datum datum

next.checkt: ‘Als de bij uitsterft volgt de mensheid binnen twee jaar’

Kunstenaar Servaes Koers in een artikel in nrc.next

Door Wilmer Heck Wilmer Heck op 18 september 2012

stoplicht_a-200x165 next.checkt: Als de bij uitsterft volgt de mensheid binnen twee jaarEnige tijd terug stond er een verontrustende mededeling in nrc.next. In een artikel over muziekfestival Solar in Roermond zei kunstenaar Servaes Koers vorige maand dat er momenteel sprake is van grote bijensterfte. Daarom bouwde Koers op het festival een ‘Maja de bijtempel’. Een grote constructie waar bezoekers in, uit, op of onder konden klimmen, aldus het artikel. Zo wilde Koers meer aandacht vragen voor de natuur. De voornaamste oorzaak van de bijensterfte zou namelijk vervuiling zijn. De gevolgen zijn volgens Koers mogelijk catastrofaal. „Als de bijen sterven, volgt de mensheid binnen twee jaar”, zei hij. Dit soort beweringen over bijensterfte en de verschrikkelijke gevolgen daarvan voor mensen doen al langer de ronde. next.checkt: volgt de mensheid inderdaad als de bijen verdwijnen?

Waar is het op gebaseerd?

In diverse media is de bewering  toegeschreven aan Albert Einstein. Toch  is vrij zeker  dat die  nooit heeft geschreven dat de mensheid gedoemd is als de bijen uitsterven. Wellicht heeft Einstein het wel gezegd, maar als natuurkundige begaf hij zich dan behoorlijk buiten zijn vakgebied. Dat het aantal bijen in Nederland en veel andere Europese landen afneemt, is wel een feit. Goede cijfers ontbreken, maar volgens de Wageningen Universiteit staat vast dat volkssterfte van honingbijen bij imkers toeneemt. De dichtheid aan volken zit volgens de universiteit tegen de ondergrens aan die nodig is voor het voortbestaan. Daardoor loopt volledige bestuiving van voedselgewassen gevaar, omdat daarvoor vooral honingbijen worden gebruikt.

Voor de sterfte worden vele oorzaken genoemd, waaronder de steeds verdere intensivering van de landbouw waarbij onkruid afneemt en pesticiden worden gebruikt die schadelijk zijn voor de bijen.  Bovendien tasten exotische parasieten als de varroamijt de vitaliteit van de bijenvolken aan en is de beroepsgroep van imkers aan het vergrijzen, waardoor veel kennis over het bijenhouden verloren gaat.

Bestuiving gebeurt ook door andere insecten, waaronder wilde bijen. Daar is nog veel minder  onderzoek naar gedaan. Bekend is wel dat er in sommige Europese landen nu minder wilde bijen rondvliegen dan enkele decennia terug. Of de aantallen wilde bijen ook in Nederland zijn afgenomen, is onduidelijk. Wel is het volgens bijenonderzoeker Koos Biesmeijer van het Leidse Naturalis Biodiversity Center zeker dat er nu minder soorten wilde bijen in de Nederlandse landschappen rondvliegen dan vroeger.

Het was vooral de sterfte onder honingbijen die  de voorbije jaren tot veel media-aandacht leidde. Tv-programma Zembla beweerde in de uitzending ‘Moord op de honingbij’ vorig jaar nog dat de bij een onmisbare schakel is in onze voedselproductie. Tachtig procent van alle planten op aarde zou voor de voortplanting of evolutie afhankelijk zijn van de bij. Zeventig procent van de handel bij de groenteboer zou verdwijnen zonder de bij, een ramp voor de wereldvoedselvoorziening, werd er gezegd.

En, klopt het?

