datum datum

Next checkt: Het VVD-verkiezingsprogramma

Afgelopen vrijdag gepresenteerd in Den Haag

Door Wilmer Heck Wilmer Heck op 10 juli 2012

Niet doorschuiven, maar aanpakken. Dat is de titel van het VVD-verkiezingsprogramma dat vrijdag werd gepresenteerd. In de 11 pagina’s tellende samenvatting die de VVD op de website heeft gezet, staan genoeg beweringen voor next.checkt om grondig te bekijken. We kozen uiteenlopende onderwerpen, van vergrijzing en staatsschuld tot gezondheidszorg en files.

Het resultaat: tweemaal waar, eenmaal half waar en een keer onwaar.

stoplicht_e-200x165 Next checkt: Het VVD-verkiezingsprogramma„Een doorsnee gezin geeft 11.000 euro per jaar uit aan zorg, een kwart van het inkomen”
Vanwege de oplopende kosten van de gezondheidszorg opent de VVD  naar eigen zeggen „de aanval op bureaucratie en verspilling in de zorg”. De bewering over de jaarlijkse zorgkosten voor een doorsnee gezin is bedoeld om aan te geven hoe hoog die kosten nu al zijn: 11.000 euro. Dat klinkt als een fors bedrag, maar hier is de VVD zelfs nog voorzichtig. In werkelijkheid betaalt een modaal gezin jaarlijks meer.

De bewering is gebaseerd op de publicatie ‘De zorg, hoeveel extra is het ons waard‘ van het ministerie van VWS (Volksgezondheid). De cijfers daarin over de zorgkosten per gezin komen van het Centraal Planbureau. Volgens het CPB bestaat een modaal gezin uit een vader en een moeder met twee kinderen die een gezamenlijk jaarinkomen hebben van anderhalf keer modaal. In 2010, het jaar van de CPB-berekeningen, was dat 48.750 euro bruto. Volgens het planbureau was een modaal gezin in dat jaar 11.436 euro kwijt aan ‘verplicht verzekerde zorg’. Oftewel 23,5 procent van het inkomen. Volgens de CPB-cijfers is de bewering in het VVD-programma dus waar.

Tot die kosten voor verplicht verzekerde zorg behoren premies die worden ingehouden op je salaris en premies die je betaalt aan je zorgverzekeraar. Maar kosten voor aanvullende verzekeringen, eigen risico en eigen bijdragen voor zorgkosten vallen niet onder die 11.436 euro. We kunnen  dus veilig stellen dat een modaal gezin jaarlijks meer kwijt is aan zorgkosten dan de 11.000 euro die in het VVD-programa wordt genoemd. Hoeveel verschilt per gezin.

Maar omdat de VVD met deze conservatieve berekening wil aantonen dat de zorgkosten voor burgers fors zijn, beoordelen wij de bewering dat een doorsnee gezin jaarlijks 11.000 euro per jaar uitgeeft aan zorg, oftewel een kwart van het inkomen, als waar.
stoplicht_a-200x165 Next checkt: Het VVD-verkiezingsprogramma

 

„Voor het eerst in de geschiedenis neemt het aantal mensen dat werkt af”
De VVD maakt zich zorgen over het aflossen van de staatsschuld, dat moeten we met steeds minder mensen doen. In de discussie over wie de staatsschuld moet gaan aflossen, gaat het vaak over vergrijzing. Tegenover het vergrijzende deel van de bevolking staat de beroepsbevolking. Maar niet iedereen van de beroepsbevolking werkt. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) definieert deze term als ‘alle mensen tussen de 15 en 65 jaar die 12 uur of meer werken of hiervoor beschikbaar zijn’. De VVD-fractie bedoelde in dit stuk de beroepsbevolking, blijkt uit navraag. Om de tekst begrijpelijk te houden, hebben ze deze term achterwege gelaten. Gegevens over wie werkt en wie niet, zijn niet eeuwenlang bijgehouden. De formulering ‘voor het eerst in de geschiedenis’ is nogal grotesk. Bij het CBS zijn gegevens vanaf 1800 bekend. We beoordelen hier dus de bewering dat voor het eerst sinds 1800 de beroepsbevolking krimpt.

