datum datum

next.checkt: het partijprogramma van de Piratenpartij

Door Wilmer Heck Wilmer Heck op 9 augustus 2012

Aan de verkiezingen op 12 september doen  21 partijen mee. Behalve zij die al in de Tweede Kamer vertegenwoordigd zijn, checken we in deze rubriek ook de programma’s van partijen die in een van de peilingen minimaal één zetel halen. Vandaag de Piratenpartij, die bij opiniepeiler Maurice de Hond al weken op een zetel kan rekenen.

In het verkiezingsprogramma schrijven de piraten te streven naar een „vrije informatiesamenleving”. Het programma spitst zich toe op directe democratie (door burgers die via internet hun mening geven), privacybescherming, burgerrechten, een transparante overheid en hervorming van het auteurs-, merken-, en octrooirecht. Dat laatste zou nodig zijn om innovatie en delen van cultuur en informatie te bevorderen.

De Piratenpartij verwacht dat de aankomende verkiezingen draaien om drie thema’s: Europa, cultuur, kunst en wetenschap en gezondheidszorg. Per thema checken we een bewering. Het resultaat: ongefundeerd, half waar en waar.

ongefundeerd-200x165 next.checkt: het partijprogramma van de PiratenpartijGezondheidszorg: Dit jaar wordt er zo’n 1,1 miljard uitgegeven voor 10 miljoen aan medicijnen.

De Piratenpartij bepleit dat patenten op dure medicijnen eerder vervallen, zodat medicijnen tegen ziektes als Pompe en Fabry, die nu uit de basisverzekering dreigen te verdwijnen, goedkoper worden. Met de cryptische bewering in het verkiezingsprogramma hierboven bedoelt de Piratenpartij dat de 1,1 miljard euro die in 2012 wordt uitgegeven aan dure medijnen (duurder dan 500 euro per recept) ook 10 miljoen had kunnen zijn als het patent op die dure medicijnen al was vervallen. Bij navraag blijkt de Piratenpartij deze bewering te baseren op de prijsontwikkelingen van enkele dure medicijnen waarop het patent in de voorbije jaren kwam te vervallen. Die bleken soms inderdaad wel honderd keer goedkoper te worden. Toch laat de Stichting Farmaceutische Kengetallen (SFK) weten dat dit voor lang niet alle dure medicijnen geldt. Groeihormonen bijvoorbeeld, voor kinderen die daar zelf te weinig van aanmaken, zijn ook na het verloop van het patent nog duur om te produceren.

Conclusie

Volgens het SFK zegt het prijsverloop van de medicijnen die de Piratenpartij bekeek  lang niet alles over de prijsontwikkeling van alle dure medicijnen nadat het patent is vervallen. We beoordelen de bewering ‘dit jaar wordt er zo’n 1,1 miljard uitgegeven voor 10 miljoen aan medicijnen’  dan ook als ongefundeerd.

stoplicht_c2-200x165 next.checkt: het partijprogramma van de PiratenpartijEuropa: Op dit moment hebben ministers in de raad van ministers geen toestemming nodig van de nationale parlementen voor wat zij op Europees niveau beslissen, noch hebben ze enige verplichting om hun overleg te openbaren.

De Piratenpartij is voor een sterk Europa, omdat Nederland in een geglobaliseerde wereld alleen weinig invloed kan uitoefenen. Maar de huidige EU is volgens de piraten te weinig democratisch. Volgens de partij kunnen ministers in Brussel allerlei besluiten nemen zonder dat gekozen volksvertegenwoordigers daar controle op uitoefenen. De partij schrijft dat de macht van het Europees Parlement in het besluitvormingsproces beperkt is. Daarop volgt de bewering over de ministers die ook van hun nationale parlementen weinig te vrezen zouden hebben.

Klopt dit ook? Slechts voor een deel. Ten eerste heeft het Europees Parlement sinds de invoering van het Verdrag van Lissabon eind 2009 op nagenoeg alle Europese beleidsterreinen medebeslissingsrecht. Bijvoorbeeld op het gebied van milieu, transport en consumentenrechten. De macht van dit parlement in het besluitvormingsproces is dan ook zeker niet beperkt.   Het toezicht dat de nationale parlementen op ministers tijdens Europees overleg houden verschilt per land. Denemarken kent bijvoorbeeld een streng toezicht. Deense ministers krijgen vooraf een instructie mee van het parlement over hoe zij moeten stemmen. Nederland kent een mildere variant. Ieder Europees overleg van ministers wordt van tevoren in de Tweede Kamer besproken. De minister licht dan het Nederlandse standpunt toe. Als een Kamermeerderheid het daarmee oneens is, wordt dit standpunt meestal aangepast om een latere motie van wantrouwen door Kamerleden te voorkomen.

