datum datum

Next checkt: ‘Elke euro voor ruimtevaart levert 2,2 euro op’

VVD-Kamerlid Afke Schaart tegen persbureau ANP. Het bericht werd door diverse media overgenomen.

Door Laura Wismans Laura Wismans op 9 juli 2012

stoplicht_e-200x165 Next checkt: Elke euro voor ruimtevaart levert 2,2 euro opNiet alleen @astro_andre, maar ook het CDA en de VVD zorgden afgelopen week voor ruimtevaartnieuws. De twee partijen zagen een bezuiniging op ruimtevaart toch niet zo zitten. ,,Elke euro die we in de ruimtevaartsector investeren, levert ons minstens 2,2 euro op. Als we onze bijdrage verlagen, dan lopen we opdrachten mis. Kennis en technologie gaan dan verloren”, zei VVD-Kamerlid Afke Schaart in een ANP-bericht dat woensdag onder meer op Telegraaf.nl, NU.nl en RTL.nl te lezen was. Drie lezers vroegen ons te checken of iedere geïnvesteerde euro inderdaad minstens 2,2 euro oplevert.

next.checkt dook in de ruimtevaartinvesteringen en beoordeelt de stelling als waar.

Waar is het op gebaseerd?

De Nederlandse overheid investeert jaarlijks ongeveer 100 miljoen euro in lucht- en ruimtevaarttechnologie. Ons land is lid van de European Space Agency (ESA), waarin Europese landen en Canada samenwerken. De inkomsten van ESA bestaan voor het overgrote deel uit de contributies van de landen. De Nederlandse bijdrage is relatief klein, minder dan het gemiddelde, gemeten naar het aandeel van het bruto binnenlands product. Frankrijk (750 miljoen), Duitsland (715 miljoen) en Italië (380 miljoen) dragen het meeste bij.

De ESA werkt volgens het model dat wat een land investeert ook ongeveer terugvloeit naar dat land in de vorm van opdrachten aan bedrijven en onderzoeksinstituten. Zij noemen dit de geo-return-coëfficiënt en deze geldt alleen voor  technologische investeringen. Onze geo-return-coëfficiënt was in 2011 volgens ESA 1,09: er vloeide 9% meer naar Nederland terug dan dat we betaalden. Daarnaast heeft Nederland dankzij de ESA-investeringen veel expertise in bijvoorbeeld klimaatobservatie en zonnepanelen kunnen opbouwen. Hierdoor is ook het Amerikaanse NASA klant bij onze technologische bedrijven.

En Nederland heeft nog een groot extra voordeel: ESTEC, een van de grootste ruimtevaartcentra van Europa, is gevestigd in Noordwijk. Deze vestiging van ESA zorgt voor veel indirecte opbrengsten, in de vorm van salarissen aan personeel, hotelovernachtingen en vliegreizen voor bijeenkomsten die ESTEC organiseert, schoonmaakkosten en andere diensten. Volgens het commerciële onderzoeksbureau Triarii, dat de opbrengsten van ESTEC voor Nederland onderzocht, bedroegen die indirecte opbrengsten in 2011 358 miljoen euro.

En, klopt het?

Welk bedrag er per geïnvesteerde euro in de ruimtevaart terugvloeit naar Nederland verschilt per jaar, en ook per berekening. In de beantwoording van Kamervragen rekende minister Maxime Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie het in maart 2011 voor als gemiddeld 2,5 euro per ingelegde euro over de jaren 2005-2009. In zijn beleidsbrief van 26 juni 2012 noemde hij een bedrag van 5,3 euro die per geïnvesteerde euro terugkwam in 2011, gebaseerd op cijfers van onderzoeksbureau Triarii. De cijfers van Triarii zijn de enige die hierover beschikbaar zijn. Voor zover wij kunnen beoordelen gaat het om betrouwbaar onderzoek. Afke Schaart zegt dat zij in haar bewering voor de zekerheid van het laagst genoemde bedrag uitging. Per vergissing noemde zij zelfs 2,2 euro per geïnvesteerde euro waar zij eigenlijk 2,5 euro bedoelde.

De vraag is daarnaast of Nederland opdrachten zal mislopen als de overheidsbijdrage aan ESA verlaagd wordt. ESA zal volgens het geo-returnprincipe minder directe technologische investeringen in Nederland doen als ons land minder inlegt, daar zijn alle experts het over eens. Verder is de ruimtevaartbranche bang dat veel expertise verloren gaat als ESA minder zal investeren, waardoor ook andere bedrijven geen contracten meer met Nederlandse bedrijven zullen sluiten. De branche denkt dat ook de indirecte inkomsten uit ESTEC zullen opdrogen, maar over de vraag in welke mate verschillen de meningen. Omdat Nederland minder dan gemiddeld bijdraagt aan ESA zijn veel landen al niet blij dat ESTEC in ons land gevestigd is. Landen azen op het verplaatsen van (delen van) ESTEC. De stimulerende werking van ESTEC gaat daarmee op termijn vrijwel zeker verloren, valt te lezen in een rapport uit april 2012 dat is opgesteld door onder meer de brancheorganisatie voor ruimtevaarttechnologie en de universiteiten van Delft en Leiden.