In 2010 is volgens de cijfers van het CBS een dalende lijn ingezet. De beroepsbevolking nam af met 29.000 personen. In 2011 zette de daling zich voort, toen nam de beroepsbevolking met 6.000 personen af. Maar enkele decennia terug waren er ook al jaren met krimp. In 1975 nam de beroepsbevolking met 2.000 personen af, in 1980 met 8.000 personen. Nieuw is wel dat de krimp nu meerdere jaren voortduurt. Dat neemt niet weg dat de  bewering uit het VVD-programma onwaar is.
stoplicht_e-200x165 Next checkt: Het VVD-verkiezingsprogramma

 

„De staatsschuld bedraagt nu 400 miljard. Dat is 50.000 euro per werkende Nederlander”
Volgens rijksbegroting.nl is de staatsschuld in 2012 407 miljard euro, oftewel grofweg 400 miljard. In 2011 bedroeg de staatsschuld nog 391,4 miljard.Het aantal werkende Nederlanders is voor 2012 nog niet bekend, dus rekenen we met de aantallen van 2011. Volgens het CBS waren er in 2011 8,7 miljoen werkenden. De beroepsbevolking bestaat uit 7,8 miljoen personen. Net als hierboven is de gekozen formulering slordig, de VVD bedoelt ‘de beroepsbevolking’ in plaats van de ‘werkende Nederlander’.Per werkend persoon bedraagt de staatsschuld 407 miljard euro gedeeld door 8,7 miljoen mensen, oftewel 47.000 euro. Per hoofd van de beroepsbevolking is dat 52.000 euro. Zowel bij de berekening per werkend persoon als per hoofd van de beroepsbevolking is het bedrag dus grofweg 50.000 euro. Wij beoordelen de stelling daarom als waar.

 

stoplicht_c2-200x165 Next checkt: Het VVD-verkiezingsprogramma„Meer asfalt leidt tot minder files”
Het fileleed in Nederland neemt ontegenzeggelijk af. In het eerste kwartaal van dit jaar stond er volgens de ANWB weer 30 procent minder files dan het jaar ervoor. Verkeersinformatiedienst VID en Rijkswaterstaat publiceerden eerder al opbeurende cijfers. Volgens Rijkswaterstaat ligt de oorzaak niet bij de economische crisis: het aantal weggebruikers is namelijk niet afgenomen. Het succes zou zijn geboekt door verbreding van wegen, zoals de beruchte A2 tussen Amsterdam en Utrecht. Meer asfalt werkt, concluderen autoliefhebbers. Op de korte termijn is dat waar, bevestigen wetenschappers. Al is het de vraag hoe lang.

Volgens vervoerseconoom Erik Verhoef van de Vrije Universiteit in Amsterdam wijst onderzoek uit dat verbrede wegen op den duur vaak weer dichtslibben. „In de VS bleek 80 procent van de nieuwe wegcapaciteit zich binnen vijf jaar weer te vullen.” Bijvoorbeeld doordat mensen hun kans schoon zien om in landelijk gebied te gaan wonen, verder van hun werk. En zij die zich door files lieten ontmoedigen, stappen weer in de auto. Asfalt heeft dus een aanzuigende werking. Bij een gelijkblijvend aantal weggebruikers helpt meer asfalt tegen files. Maar meer asfalt trekt doorgaans meer weggebruikers aan, wat weer leidt tot files. We beoordelen de bewering dat meer asfalt tot minder files leidt daarom als half waar.

39 reacties op "Next checkt: Het VVD-verkiezingsprogramma"rss-icon

Die laatste is ook waar. Refereren aan VS gaat niet op. Als je verder van je werk kunt gaan wonen is dat ook wat waard, het laat de kwaliteit van leven namelijk meestal stijgen omdat je eerder in groene omgeving komt te wonen. Je kunt moeilijk in 2 auto’s tegelijk rijden. In de spits zitten er maar weinig voor de lol in de auto.

Je redenering is niet logisch. Als meer mensen verder van hun werk gaan wonen en daardoor er dus meer mensen meer én langer op de weg zitten… Dan komt er dus daardoor weer meer drukte op de weg. 
 
Dat het wat waard is om landelijk te gaan wonen doet daar niets aan af.

