datum datum

Next checkt: ‘Huiselijk geweld is doodsoorzaak nummer twee bij niet-natuurlijke dood’

Voormalig D66-Kamerlid Lousewies van der Laan op Twitter.

Door Thomas Rueb Thomas Rueb op 4 april 2012

stoplicht_a-200x165 Next checkt: Huiselijk geweld is doodsoorzaak nummer twee bij niet-natuurlijke dood„Domestic violence is Holland’s nr 2 killer after traffic accidents #MoviesthatMatter #goodpitch according 2 Mrs Christophe of Dutch police”, schreef politiek adviseur Lousewies van der Laan, voormalig Kamerlid en ex-Europarlementariër voor D66, vorige week dinsdag op haar Twitter-account. Het is een parafrase van een uitspraak van Mariette Christophe, programmaleider van het ‘landelijk project huiselijk geweld’ van de Politieacademie. „Huiselijk geweld is doodsoorzaak nummer één bij niet-natuurlijke dood, buiten de verkeersongevallen om”, schrijft Christophe op de website van de Politieacademie. Is dat zo?

Next.checkt zocht het uit en concludeert: de bewering is onwaar.

Mogelijke interpretaties

Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) indexeert alle sterfgevallen onder Nederlanders. Een ‘niet-natuurlijke dood’ wordt in het Nederlands recht omschreven als: „ieder overlijden dat (mede) het gevolg is van uitwendig (fysisch of chemisch) geweld, ook wanneer dit niet door menselijk toedoen is veroorzaakt, alsmede overlijden waarbij sprake is van opzet of schuld (van de overledene zelf of anderen).”
Het CBS kent daaraan een aantal subcategorieën toe: ‘moord en doodslag’, ‘verkeersdoden’, ‘bedrijfs- en privé-ongevallen’, ‘zelfmoord’ en ‘onbekend’. De jongste cijfers waarover het CBS beschikt, stammen uit 2010. Om eventuele uitschieters te nivelleren, kijken wij hier naar de laatste vijf jaar waarover cijfers bekend zijn, dus van 2006 tot en met 2010, en nemen daarvan het jaarlijkse gemiddelde.
Lousewies van der Laan en Mariette Christophe spreken specifiek over huiselijk geweld. Dat wordt door de politie gedefinieerd als „geweld dat door iemand uit de huiselijke kring van het slachtoffer is gepleegd”. Het CBS hanteert een andere definitie. Zij kijken niet naar de dader-slachtoffer relatie, maar naar het motief. Dat moet te herleiden zijn naar „huiselijke omstandigheden”. Een daderprofiel biedt het CBS niet bij de moord- en doodslagstatistieken.

En, klopt het?

Volgens de gegevens van het CBS kwamen er tussen 2006 en 2010 gemiddeld 5.468 mensen per jaar om het leven door een ‘niet-natuurlijke’ oorzaak. In 144 gevallen was er sprake van moord of doodslag. Daarvan hadden vijftien incidenten „huiselijke omstandigheden” als motief. Dat is meer dan het aantal roofmoorden of criminele afrekeningen. Toch komen ruzies met dodelijke afloop nog vaker voor buiten de huiselijke kring. In de meeste gevallen blijven de motieven echter ‘onbekend’. Daar kunnen niet-gedocumenteerde gevallen van huiselijk geweld tussen zitten, maar voor zover door het CBS geïndexeerd is huiselijk geweld zelfs binnen de subcategorie ‘moord en doodslag’ niet de „nummer één”. Wel vindt bijna de helft van de moorden plaats in de woning van het slachtoffer.

Het is onmogelijk om de politiedefinitie van huiselijk geweld op de CBS-cijfers toe te passen. Echter, volgens het politieonderzoek Tot de dood ons scheidt uit 2006 wordt ongeveer „één op de drie slachtoffers door iemand uit de huiselijke kring vermoord”. Dat zou betekenen dat tussen 2006 en 2010 jaarlijks ongeveer vijftig mensen om het leven kwamen als gevolg van huiselijk geweld – aanzienlijk meer dan de vijftien van het CBS. Welke definitie we ook hanteren, er sterven inderdaad meer mensen in het verkeer dan aan de gevolgen van huiselijk geweld, zoals in de uitspraak wordt gesteld. Jaarlijks komen zo’n zevenhonderd personen om bij een verkeersongeluk.