Op details blijft het Nederlandse standpunt soms geheim omdat de minister onderhandelingsruimte wil behouden. Op bijna alle Europese beleidsterreinen wordt tegenwoordig bij meerderheid besloten. Lidstaten hebben dus niet meer de macht om besluiten in hun eentje te blokkeren. Daarom is het soms nodig het nationale standpunt aan te passen om met een meerderheid van lidstaten tot een akkoord te komen, dat vervolgens ook door de minderheid moet worden geaccepteerd.

Het overleg in de Europese ministerraden vindt, vanwege alle onderhandelingen, vaak plaats achter gesloten deuren. Als journalisten en publiek niet meekijken, is het wat makkelijker om het nationale standpunt aan te passen. Het einde van het besluitvormingsproces, als bijvoorbeeld over een richtlijn wordt gestemd,  is altijd openbaar. Maar dan is het politieke whealen en dealen al voorbij. In Nederland heeft de Tweede Kamer het recht om Europees overleg ook achteraf met de minister te bespreken, maar Kamerleden maken daar lang niet altijd gebruik van.

Conclusie

Ministers uit sommige EU-landen hebben wel toestemming nodig van hun parlement voor de beslissingen die ze met Europese collega’s nemen. Andere landen kennen een mildere vorm van parlementair toezicht. Maar de algemene bewering dat toestemming van de nationale parlementen niet nodig is, beoordelen wij als onwaar. Overleg in de Europese ministerraden vindt voor een belangrijk deel plaats achter gesloten deuren. Nationale  parlementen kunnen hun minister achteraf om een toelichting vragen, maar de precieze onderhandelingen blijven inderdaad vaak geheim. De bewering dat ministers geen verplichting hebben om hun overleg te openbaren beoordelen we dan ook als grotendeels waar. De gecombineerde bewering dat ministers in de raad van ministers geen toestemming nodig hebben van de nationale parlementen voor wat zij op Europees niveau beslissen, noch enige verplichting kennen om hun overleg te openbaren beoordelen wij dan ook als half waar.

stoplicht_e-200x165 next.checkt: het partijprogramma van de PiratenpartijWetenschap: Patenten worden in Nederland nu zonder controle op de nieuwheid toegekend. Het onderzoek naar de nieuwheid dat gedaan wordt heeft geen consequenties voor de toekenning van een patent. Vrijwel alles kan dus in Nederland gepatenteerd worden en de toekenning kan alleen achteraf bij de rechter worden aangevochten.

Patenten werken innovatie tegen, zo vindt de Piratenpartij. Ze zouden te makkelijk worden verleend, waardoor uitvindingen die niet of nauwelijks nieuw zijn worden afgeschermd van een grote groep ontwikkelaars die de vinding of het product willen doorontwikkelen. De Piratenpartij wil de drempel tot het verlenen van patenten daarom verhogen.

Eerst zegt de Piratenpartij dat patenten zonder controle op de nieuwheid worden toegekend. Daarna zegt de partij dat er wel onderzoek wordt gedaan, maar dat de uitkomst daarvan geen consequenties heeft voor de toekenning van een patent. Dat laatste is waar. Zelfs op zoiets algemeens als een bal kan je een 20-jarig Nederlands octrooi krijgen. Daar voegt het OctrooiCentrum Nederland dan wel een opinie bij waaruit blijkt dat deze vinding totaal niet uniek is. Een Nederlands octrooi op een bal is dan ook een papieren tijger. Bij een gang naar de rechter zal die erkennen dat het octrooi ongeldig is en dat een andere partij dus net zo goed ballen mag produceren. De verliezende partij betaalt de proceskosten.

In de praktijk vragen uitvinders en ondernemingen tegenwoordig vooral Europese octrooien aan, omdat die in meerdere  landen geldig zijn. Het Europees octrooi kent vooraf wel een uitgebreid onderzoek op nieuwheid. Het goedkopere Nederlandse octrooi bestaat vooral nog voor midden- en kleinbedrijven (mkb) die hun vindingen en producten alleen tegen nationale concurrenten willen beschermen.