Per saldo blijft er dus een half waarheid | halve onwaarheid over! ((2-1)-1/2)

De tweede lijkt me op zijn minst half waar. Het aantal mensen dat werkt neemt wel af, maar het is niet voor het eerst in de geschiedenis. Het belangijkste van de constatering is de krimp (daar moet op gereageerd worden), niet dat het voor het eerst gebeurt. Wel weer waar is dat de krimp voor het eerst meerjarig is. Alles bij elkaar lijkt me toch dat dit veel meer verdient dan de kwalificatie “onwaar”.

Is het eigenlijk niet raar dat IJsland min of meer failliet ging toen de liberalen aan het bewind waren terwijl er nu onder socialistisch bewind al 3,5% groei is en minder werkelozen dan bij ons. Blijkbaar is het een mythe dat liberalen voor werk zorgen.

De staatsschuld zal ondanks de komende bezuinigingen snel oplopen naar 500 miljard euro. Tevens zullen de uitgaven voor eurofonds,ww,wao,aow,bijstand,zorg, immigratie stijgen, dus het is noodzaak om flink te gaan bezuinigen om eerst het begrotingstekort op nul te brengen. Wij worden steeds meer een land van uitkeringen, zeker als linkse partijen aan de macht komen.De welvaart gebaseerd op schulden is voorgoed voorbij, aangezien ook miljoenen nederlanders hun schulden niet meer kunnen betalen.

Linkse partijen zorgen niet voor meer uitkeringen. De VVD heeft met de 500.000 werkelozen wel bewezen juist heel weinig te doen aan het aan het werk helpen van mensen. Recordaantal faillissementen werkt ook niet mee maar is wel ontstaan onder VVD bewind.
VVD doet ook niets aan de 60% bestuurders in de zorg die zichzelf boven Balkenende loon toebedeelden (meer dan 2 ton) en ook nog eens 5,6% loonsverhoging inden.

Als je pensioenpremies en de rendement op pensioenvermogens onbelast laat wil de staatsschuld natuurlijk wel lekker oplopen. Je laat op die manier n.l. 25 miljard belastingen per jaar liggen terwijl dat inkomen nu verdiend wordt. Als je dan op de belastingclaim op het pensioenvermogen van ca 330 miljard ook nog 4,3% rendement maakt en 3,3% rente op de schuld betaalt, loopt de staat natuurlijk met die spread helemaal binnen. Het staat alleen nu even niet in de boeken, want dan kun je de kiezers niet bang maken.

Dat zou dubbele belastingheffing zijn. pensioenvermogen wordt belast bij het tot uitkering komen, dus als het wordt uitbetaald.

Och ja, de VVD als grote bezuiniger. 
Wat hebben ze nou bezuinigd? Mooie praatjes: snoeien om te groeien, maar uiteindelijk zijn ze alleen even met de kaasschaaf over een paar subsidies gegaan en zelfs die zijn alweer grotendeels teruggedraaid of doorgeschoven tot na de verkiezingen. 
Wat blijft hangen is: VVD heeft veel bezuinigd maar ik heb er niks van gemerkt. De rekening gaat naar het volgende kabinet. 
En ondertussen betalen villa-bezitters nog steeds geen belasting.

500.000 mensen zitten volgens de VVD ‘gevangen’ in een uitkering. Deze mensen zijn vaak 50 plusser en komen nergens meer aan de bak. Het is nogal griezelig dat de VVD gewoonweg gaat snijden in de uitkeringen terwijl er voor deze mensen helemaal geen hoop is op verbetering.
VVD kan dus net zo goed melden dat ze heftig gaan snijden in de koopkracht, slecht voor economie en middenstand, en voedselbanken kunnen het nu al niet aan. Angstaanjagend.
PS Ik heb zelf geen uitkering en verdien 2 x modaal. Toch vind ik dit een griezelige ontwikkeling.

Angstaanjagend? Voor wie? Ik ben zo’n 50+er zonder werk. Al geruime tijd. Goed stel hersens, gezond van lijf, maar ja, die leeftijd hè. Die lijkt een soort ongeneeslijke kwaal waarover menigeen barstensvol vooroordelen zit. Jij verdient 2x modaal, zeg je. Het is je gegund. Misschien beschik je over een netwerk met behulp waarvan ik uit mijn enigszins bizarre situatie kan komen. Mijn e-mailadres is bekend bij de redactie. ‘kZie uit naar je reactie.