Echter, verkeersongevallen noch geweld – huiselijk of niet – zijn in Nederland „doodsoorzaak nummer één bij niet-natuurlijke dood”. Dat zijn namelijk ongevallen buiten het verkeer, goed voor bijna de helft van alle niet-natuurlijke sterfgevallen. Denk hierbij aan ongelukken in huis, tijdens het sporten, in de publieke ruimte of in de natuur. Valpartijen zijn hierbij de meestvoorkomende aanleiding, gevolgd door verstikking en verdrinking.

Zelfmoord staat op de tweede plek. Zelfdodingen komen in Nederland aanzienlijk vaker voor dan fatale verkeersongevallen en dodelijk geweld. Jaarlijks beroven gemiddeld 1.487 Nederlanders zich van het leven, met 1.600 zelfmoorden in 2010 als absolute uitschieter: meer dan het dubbele van het aantal sterfgevallen in het verkeer.

Na zelfmoord volgen bij het CBS de niet-natuurlijke sterfgevallen met  ‘onbekende’ oorzaken, die gemiddeld 485 per jaar voorkomen. Moord en doodslag, al dan niet als gevolg van huiselijk geweld, zijn dus verre van „Holland’s nr 2 killer”.

Conclusie

Volgens de uitspraak van Mariette Christophe, op Twitter gezet door Lousewies van der Laan, is huiselijk geweld de op één na grootste oorzaak van alle ‘niet-natuurlijke’ sterfgevallen. Alleen fatale verkeersongelukken zouden vaker voorkomen. Dit is op beide fronten onjuist. Onder ‘niet-natuurlijke dood’ worden alle sterfgevallen als gevolg van een ongeluk of geweld verstaan. Dodelijke ongevallen buiten het verkeer (bijvoorbeeld door een valpartij of verdrinking) en zelfmoorden eisen daarvan in Nederland jaarlijks de meeste levens. Aanzienlijk meer dan verkeer en geweld, laat staan huiselijk geweld. De uitspraak dat huiselijk geweld „doodsoorzaak nummer één” is „bij niet-natuurlijke dood, buiten de verkeersgevallen om”, beoordeelt next.checkt dan ook als onwaar.

 

040412X_FACTdoodslag Next checkt: Huiselijk geweld is doodsoorzaak nummer twee bij niet-natuurlijke dood

20 reacties op "Next checkt: ‘Huiselijk geweld is doodsoorzaak nummer twee bij niet-natuurlijke dood’"rss-icon

Ik vond de stelling zo bizar, dat het een gepast antwoord verdient. 
De connotatie van ´huiselijk geweld´ is bij de meeste mensen conservatief gehecht. Desondanks denk ik dat de stelling een grotere waarheidsvinding garandeert als ´huis´ in een bredere context wordt gezien.

Ik denk dat mevrouw een beetje in de war is met de ongelukken en ongelukjes in en om eigen huis.

Een betere definitie voor ‘huiselijk’ geweld is geweld in een afhankelijkheidsrelatie. Dat bekt alleen niet zo goed. Het is wel de definitie die door de sector voor de vrouwenopvang wordt gehanteerd. 
Dus niet de plek ‘huis’ maar de relatie tussen dader en slachtoffer is de kern van huiselijk geweld.

jaren is beweerd dat zeker 50 kinderen overlijden direct door of aan de gevolgen van kindermishandeling 
waar staan die kinderen? 
dat is ook huiselijk geweld 
en dat is zeker dood door huiselijk geweld

Wat verstaan we onder een prive-ongeval?

Wat is dit toch altijd een betweterig item in de NRC. Net of jullie alle wijsheid in pacht hebben.

Ik stel dit item erg op prijs en vind het helemaal niet betweterig. Politici en andere prominenten kunnen roepen wat ze willen maar als niemand het controleert komen we er nooit achter of het waar is. NRC bedankt voor deze rubriek!

Wat jammer dat dit als betweterig word ervaren. Ze checken uitspraken van mensen in functie, waardoor je dus mag verwachten dat ze weten waar ze het over hebben en niet zomaar wat roepen. Dit blijkt vaak niet zo te zijn. Ik vind het zelf een erg sterk item omdat ik geloof dat mensen verantwoordelijk mogen worden gehouden voor hun uitspraken. 
 
Er wordt in mijn ervaring ook niet geclaimd dat ze bij next alles weten daarom verwijzen ze altijd naar experts en relevant onderzoek.

joh, wees blij dat iemand eens uitzoekt of wat er zoal wordt beweerd inderdaad waar is. slechts degene die maar wat kletsen zouden daar bezwaar tegen kunnen hebben.