De woordvoerder van het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie is optimistischer. Het hoeft niet per se zo te zijn dat er minder geïnnoveerd wordt als Nederland minder inlegt in ESA, wellicht komen er creatieve oplossingen uit de markt. Ook verwacht zij dat andere landen eveneens zullen bezuinigen op hun inleg in ESA en dat Nederland hier niet zo slecht bij afsteekt.

Conclusie

De directe technologische investeringen van ESA in Nederland liggen iets hoger dan dat ons land inlegt. Door technologische opdrachten van derden en doordat het grote ruimtevaartcentrum ESTEC zijn vestiging in Noordwijk heeft, komen er bovendien  veel extra inkomsten bij. De berekening van hoeveel er naar ons land terugkomt per geïnvesteerde euro varieert van 2,5 euro tot ruim 5 euro. Op basis van het beschikbare onderzoek beoordelen wij de bewering van VVD-Kamerlid Afke Schaart dat  iedere  euro die we in de ruimtevaartsector investeren ons minstens 2,2 euro oplevert als waar.

36 reacties op "Next checkt: ‘Elke euro voor ruimtevaart levert 2,2 euro op’"rss-icon

Opzienbarend dat het waar is. En een goede zaak dat het besluit is teruggedraaid. 
 
Natuurlijk is een Nederlandse ruimtevaarder ontzettend gaaf en spreekt het enorm tot de verbeelding van alle toekomstige scholieren/studenten die voor de technologiesector kunnen kiezen. 
 
Maar dit is slechts een druppel op een gloeiende plaat en er waren een heleboel tenenkrommende persconferenties en kinderachtige interviews met “Astro André” nodig om dit voor elkaar te krijgen. 
Op allerlei andere technologische en innovatieve gebieden wordt er net zo hard bezuinigd en bovenstaande check laat zien wat de gevolgen kunnen zijn als die wél gewoon doorgaan.

We moeten zeker niet alles maar afstoten, en dit al helemaal niet

“Iedere euro die in ruimtevaart is geinvesteerd heeft 2,2 euro opgeleverd”. 
 
Zoals bij elke investering altijd wordt gezegd: in het verleden behaalde resultaten zijn geen garantie voor de toekomst.

Dat geld ook voor het planten van aardappels.

2.2 keer zoveel is een hoop! Ik zeg we investeren nu een miljard, krijgen we 2.2 miljard terug!

Je denkt te klein! Ik zeg; laten we dan 10 miljard investeren, dan zijn we uit die crisis!

Dat is mooi! 
 
Bij een dergelijk rendement is het niet noodzakelijk dat de overheid subsidie verleent. 
Met het grootste gemak kan het geld dan bij particuliere investeerders worden gevonden. 
 
Sterker nog misschien moet de overheid zich wel afzijdig houden om de sector gezond te maken.

En nu het artikel even lezen.

nee joh, is veel te lang voor de gemiddelde reaguurder.

Hartelijk dank voor informatie en voor deze onderwerp. Ruimtevaart is evolutie pad.Voor de mensheid.Hoe eerder hoe beter.Scholen en kleine kinderen zou goed doen vroeg bekend raken met onderwerp ruimtevaart m.i. 
Er is verteld dat in de “ruimte onderzoeken” belangrijke nieuwe ontdekkingen worden “ontdekt”.Onderwijs en ruimtevaart zou goed doen met elkaar verbinden, nieuwe leerstof toevoegen met ruimtevaart thema’s zodat voor kinderen en jongeren een Fantastische Wereld in fantasie kan open gaan. 
Ruimtevaart dient onderwerp worden van interesse van alle “gewone mensen” en niet van een “club wetenschappers” m.i.  
Hartelijk dank NRC en geachte redactie voor deze informatie en bijdrage.

Je zou denken dat bedrijven staan te springen om een commercieel ESTEC te gaan bouwen. Maar dat doen ze niet. En dus blijft het betwistbaar of dit wel een goede investering is.  
Als wij een ESTEC equivalent in Kankeronderzoek zouden neerzetten, dan lijkt mij de opbrenst vele, vele malen groter, per ingelegde euro. Maar helaas dat hebben de farmaceuten zelf al goed gezien. 
Dus ruimtevaart investeringen leveren geld op! Ik blijf twijfelen als u het niet erg vindt.