Volgens het CBS waren er in 2011 8,7 miljoen werkenden. De beroepsbevolking bestaat uit 7,8 miljoen personen. 
 
He? Hoe kan het aantal werkenden groter zijn dan de beroepsbevolking?  
 
Lijkt me eerder dat de getallen andersom moeten… 
 
Foutje, NRC?

Nee geen fout hoor. De definitie van werkzame personen is gewoon veel ruimer. Daar valt ook de krantenjongen van 12 onder die zes uur per week werkt: 
 
http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/m.....ceptID=828

Aha! Dank voor de toelichting… 
 
Ovrigens: CBI teld onder werkzame bevolking dus ook WAOers mee! 
 
[Personen die]…tijdelijk geen arbeid verrichten, maar wel doorbetaald krijgen (bijvoorbeeld bij ziekte of vorstverlet) 
 
Werkzaam? ;-)

Er kunnen niet meer mensen op een weg rijden dan er mensen in Nederland wonen (plus wat buitenlands bezoek, maar dat is ook een eindig aantal mensen). De situatie dat meer asfalt een aanzuigende werking heeft klopt dus alleen maar zolang de latente asfaltbehoefte niet is vervuld. Daarna leidt meer asfalt ook tot minder files.

Hoewel wat je zegt strikt genomen wel waar is, is het natuurlijk niet helemaal eerlijk om dat op deze manier te zeggen lijkt mij..? Ik kan op de N862 tussen Emmen en Klazienveen 12 stroken asfalt erbij gaan leggen (=meer asfalt), maar het zal echt niet heel veel helpen tegen files… Asfalt is alleen relevant/handig op die plekken waar ook mensen zien die er gebruik van willen maken. 
Zo bezien is de kans dat er dermate veel asfalt komt op plekker waar iedereen wil rijden zonder in de file staan, vrij klein is. Want hoewel (bijna) iedereen graag een goede bereikbaarheid wil hebben, zijn er niet veel mensen die graag langs een (drukke) (snel-)weg willen wonen.

Overigens zou NRC-Next natuurlijk beter kunnen checken wat er van de in het vorige verkiezingsprogramma beloofde belasting- verlaging van 4,5 mld. en het ombuigings-pakket terecht gekomen is. Het resultaat is niet om over naar huis te schrijven: de regering Rutte inde 17 mld. meer belastingen dan beloofd en van de ombuigingen werd ook 7,5 mld. minder gerealiseerd. Al die lastenverhogingen worden ook nog als bezuiniging geframed zoals Bas Jacobs al eens overtuigend heeft aangetoond. http://people.few.eur.nl/bjacobs/18mrd_versie4.pdf

Die file-redenering begrijp ik niet helemaal. “Je kunt vandaag wel eten, en dat helpt ook wel een paar uur, maar morgen heb je wéér honger.”  
 
Daarnaast, als er 10 rijbanen zijn met evenveel files in 2040 als dat er nu op 2 rijbanen staan dan is het aantal files wel weer gelijk geworden, maar er gaan wel meer auto’s over de weg. En dat is het doel van een weg.

Maar ondertussen is de overlast voor omwonenden verdubbeld en zijn de b-wegen die op de snelweg uitkomen ook snelwegen geworden zodat een veel groter aantal mensen overlast heeft. De automobilisten zijn nog net zo ongelukkig. 
Oftewel: de welvaart neemt toe, het welzijn neemt af.

@Sander Van der Wal. Dat betekent dus dat er twee keer zoveel auto’s gaan rondrijden dan we nu hebben (7 miljoen). Uiteraard geconcentreerd in het Westen. Nou, dan kunnen we nog wel even door met asfalteren. 
Inmiddels blijkt dus nergens die latente behoeftebevrediging van automobilisten bereikt te zijn, want nergens, let wel nergens, ter wereld is aangetoond dat alleen maar meer asfalt files structureel oplost. Niet zo gek, want als er dan toch asfalt bij komt, blijken mensen ook nog eens meer te gaan rijden. Tel uit je winst.  
 