Wat sneu dat die mevrouw (die er verstand van zou moeten hebben) er zo naast kan zitten terwijl iedereen in een paar minuten het juiste antwoord op CBS.nl kan vinden.

Erg lastig, een perfecte Nextcheck. Maar nu, hebben we een reden om anders aan te kijken tegen huiselijk geweld? Dat het “relatief weinig” doden zijn (relatief: in relatie tot andere doodsoorzaken) is geen enkele reden minder verontrust te zijn, een dodelijke afloop is immers het spreekwoordelijke topje van de ijsberg, de aantallen verwoeste levens zouden een betere maatstaf zijn om de verontrusting hierover te rechtvaardigen. 
Het belangrijkste dat Nextcheckt bereikt is dat al diegenen die de wereld een beetje beter proberen te maken zich misschien bewust worden dat ze nog zorgvuldiger dienen om te gaan met feiten dan “de machtsblokken” die ze zeggen te bestrijden en dat is pure winst. Dank NRC Next.

Wederom een sterke ‘next check’. Opvallend is de verhouding tussen verkeersdoden en zelfmoord. Van evenredige aandacht van beleidsmakers is geen sprake, terwijl dit sociaal en economisch gezien best te verantwoorden is. Gezien de tweets van deze twee experts lijkt men simpelweg niet op de hoogte. Bij deze dus wel?

@Richard ik vind dat ook zo opvallend. Zeker als je de daling in cijfers ziet in de laatste jaren bij verkeersongevallen en dat linkt aan de brede aandacht voor verkeersveiligheid. Men zou toch willen zien dat er net zoveel aandacht is om zo’n daling in het zelfmoordcijfer te krijgen.

Er bestaat in het algemeen – ook weer bij deze twitteraarsters – een niet te stuiten behoefte om iets ‘op het internet te zetten’.

En wel zonder te checken of het klopt.

Maar nog erger, het doel heiligt steeds meer de middelen. Er ontstaat in Nederland meer en meer een zogenaamde debat-cultuur.

Het voornaamste kenmerk van deze debat-cultuur komt overeen met dat van het moderne onderwijs. Dat kenmerk is leren om te praten, maar geen feiten leren of daar respect voor hebben. Dus eigenlijk praten over niets.

Beide dames bewijzen de zaak van het voorkomen van huiselijk geweld pas een dienst als zij de feiten noemen i.p.v. deze naar de hand te zetten. Nu lijkt het erg op hennetje de voorste willen zijn.
In het algemeen zou zoiets ook wel eens één van de oorzaken van huiselijk geweld kunnen zijn.

Overigens is de beste invalshoek niet het voorkomen van huiselijk geweld, maar het scheppen van huiselijke vrede. Als er vrede is, is er geen geweld.

een debat-cultuur, daar zou ik voor tekenen. wat voor debat doorgaat in het beeld wat je schetst is natuurlijk nauwelijks debat, maar meer uit de hand gelopen borrelpraat. 
 
ben het overigens helemaal met je eens.

Annejet, een oorzaak van huiselijk geweld ligt niet bij de vrouw omdat ze “hennetje de voorste wil zijn” (oftewel, zichzelf niet wegcijfert of misschien zelfs als een mens fouten maakt), maar bij de pleger van het geweld.

@eelker van Hagen ik hoop dat je zelf toch ook wel inziet dat de feitelijke(!) waarheid naar je hand zetten gewoon niet goed is. Dat heet liegen. NRC next CHECKT feiten, er zit Geen oordeel achter en impliceert geenzins dat huiselijk geweld iets heel ernstigs en verwerpelijks is. Maar om de feiten naar je hand te zetten om iets onder de aandacht te brengen is toch niet de bedoeling. En censuur op die leugens boven tafel krijgen evenmin. Erg is erg, al was het 1 dode per jaar.

Iemand gedacht aan de verhouding zelfmoorden en huiselijk geweld? Inhoudelijk bedoel ik dan?

Mevrouw Christophe stelt in haar verhaal dat 85 procent van het huiselijke geweld verborgen blijft, dat lijkt niet meegenomen in deze check? Ik kan me voorstellen dat dat betekent dat ook de doodsoorzaak bij huiselijk geweld in veel gevallen niet als zodanig wordt herkend. Een ongeluk buiten het verkeer om, een zelfmoord, een ‘motief onbekend’, zouden direct of indirect het gevolg van huiselijk geweld kunnen zijn.

Vandaar ook dat ik schrijf “zogenaamde” debat-cultuur.