De meningen over het Nederlandse octrooi lopen uiteen. Tegen het argument van de Piratenpartij dat het innovatie belemmert, brengen merkenrechtadvocaten in  dat het Nederlandse octrooi bij de rechter eenvoudig kan worden aangevochten en dat een uitgebreider onderzoek op nieuwheid de kosten zal verhogen. Dat zou mkb-bedrijven ervan kunnen weerhouden patenten aan te vragen.

Conclusie

Patenten worden in Nederland inderdaad zonder een uitgebreide controle op nieuwheid toegekend. Er wordt wel onderzoek gedaan, maar de uitkomst daarvan heeft geen consequenties voor de toekenning van het octrooi. Zo kan vrijwel alles in Nederland worden gepatenteerd en kan de toekenning alleen achteraf bij de rechter worden aangevochten. Er is voor dit systeem gekozen om de kosten van het Nederlands octrooi laag te houden. Zo kunnen mkb-bedrijven makkelijk octrooien blijven aanvragen. Er wordt door Nederlandse bedrijven tegenwoordig veel vaker een Europees octrooi aangevraagd, dat wel een uitgebreid onderzoek op nieuwheid kent. Dat neemt niet weg dat de bewering van de Piratenpartij over het Nederlandse octrooi waar is.

33 reacties op "next.checkt: het partijprogramma van de Piratenpartij"rss-icon

Over de farma-patenten: 
Wat is ongefundeerd? Het feit dat er een besparing is, of de hoogte van die besparing? 
 
Over de andere patenten: 
De brief van de advokaat heeft in de meeste gevallen al behoorlijke effecten. 
Zo’n papieren tijger van een Nederlands octrooi bijt toch wel een beetje. Patenten lijken mooi, maar ze leveren vooral de advokaten veel werk op. 
 
Patenten zijn vooral zuur als je iets aan het ontwikkelen bent, en je concurrent vraagt daar plotseling patent op aan.

Merkwaardige check van nrc.next. Niets over informatievrijheid, burgerrechten, transparantie, privacy of een ander kernpunt van de Piratenpartij. Alsof je de Partij voor de Dieren toetst op alles behalve dierenwelzijn.  
 
De conclusie kan daarom niet anders zijn dan dat de check van het partijprogramma van de Piratenpartij door nrc.next verre van representatief is. Een gemiste kans. Dus Wilmer Heck: ongefundeerd.

De uitspraak over de kosten van medicijnen is half waar en niet ongefundeerd. De factchecker constateert zelf dat sommige medicijnen 100 maal goedkoper worden en anderen medicijnen niet. half waar dus. 
 
Over de controleerbaarheid van ministers op Europees nivo is het van belang om naar de belangrijke beslissingen te kijken. Minder belangrijke beslissingen hebben meer controle, zeker geen volledige controle. En controle is verdeeld tussen europees parlement en nationale parlementen. Kijkend naar de belangrijke besluiten is de controle nihil. En frustrerender is dat het parlement besluiten (weliswaar met een symbolisch protest) altijd accepteert. De uitspraak dat ministers niet te controleren zijn is dus grotendeels waar. 
 
Wilmer Heck, je hebt je huiswerk niet goed gemaakt.

De hoge prijzen voor medicijnen worden toegschreven aan de ontwikkelkosten, niet aan de productiekosten. Dat sommige medicijnen erg duur zijn om te produceren neemt niet weg dat de meeste pillen eigenlijk heel goedkoop gemaakt kunnen worden.

Het argument dat de hoge ontwikkelkosten moeten worden terugverdient houd ook geen stand. Wie kijkt naar de budgetten van de farmaceutische industrie ziet dat slechts een fractie van het geld naar productie en ontwikkeling gaat. Marketing en promotie krijgen een veel groter deel van de pot, net als de aandeelhouders.

Medicijnontwikkeling wordt voor het grootste deel door universiteiten gedaan en betaald met belastinggeld. De industrie houdt zich voornamelijk bezig met lucratieve medicijnen voor welvaartsziektes als cholesterolverlagers. Aandacht voor 3e-wereld-ziektes als malaria is er nauwelijks want daar is niet aan te verdienen.

Dus, hij heeft het standpunt omtrent farmaceutische patenten gechecked bij de lobby van de farmaceutische bedrijven? En die vonden het onzin? Wat onverwacht. NRC checkt of uw politieke lijn wel is wat de lobby voorschrijft.