Dat meer asfalt op zich leidt tot minder files is puur kiezersbedrog. O ja, het helpt even. En de afgelopen twee jaar helemaal, door een combinatie van omstandigheden: het weer heeft duidelijk meegewerkt (vooral in de donkere seizoenen), door de economische dip is het aanbod auto’s niet toegenomen en die hebben ook nog eens de ruimte gekregen door het openstellen van spitsstroken en veel nieuwe, brede wegen vrijwel tegelijkertijd. Het beëindigen van die werkzaamheden leidde ook nog eens tot minder files veroorzakende discontinuïteiten. 
 
Maar als de economie weer oppikt (toegegeven, daar is met het bezuinigingsprogramma van de VVD weinig kans op), slibt volgens deskundigen als Bert Van Wee de zaak weer snel dicht. Waarna de VVD, geholpen door de eigen actiekrant De Telegraaf, uiteraard weer om meer asfalt gaat vragen. Wat weer even helpt en vervolgens weer dichtslibt. Een endless loop heet dat… 
 
Wat wel helpt? Een goed wegennet in combinatie met goed, frequent – en dus niet geprivatiseerd – OV, actief bevorderen van het Nieuwe Werken en beprijzing. Daar is in ieder geval van aantoonbaar dat het helpt. Maar vooral dat laatste, daar is de VVD mordicus tegen.  
 
Dus de stelling dat meer asfalt leidt tot minder files is niet half waar maar onwaar. 
 
Voor wie er meer over wil weten: lees het boekje’De file, dat ben jezelf’ van o.a. Bert Van Wee

Het gaat m.i. helemaal niet om files maar om het aantal auto’s dat over een weg kan.  
 
Stel dat er een wachtlijst is voor hartoperaties. Als je meer gaat opereren neemt de wachtlijst af, maar na een poosje komen er meer mensen in aanmerking voor een operatie die vroeger er niet eens op stonden. Dat is toch geen reden om dan maar niet te opereren?  
 
En andersom geredeneerd: als méér asfalt nooit werkt, dan kunnen we ook wel wegen gaan weghalen, en we ervan uit kunnen gaan dat we niet preciés op de optimale hoeveelheid asfalt zitten dan toont dat aan dat we minder asfalt hoeven. We kunnen gewoon wegen sluiten, en er is niets aan de hand. Sterker nog, zonder wegen waren we zeker voorgoed van die nare files af. 
 
Kortom, er moet iets niet kloppen aan “meer asfalt is zinloos”.

Dat zou een afweging kunnen zijn, maar niet overal neemt de overlast toe.  
 
De automobilisten zijn weldegelijk gelukkiger aangezien ze nu met de auto gaan, een keuze die ze voorheen kennelijk niet hadden. Ze hadden dus eerst bv 10 opties (trein, fietsen, andere baan, verhuizen, uitkering, etc). Nu is de optie auto erbij gekomen en kiezen ze kennelijk massaal die optie, die ze dus beter uitkomt dan al die andere opties. Ze zijn erop vooruit gegaan.

(dit hoorde eigenlijk onder de reactie van b de bla)

Ik heb ‘m gevonden… ;) 
 
Het probleem met auto-overlast is: hoe minder je zelf auto rijdt, hoe meer je last hebt van andere auto’s. 
 
Als je een populaire route voor sluipverkeer langs je huis hebt gaan kun je niet meer met de fiets. En de kinderen kunnen met de bus naar school, die raken dus 100% keuze kwijt. 
 
Verder vergelijk je nu een hele kleine toename in “geluk” voor een grote groep met een boel ellende voor een kleinere groep omwonenden die electoraal niks te vertellen hebben. 
 
Kijk naar Engeland, iedereen 2 auto’s, iedereen aan de prozac!

Dat ‘snoeien om te groeien’ kunnen ze bij de VVD beter vervangen door maaien om te graaien.

De VVD is een neoliberale partij en die vertrouw ik voor geen meter. Die partij wil ons leeg laten bloeden net zoals haar Griekse collega’s van ”Nieuwe Democratie” willen.  
 
Het Internationale Kapitalisme heeft de crisis veroorzaakt en de VVD wil dat de werkende klasse gaat betalen voor de ellende. Het eigen risico in de zorg is al verhoogd naar 300 euro. De prijzen van elektriciteit stijgen ook, terwijl de lonen stagneren.  
 