Het feit dat een dergelijk initiatief nooit vanuit de industrie zal worden opgezet betekent niet dat het geen rendement op kan leveren. De opbrengsten worden namelijk verdeeld over vele industrieën, zoals de hotels in Noordwijk, het vliegverkeer naar Schiphol, enzovoort. Deze indirecte opbrengsten kunnen veel groter zijn dan de directe opbrengsten aan nieuwe opdrachten.

Daarnaast is er sprake van minder kwantificeerbare knowledge spillovers, een verbeterd investeerdersklimaat, prestige et cetera. Het verwezenlijken van dit inzicht vergt een lange adem, en dat is typisch iets waar veel aandeelhouders niet op kunnen wachten.

Het feit dat de overheid daarvoor éérst 100 miljoen belasting heeft geheven had gelukkig geen enkel nadelig effect op het aantal hotelovernachtingen?

Merkwaardige stelling. Nog merkwaardiger uitkomst.

Merkwaardige stelling. Nog merkwaardiger uitkomst. Als het bedrijfsleven 120% ROI zou kunnen krijgen, zou men dan niet staan te trappelen om mee te mogen doen? Zou de overheid (overhead) er dan niet gewoon helemaal buiten kunnen blijven, waarmee die ROI nog verder oploopt? De ‘investeringen’ door de overheid worden met belastinggeld betaald, maar de revenuen gaan naar het bedrijfsleven. Daar gaat de hele vergelijking dus al mis. Het simpele feit dat de staat zich moet mengen is dit soort zaken betekent dat het bedrijfsleven er zonder de subsidie van de belastingbetaler absoluut geen brood in ziet. Dit is goochelen met statistiek, meer niet.

Het gaat dan ook om geld van buitenlandse overheden, en niet van bedrijven. Eigenlijk krijgen wij dus gewoon belastinggeld van andere landen toegeworpen. 
In de markt zal er geen enkel bedrijf zijn dat een negatieve balans toelaat, dat lijkt me vanzelfsprekend. 
De vraag is dus hoe lang dit nog het geval zal zijn natuurlijk; ieder land in de eurozone kijkt of het ergens op kan bezuinigen. Alleen in europa denkt men dat het geld overal aan de bomen groeit. 
Ergo, ik zou pas bezuinigen op deze post als duidelijk is dat andere landen hun uitgaven terug gaan schroeven, en de omzet daalt tot onder de uitgaven+rentekosten+inflatie(+evt. marginale opportunity cost).

dat is natuurlijk allemaal prachtig, maar de bijdrage wordt betaald door de belastingbetaler. Van de winst zie ik als belastingbetaler er geen cent van terug !

Stel ik heb als overheid 5000 euro uitgaven. 
Stel ik investeer daarvan 1000 euro in project x, en ontvang 2,5 keer zoveel terug – dat is 2500 euro. Ik heb dus 1500 euro winst gemaakt. 
Dat bekent dan dat de belasting die nodig is om die 5000 euro uitgaven te bekostigen niet 5000 euro is, maar 5000-1500=3500 euro. 
Om het simpel te stellen: als de overheid meer terugkrijgt dan ze uitgeeft, hoeft u minder belasting te betalen. Hoezo “ik zie er geen cent van terug” – kon u dat nou echt niet zelf bedenken?

Behalve dan dat overheid helemaal niks terugkrijgt en in uw voorbeeld het verlies voor de overheid gewoon 5000 euro is.

Het punt bij al dit gereken is dat de investeerder niet de incasseerder is. Hoe komt het geïnvesteerde geld terug bij de overheid? En welk deel is dat?

Dat is natuurlijk veel gecompliceerder dan dat. Uiteindelijk gaat het erom waar de geldstromen naartoe gaan, en de overheid kan daar natuurlijk direct van profiteren als mensen van hun ESA-loon dingen kopen (BTW), maar natuurlijk in eerste instantie via de loonbelasting. 
Indirect geldt dat de mensen die door deze (buitenlandse)subsidiering aan het werk zijn, geen uitkering hoeven te hebben. Hoe groot dat deel is kun je natuurlijk nooit bepalen omdat je niet weet hoeveel mensen door de vrije markt opgenomen zouden kunnen worden. Uiteindelijk gaat het erom dat er geld rondgepompt wordt (=economie), en dat er meer geld in gepompt wordt van buiten de landsgrenzen dan van binnen de landsgrenzen. Daarmee profiteert het land direct door de mogelijkheid van meer consumptie binnenlands, etc., etc.

Dank voor het college. Mijn vraag veronderstelde een grote mate van complexiteit.

Van Dale: 
 
op·le·ve·ren (werkwoord; leverde op, heeft opgeleverd) 
1 gereed afleveren 
2 voortbrengen 
3 opbrengen: wat levert het op? hoeveel verdien ik ermee? 
 