Beste Thijs Markus, 
 
bij mijn onderzoek is niets gebleken van lobby-activiteiten door de SFK voor de farmaceutische industrie. De SFK wordt ook door de overheid ingeschakeld om onderzoek te doen vanwege de onafhankelijke positie die de stichting zou innemen. Tenzij u kunt aantonen dat de SFK inderdaad ‘de lobby van de farmaceutische industrie’ is, ga ik er voorlopig van uit dat de SFK onafhankelijk onderzoek doet. Met vriendelijke groet, Wilmer Heck.

Dat vind ik nou lief

Vreemde redenering. Hoe komt de SFK dan aan zijn informatie dat sommige medicijnen nog steeds duur zijn om te maken? Ik neem aan van de farmaceutische industrie, van wie anders? Dan kom je toch weer bij een uiterst onbetrouwbare bron uit. Goed om de volgende Next Checkt ‘ns los te laten op die verschrikkelijke farmaceuten.

Even een meta-opmerking:

Ik vind dit rubriekje steeds ondoorzichtiger worden. Eerst stelt men zichzelf ten doel feiten te checken; beweringen als op een waar/niet-waar scala in te delen. Dan komt men te pas en te onpas met het predicaat “ongefundeerd” op de proppen…?

Kijk:

“83% van de beweringen van politici is ongefundeerd”, is een ongefundeerde bewering, maar dat staat los van en zegt niets over of de bewering eventueel waar of niet waar is.

De Piratenpartij kan zich absoluut niet vinden in de kwalificatie ‘ongefundeerd’ voor de stelling over de kosten van geneesmiddelen en farmapatenten. Wij hebben inmiddels een reactie online staan, waarin ook de aan NRC-Next verstrekte cijfers aan bod komen:
https://www.piratenpartij.nl/blog/dirk-poot/piratenpartij-reageert-op-nrc-next-fact-check

Intussen heeft de Piratenpartij al een reactie geplaatst op dit artikel.

http://www.piratenpartij.nl/bl.....fact-check

Jammer om te zien dat ook NRC next er niet vies van is om kort door de bocht-conclusies te trekken.

De piratenpartij komt met voorbeelden van duren medicijnen waarvan de prijs honderden malen goedkoper is geworden schrijft u. Vervolgens komt de SFK met 1 tegenargument, en zegt enkel dat dit niet ALTIJD zo is. Daarmee zeggen ze niet dat het niet gebeurd. De maten waarin het WEL gebeurd is belangrijk, en het standpunt kan niet afgeschoten worden omdat er een tegenvoorbeeld te vinden is. Eén geval waar de medicijnen niet goedkoper worden, wil niet zeggen dat er op andere plaatsen een boel geld bespaard kan worden. Het lijkt me dan ook zeker gepast dat u uw artikel bijwerkt, aangezien u logica omtrent uw conclusie niet sluitend is.

Dirk Poot van de Piratenpartij heeft een zeer gedetailleerd weerwoord op het bovenstaande:
http://bit.ly/MTPHpo
Conclusie: NRC-next moet maar haar huiswerk overdoen. Een beetje meer echte journalistiek graag en een beetje minder naief grote bedrijven de hand boven het hoofd houden.

Wilmer, is het toeval dat de FSK en apothekersorganisatie van KNMP op hetzelfde adres zijn gevestigd? En wat zegt dat volgens u? Ziet u ook geen lijntjes tussen de KNMP en de farmaceutische industrie? Toch wel? Maar dat betekent dan toch ook dat FSK niet geheel onafhankelijk is van de farmaceutische industrie? Wat een bizar stukje hebt u eigenlijk geschreven. Zie ook mijn blog over dit onderwerp:  
http://georgeknightlang.wordpr.....-verkeerd/

Goed weerwoord en duidelijke stellingname van de piratenpartij over deze issue met aanvullende cijfers en commentaar:

https://www.piratenpartij.nl/blog/dirk-poot/piratenpartij-reageert-op-nrc-next-fact-check

Na het lezen van de reactie kwam in mij wel de herinnering naar boven, hoezo ik mijn abbonnement van NRC heb opgezegd. Met grote regelmaat plaatst deze krant artikelen die ongefundeerd de mening van de grote spelers in politiek en economie napraten, zonder daar een kritische analyse toe te passen.