De neoliberale partijen inclusief PvdA, geloven in keiharde bezuinigingen. Natuurlijk is dat voor iedereen die meer dan 60.000 euro per jaar verdient niet zo erg. Iemand met 1000 netto voelt de crisis zwaarder als iemand die 4000 euro netto verdient zoals meneer Geert Wilders.  
 
VVD, CDA, PvdA, PVV, D66, SGP, ChristenUnie, GroenLinks. Allemaal willen ze bezuinigingen en het geld halen bij de werkende klasse. Ik zeg haal het geld bij de rijken en maak een einde aan het kapitalisme. Voor een socialistische raden-democratie. Weg met de bezuinigingen.

De crisis bestaat er uit dat er heel veel geld “verdiend” is door de rijken, niet door waarde te creeren maar door te handelen in schuldverklaringen, valuta over de wereld te jagen om aan koerswisselingen te verdienen, te speculeren op de beurs en joost weet wat voor financiele trucs nog meer. Helaas staat hier geen waarde tegenover en zitten we nu met heel veel geld dat feitelijk uit gebakken lucht bestaat. Inplaats van dat deze financiele goochelaars hun verlies nemen verlangen ze nu dat de gewonen mensen echte waarde inleveren: alles wat wel waarde heeft wordt duurder gemaakt, van een potje zure haring tot een nacht in het ziekenhuis. 
 
Met de huidige stand der techniek is het een fluitje van een cent om iedereen in zijn/haar levensbehoeften te voorzien en bovendien op je 55e met pensioen te gaan. Maar nee de kapitalisten eisen een doorgedraaide economie met stampende productie en consumptie van rotzooi (afvalemmers met deksel met batterij etc.). Ook ter vernietiging van het milieu. 
 
De VVD doet graag mee door de rat race aan te jagen. Ieder voor zich en god voor de rijken.  
 
Werkloosheid betekent dat het werk klaar is! Maar daar kunnen de kapitalisme hun bankrekening niet mee spekken. Er moet gewerkt worden, (al produceren we afval) tot je 69e en ook op zaterdag. Dat is het mantra van alle politiek partijen!

Mantra of niet. ze staan straks allemaal met kletsnatte voeten. De supermarges tussen bijvoorbeeld – Made in Bangladesh en Sold in Europe – lopen nu rap terug naar slanke marges. De – me too- produktie in Bangladesh kan geen innovatie bekostigen en zo eindigt het spel met winkelstraten vol met dumpprijzen en leegstand in vastgoed. Dan, maar pas dan, zullen de politieke Bobo´s van dit moment erkennen dat hun verkiezingsprogramma´s van 2012, luide ketelmuziek was in het zicht van de eerste tekenen aan de horizon. 
En hoe ze dan werk gaan creëeren, dat zal uiteindelijk de doorslag geven tussen Modern Socialisme of Traditioneel kapatalisme.

Wat mij vooral opvalt is dat de NRC veel kritischer is op uitspraken van de VVD en VVD-prominenten dan bij andere partijen. Als de uitspraak niet was geweest “Voor het eerst in de geschiedenis neemt het aantal mensen dat werkt af”, maar “Voor het eerst in de geschiedenis neemt het aantal mensen dat werkt STRUCTUREEL af”, had de redactie het volgens de eigen criteria als waar moeten bestempelen. Voor zo’n nuance vindt ik het predikaat “onwaar” veel te zwaar.  
Doet de redactie deze check ook bij andere belangrijke politieke partijen?

Dat is precies wat “absoluut geen PVV aanhangers” zeiden toen nrcnext Wilders uitspraken checkte.  
Job Cohen kreeg een check resultaat: “gebakken lucht” toen het oordeel “niet te checken” nog niet bestond. 
Oftewel, uw commentaar slaat als een tang op een varken.

De stelling dat het aantal werkenden afneemt is mijns inziens ook half waar. Er is inderdaad sprake van een afname, maar niet de eerste in de geschiedenis. Het aanduiden van deze stelling als “onwaar” wekt ten onrechte de indruk dat het aantal werkenden toeneemt. 
Als men daarnaast bedenkt dat met de stelling waarschijnlijk wordt beoogd aan te geven dat minder mensen de kosten dragen van onze sociale welvaartsstaat, dan is het belangrijkste deel van de stelling dus waar.