En hier begint het woordspelletje van de lobbyisten van ESA. Want die 2,2 euro wordt helemaal niet “verdiend”, het is een OMZETStijging. Nou knap hoor.  
 
Als het allemaal echt zo rendabel is dan zou een beursgang de oplossing zijn, in plaats van je hand op te houden en te beweren dat dat juist in ons eigen bestwil is.

Ha ha inderdaad,de schrijver kent het verschil tussen omzet en winst niet.

NRC Next beroept zich hier op slechts 1 onderzoek van 1 bron, het commerciele onderzoeksbureau Triarii.  
 
Opdrachtgever voor het onderzoek was (naast Min. v. Economische zaken) de ESA. Kortom, nauwelijks onafhankelijk. Overigens is een van de medewerkers van Triarii directeur van het SpaceBusinessPark. Een bedrijf dat eveneens belangen heeft bij hogere ruimtevaartsubsidies. 
 
Als ruimtevaart inderdaad zo’n geweldige return-on-investment geeft dan wil ik er graag een paar van mijn eigen stuivers insteken. Maar dan kan er wel een gegarandeerd rendement van pak ‘m beet 2x de inleg op, niet? 
 
Of laten we met z’n allen dat geld namens Spanje aan de ESA geven. Die hebben dankzij hun €200 miljoen ESA bijdrage een veel hogere geo-return. Dat geld zijn we anders toch kwijt aan het redden van hun banken.

Er was een tijd dat één bron, géén bron was. En een journalist een niet-pluisgevoel zou krijgen bij het juichverhaal van Triarii.  
 
Beste Laura, dit is pas je eerste fact check dus ik neem het je allemaal niet heel kwalijk. Maar volgende keer wel ietsje beter je best doen!

Volgens de reacties hier kunnen we het onderwijs ook wel afschaffen want het levert ons land niks op. Ja, omzet, ha, wat heb je daar nou weer aan?  
Laat die kinderen lekker buiten spelen.

Die lobbyisten beweren inderdaad dat EEN euro naar het hoger onderwijs DRIE euro oplevert. Dus die 100 miljoen die nu naar de ruimtevaart gaat voor een bescheiden “winst” van 120 miljoen euro had beter naar het onderwijs kunnen gaan voor een “winst” van 200 miljoen.  
 
Anders gezegd: in plaats van 120 miljoen winst is het eerlijker te spreken van 80 miljoen verlies!

Misschien wel ja. Maar wat ga je de studenten leren als je baanbrekend onderzoek wegbezuinigt?

Tadaa! Juist, daar komt geen antwoord op als je de waarde van iets alleen in de boekhouding zoekt.

Wellicht dat die studenten zich in de Parabel van de gebroken ruit zouden kunnen verdiepen?  
 
http://nl.wikipedia.org/wiki/P.....roken_ruit

Die scherf snijdt aan twee kanten in deze discussie.

goed zo!

Dus als we 60 keer 60 mln niet stoppen in de jsf, maar de helft ervan in ruimtevaart, bezuinigen we op overheidsuitgaven en verdienen we geld.  
de keuze is niet moeilijk denk ik.

“,,Elke euro die we in de ruimtevaartsector investeren, levert ons minstens 2,2 euro op.” 
 
Wie is “we” en wie is “ons” Dus typisch weer een gemakzuchtige opmerking van een politicus/ca. Als die “we” en die “ons” niet een en dezelfde zijn gaat deze prachtzin niet op! 
Gegroet, Edmond V.O. Katusz

voorstel idee alstublieft: onderwerp: “ruimtevaart”en “winst”. 
citeer uit tijdschrift nr.3 Juni 2012 van Stichting I.S.I.S.bladzijde 83: 
namen: Marcilio Ficino,Giovanni Pico Della Mirandola, Leonardo da Vinci, Desiderius Erasmus, Nicolaas Copernicus, Thomas More, Maarten Luther, Giordano Bruno, Gaileo Galilei, Wiliaam Shakespeare, Henry More, Baruch Spinoza, Johannes Kepler, Jonh Milton,Gottfried Wilhelm Leibniz, Rene Descartes, Isaac Newton, Charles de Montesqieu,Jean-Jacques Rousseau, Graaf van Saint-Germain, Franz Anton Mesmer, Alessandro Cagliostro, Jean Slvain Bailly,en etc, en etc,  
Mensen zijn in continu Evolutie.Dankzij die Evolutie zijn wij ‘vandaag waar wij zijn, met miljaard-en Internet gebruikers” en ruimtevaart.Ruimtevaart is de volgorde van evolutie met nieuwe ontwikkelingen, voor alle mensen en nu is de tijd ruimtevaart introduceren bij alle scholen m.i. 
Land als Nederland kan trots zijn op “verlichte wijze” wereld aanschouwen m.i.