Prima hoor dat nextcheckt, maar dan ook graag ruiterlijk toegeven dat jullie er helemaal naast zitten voor wat betreft het checken van het programma van de Piratenpartij. Dit is een afgang voor de journalistiek!

Het lijkt mij dat de Piratenpartij, in tegenstelling tot de Nrcnext zijn huiswerk goed gedaan heeft wat betreft de kosten van medicijnen. 
 
Ik vraag mij wel af wat er gebeurt als farmacie-patenten eerder verlopen. De kosten vóór verstrijken van het patent gaan wellicht nog meer omhoog. Bovendien worden er (nog) minder medicijnen ontwikkeld waar een kleine markt voor is, de slaagkans gering is, en de terugverdientijd te kort is. Aan de zijde van investeerders, marketing, promotie zal heus niet zo veel veranderen. 
 
Daarnaast is het de vraag of het mogelijk is in een open markt een uitzondering te maken voor de nederlandse farma-markt, of het wettelijk mogelijk is om bescherming van farma-patenten te onderscheiden van nonfarma-patenten, en hoe makkelijk dat dan weer te omzeilen is (bijv. patent op het produktie*proces* van het geneesmiddel).

Wat de verplichting van de ministers betreft ten opzichte van hun nationale parlementen: onze ministers zijn voor *al* hun daden verantwoordelijk tegenover de Kamer, al is alleen voor wetgeving bij voorbaat een meerderheid nodig. Ander beleid valt onder de vertrouwensregel. Dat is ook niet zo gek: ministers vormen als het ware het “dagelijks bestuur” van onze “vereniging”, en een dagelijks bestuur heeft ook een zekere handelingsvrijheid – tot het door de algemene ledenvergadering ter verantwoording wordt geroepen.

Dank voor deze herinnering, NRC Next – even lid geworden van de Piratenpartij. Ze (hah, we!) hebben er nog een paar nodig voor 1 oktober, dus wie transparantie van bestuur en open communicatie een warm hart toedraagt, voor een klein bedrag steun je dit belangrijke doel.

Dat octrooien meestal de innovatie niet bevorderen weten wel al heel lang. Daarom schafte het Nederlands parlement in 1869 de octrooien af: ouderwets! Om ze in 1910 weer in te voeren, Onder internationale druk. 
 
Octrooicritici zeggen vaak dat medicijnen misschien het enige gebied zijn waar ze nog wel nut hebben, maar onderzoek heeft aangetoond dat sinds 1995 toen octrooibescherming voor geneesmiddelen werd versterkt door het Wereldhandelsverdrag de werkelijke innovatie op geneesmiddelengebied *achteruit* is gegaan, want fabrikanten kunnen meer geld verdienen aan niet-innovatieve middelen voor de massa. 
 
Meestal zijn de “marginale kosten” voor pillen laag. Dat die hormonen een uitzondering zijn wil ik best geloven, maar is het niet de uitzondering die de regel bevestigt? 
 
Overigens komt het voor dat octrooi-houders als hun octrooi afloopt de fabrikanten van generieke (octrooivrije) geneesmiddelen geld bieden om nog even te wachten met hun productie. Voor beide partijen een aantrekkelijke deal, maar niet voor de patiënt! 
 
Jammer dat de Piraten niet meer aandacht besteden aan auteursrecht. Want dat heeft absurde vormen aangenomen. dat doet denken aan totalitaire staten waar *alles* verboden is zodat de overheid *altijd* iemand kan arresteren als ze daar zin in hebben! Intussen profiteren “arme” artiesten helemaal niet van auteursrecht, dat gaat allemaal naar een handjevol platen- en filmmaatschappijen vooral in de VS!

De Piratenpartij besteedt juist ruim aandacht aan hervorming auteursrecht @Reinier Bakels. Het standpunt is:

Het delen van cultuur en informatie bevorderen, mede door het auteursrecht te hervormen. Downloaden voor eigen gebruik legaal maken, want handhaving van een downloadverbod gaat ten koste van teveel burgerrechten. Kennis is macht, dus delen van kennis geeft de bevolking meer macht.
Een open internet bevorderen en in stand houden, want dat is cruciaal voor de economie en het democratische proces.

Lees voor de uitwerking het partijprogramma: https://www.piratenpartij.nl/partijprogramma

Pirates for the hell of it!