Er is met twee maten gemeten als ik het goed zie.

“Voor het eerst in de geschiedenis neemt het aantal mensen dat werkt af”
Hier verwijzen ze overduidelijk naar de vergrijzing en een structurele afname, maar wordt gekozen voor een letterlijke interpretatie met als gevolg ‘onwaar’.

Vervolgens is er bij „Meer asfalt leidt tot minder files” gekozen voor halfwaar omdat het voor de lange termijn niet opgaat. Maar letterlijk genomen leid meer asfalt daadwerkelijk tot minder files en is dus gewoon voor de volle 100 % waar. Die zijsprong is bij het vorige punt niet gemaakt dus hoort die hier ook niet naar mijn mening.

Dat letterlijk of niet letterlijk nemen is natuurlijk ook een kwestie van keuzes maken maar dan moet men die keuze uiteraard wel vermelden, zoals bij punt 1.

Aan de andere kant zet een politieke partij opzettelijk (halve)leugens in haar programma, wat een ondermijning is van de democratische beginselen. Het verschil tussen half waar en onwaar kan het verschil maken tussen en kamerzetel en dat is precies waarom ze deze half/onwaarheden in hun programma opnemen.  
 
Het is de taak van de pers om ze het vuur aan de schenen te leggen. Ze kunnen daarin niet streng genoeg zijn, zeker vlak voor de verkiezingen. Mensen die dit niet eerlijk vinden voor die arme politici hebben het idee van democratie niet helemaal begrepen.

Daar sluit ik me bij aan. Het kan me ook niet veel schelen wat de VVD hieraan heeft of niet en ik kan me goed voorstellen wat voor een nut die halve waarheden hebben. Het verschil viel me simpelweg op.

“Letterlijk” betekent toch echt iets anders dan “op de korte termijn”.

Vergeten factor: de “framing”. Wilders is hierin een topcrimineel, maar alle politici kennen de truc. En NRC.NEXT trapt er in. 
 
“Framing” – de verkeerde vraag stellen. Dan doe het er niet niet meer toe of het antwoord waar is of niet.

@ Arjan Verhoeven 
 
Arjan, 
 
Ik denk dat jouw operatiemetafoor geen gelukkige is. Er is voor hartoperatie namelijk geen alternatief (of trap ik nu alternatieve genezers op het ‘hart’?). Er is maar een mogelijkheid: de capaciteit uitbreiden.  
 
Bij wegen is dat anders. Er zijn wel degelijk alternatieven, maar die worden minder aantrekkelijk (of: nog minder aantrekkelijk) op het moment dat er ruimte op wegen ontstaat. Dan laat men de fiets of het OV weer gemakkelijker staan, dan laat men het thuiswerken voor wat het is (die jengelende kinderen, weetjewel), dan gaat men weer verder van het werk wonen, dan neem je weer gemakkelijker de auto om wat verderop boodschappen te doen om iets of iemand te bezoeken. Het uitbreiden van een wegennet schept voortdurend z’n eigen behoeften aan extra autokilometers. Totdat het punt is bereikt dat Sander Van der Wal aangaf: iedereen een auto en karren maar zonder enig obstakel. Nou, om dat evenwicht te bereiken, kunnen we iets als leefbaarheid wel terzijde schuiven. En blijkbaar is het het nog nergens ter wereld bereikt.  
 
Andersom: als je het aantal wegen zou verminderen, worden de alternatieven aantrekkelijker. Alleen zijn die alternatieven vaak niet in staat – denk aan de trein – om een flinke toevloed van nieuwe gebruikers te verwerken. Dan schiet je je doel ook voorbij.  
 
Het is dus een kwestie van een wankel evenwicht: de alternatieven voor de autorit aantrekkelijk houden en de auto niet te aantrekkelijk. Geforceerde wegenaanleg vergroot dat laatste gevaarlijk snel, met de geschetste endless loop situatie als resultaat.

De VVD als neoliberale partij heeft helemaal geen programma nodig aangezien het de logica van de neoliberale principes volgt. De politieke vrijmaking van de kapitaalstromen vormt hierbij de kern.