken gratis wordt gesloten, voor 49 gemeenten is dit 20 procent en voor 27 gemeenten 40 procent. De overige gemeenten komen op percentages die hoger of lager liggen.

De peiling is niet representatief: vooral kleine gemeenten hebben hieraan deelgenomen. Zij komen relatief vaak tot een hoog percentage gratis huwelijken. Dit komt doordat deze kleine gemeenten gratis huwelijken op aantrekkelijke locaties aanbieden, zegt de NVVB. Uit eigen onderzoek blijkt dat in grote gemeenten het percentage van één op de drie huwelijken gratis bij lange na niet wordt gehaald. Terwijl dit wel de gemeenten zijn waar de meeste huwelijken plaatsvinden.

Conclusie

De bewering van D66-Kamerlid Berndsen dat één op de drie huwelijken gratis wordt voltrokken is te algemeen gesteld. Hoeveel het er wel zijn, is niet te zeggen: deze cijfers worden niet bijgehouden. Bron van de bewering is een niet-representatieve peiling onder gemeenten in 2007. Daarin zeiden 51 van de 193 gemeenten dat eenderde van de huwelijken binnen hun gemeente gratis is. Dit blijken echter vooral kleine gemeenten te zijn die gratis trouwen aanbieden op een aantrekkelijke locatie. Juist in de grote steden, waar de meeste huwelijken worden voltrokken, is dit percentage veel lager.

Het was feitelijk juist geweest als Berndsen zich had gehouden aan wat D66 oorspronkelijk communiceerde: dat in ‘sommige gemeenten’ eenderde van de huwelijken gratis plaatsvindt. Berndsen zelf zegt dat ze toen ze gebeld werd voor het radio-interview „ineens de auto aan de kant moest zetten”. Zo is in alle haast „de nuance verloren gegaan”. We beoordelen haar bewering al met al als grotendeels onwaar.

9 reacties op "Next checkt: ‘Eenderde van de huwelijken wordt gratis voltrokken’"rss-icon

In mijn omgeving zie ik het ook alleen maar om mij heen gebeuren. Geen fijn gevoel.

Dat zijn dus 51 van de in totaal meer dan vierhonderd gemeenten; de genoemde 193 zijn alleen de niet-representatieve deelnemers aan de enquête.

De fout van haar is dus eigenlijk dat ze NRC als bron gebruikt heeft?

Je kunt op 3 manieren liegen:
Gewoon, meineed en statistiek.

Tja, maar in nederland mag je niet enkel trouwen in een kerk, maar moet je eerst trouwen in een gemeente. Enkel de handeling, exclusief trouwboekje kost in onze gemeente minimaal (behalve op de gratis uurtjes) 184,-euro. dus ik zou het mooi gratis doen. Het is gewoon een administratieve handeling die relatief duur is. Voor het boekje betaal je nog apart en het kan echt in een paar minuten geregeld zijn. Dus als de keuze is tussen 184 euro of gratis, weet ik het wel.

“deze cijfers worden niet bijgehouden” 
 
dan zou de conclusie moeten zijn: niet te checken.

De bewering van D66 is te checken, omdat we de bron van de bewering weten: de peiling onder 193 gemeenten. Die blijkt niet representatief

Ik weet niet hoe verstandig het is om het stadsdeel Centrum van Amsterdam te kiezen ter controle als je er niet een stadsdeel als Nieuw West tegenover stelt. In het centrum zijn de mensen immers bovengemiddeld bemiddeld.

Dit stadsdeel is gekozen, omdat een beeld te krijgen van de hoeveelheid gratis huwelijken als geheel in Nederland en niet Amsterdam in het bijzonder. Volgens de gemeente Amsterdam worden er namelijk met afstand de meeste huwelijken in Centrum gesloten. Dit in combinatie met de overige grote steden leidt tot de conclusie dat in de grote gemeenten er weinig mensen trouwen, en in de kleine gemeenten relatief veel.