Reiner; er staat e.e.a. over het auteursrecht in het partijprogramma van de PiratenPartij:

http://dump.piratenpartij.nl/p.....partij.pdf

Van de website van de FSK: 
 
“1. De stichting heeft ten doel te ondersteunen bij de bevordering van: 
(…) 
de belangenbehartiging van openbare apothekers in Nederland.” 
 
— http://www.sfk.nl/over-de-sfk/doelstellingen 
 
Het is dus ook deels de lobbyclub van de apothekers. Wie herinnert zich nog het schandaal van de vele apothekers die “kortingen” kregen van fabrikanten om maar zoveel mogelijk medicijnen voor te schrijven?

In Spanje woon ik al dertig jaar met mijn Spaans-Catalaanse vrouw Carmen. Ze spreekt óók voortreffelijk Engels dat ze geleerd heeft in het Verenigd Koninkrijk. In Spanje volgt de ene centrale beslissing (uit MADRID)na de andere. Mensen hebben de noodzaak om vaak forse medicijnen – voorgeschreven door een huisarts – op te halen bij een apotheek.  
 
Onlangs heeft de Regering in Madrid besloten dat bij elk medicijn – dat altijd gratis wordt voorgeschreven – één €uro moet worden betaald. In Spanje wonen ongeveer 48.OOO.OOO mensen waarvan er veel ziek worden. De omzet van deze extra €uro ligt dan ook hoog en dat doet de Regering goed. Waar het grote geld blijft is duidelijk: Banken waar een forse Regering alle kijk op houdt.

… om over de bijwerkingen nog maar te zwijgen…

Beste Marian,  
 
Bijwerkingen zijn – in zakken van huidige heersers – eindeloos. Deze dames en heren zwijgen over het feit dat er geen speciale artsen Ministers zijn. Ze zouden veel kennis én medicijnen als hulpgoederen goed kennen. De stap naar werkelijkheid wordt voobereid door Marian. Daarmee wens ik haar alle succes én een fijn en zonnig weekend.  
 
Alle goeds en een hartelijke groet !!!

voorstel idee alstublieft en uitnodiging voor discussie: 
thema:o.a. van piratenpartij”gezondheidszorg”. 
onderwerp:” gezondheidzorg en kosten” 
Mij is bekend dat in Nederland is groeiende bewustzijn om medicijnen gebruiken “onder loep nemen”.Citeer heer uit website:”Levendelandbouw,Gezonde Integrale Landbouw=Onze Gezondheid. 
-Een goede gezondheid voor iedereen,want dat is waar we allemaal naar verlangen. 
- Gezonde voeding, want gezondheid en voedsel hebben direct met elkaar te maken. 
- Een duurzaam gezond milieu voor biologische streekproducten, want dat is de toekomst. 
-De volle aandacht voor streekproducten, want daarmee kunnen we in eigen regio zelfvoorzienend zijn. 
-Dieren gezond door vitale bodem en zonder antibiotica, want hun gezondheid is onze gezondheid. 
-De consument aan de macht: wees je bewust van je kracht! ” 
uit:” Platform voor Verduurzaming van Gezondheid door Verbiologisering van Streekproducten (VGVS). 
Een maatschappelijke beweging om onze gezondheid te bevorderen”

Zo is het;en bij elke lagere school een moestuin.

hartelijk dank voor geachte m/v L.H.BOSCH reactie 12 augustus 15:42 “…bij elke lagere school een moestuin” . 
Uw , dit is geniale idee m.i.  
nu alstublieft mijn voorstel: 
Alle Verzekeringsbedrijven, als sponsor gaan alle moestuinen bij lagere scholen realiseren, meteen, het liefst. 
Redenering: Verzekeringsbedrijven hebben grote belang dat mensen gezond blijven en gezond worden.

aanvulling alstublieft op reactie: van Jadwiga op reactie van geachte m/v L.H.BOSCH (17:40) 
“…bij elke lagere school een moestuin”, 
is een grote verrijking voor kinderen: dit is Educatie, kennis maken met Levende en Integrale Landbouw, leer over voedsel en bodemkwaliteit, en zelf mee werken, creëren,eigen talenten ontdekken voor verdere studie, naar Infostands en proeverijen met Leerkracht reisjes ondernemen,en tegelijkertijd eigen ouders voorlichten en: eigen ouders mee voorlichten en aankoop gedraag van ouders zo nodig corrigeren voor welzijn van allen, bijvoorbeeld, m.i.