Daarvoor moeten we bekijken welke voedselgewassen afhankelijk zijn van bijenbestuiving. Onderzoek door de Duitse wetenschapper Alexandra-Maria Klein wees uit dat van de 115 belangrijkste  voedselgewassen er 87 wel en 28 niet worden bestoven door insecten. Sommige  gewassen, zoals  maïs, rogge, haver en spinazie zijn   windbestuivers en hebben geen insecten of andere dieren (bijvoorbeeld vogels)  nodig. En hoewel 76 procent van de wereldvoedselgewassen wel (mede) door dieren wordt bestoven, veranderen de verhoudingen als de productie wordt uitgedrukt in gewicht. Dan blijkt 60 procent van ons voedsel voort te komen uit gewassen die niet afhankelijk zijn van bestuivers. Basisingrediënten als rijst, maïs, tarwe en aardappels hebben geen bestuivers nodig. Van de 87 gewassen die worden bestoven door dieren blijken er bovendien maar 13 volledig afhankelijk van dierlijke bestuivers. En dat hoeven niet per se bijen te zijn. Zo worden kasgroenten al vaak door hommels bestoven, omdat die dat beter doen.

In de Zembla-uitzending werden als eerste aardbeien genoemd die zouden verdwijnen. Die worden inderdaad veelal door honingbijen bestoven, maar ook daarbij worden vaak hommels gebruikt. En andere wilde bijen of zweefvliegen kunnen, in beperktere mate, ook voor bestuiving zorgen. Een gebrekkige bestuiving door honingbijen  wil dan ook niet zeggen dat er helemaal geen oogst is. De opbrengst zal alleen flink lager zijn.  Dat geldt voor de groente- en vooral voor de fruitteelt, waarvoor bestuiving door honingbijen van groot belang is. Maar ook hier geldt dat andere insecten ook kunnen bestuiven. En in het ergste geval is altijd nog bestuiving met de hand mogelijk. Volgens de Wageningen Universiteit zou  bij volledig wegvallen van insectenbestuivers zo’n 10  procent van de wereldvoedselproductie verloren gaan. De variatie in het aanbod zou bovendien sterk verschralen. Daarbij zou een tekort aan vitaminen en mineralen dreigen die vooral te vinden zijn in voedsel dat door insecten wordt bestoven.

Conclusie

Op de vraag of het volledig uitsterven van de bijen een ramp zou zijn voor de wereldvoedselvoorziening is het antwoord ‘ja’. De productie zou naar schatting met 10 procent teruglopen, wat op veel plekken in de wereld tot schaarste zou leiden. Bovendien zou de variatie in het voedselaanbod flink afnemen, omdat groente en vooral fruit  voor een belangrijk deel afhankelijk zijn van bestuiving door bijen. Maar ook andere dieren (insecten, vogels) kunnen bestuiven en bestuiving met de hand is ook altijd nog een optie. Bovendien zijn veel basisingrediënten  zoals rijst en  graan niet afhankelijk van bestuiving. Er zal dus ruim voldoende voedsel overblijven om het voortbestaan van de mens te garanderen. De bewering dat de mensheid binnen twee jaar volgt  als de bijen zijn uitgestorven, beoordelen we dan ook als onwaar.

42 reacties op "next.checkt: ‘Als de bij uitsterft volgt de mensheid binnen twee jaar’"rss-icon

Jammer.

Voor die bijen of dat de wereldbevolking niet uitsterft?

Jammer dat we als mens niet wat meer afhankelijk zijn van de dieren. Ik zou graag teruggaan naar de periode waarin we ons leven moesten bevechten tegen het wild, opdat onze fysieke zwakte onze arrogantie tempert. 
 
Jus, ik wil wel meer.

Na de bij volgt de mens binnen twee jaar..
Misschien wel vanwege een ander scenario.
Bij sterft uit..
10% minder voedselproductie..
voedselschaarste…
Oorlog…
Kernwapens..
boem pets knal.
Weg mensheid.
Binnen twee jaar.

Weer niet!

Partij voor de Bijen dan maar stemmen volgende keer…

broodje aap

Citaat uit Uw artikel: Op de vraag of het volledig uitsterven van de bijen een ramp zou zijn voor de wereldvoedselvoorziening is het antwoord ‘ja’.
Had dit citaat nu even naast Uw uitspraak ónwaar’geplaatst of het iets duidelijker aangegeven, niet iedereen leest zo`n stuk van begin tot eind.

Dat niet iedereen een artikel in zijn geheel tot zich wenst te nemen is toch niet de schuld van de schrijver van het artikel? Kom op zeg!

Maar een teken dat het goed gaat met de planeet is het nu ook weer niet. Waarschijnlijk zullen we het moeten oplossen met Polen of Roemenen.

De bewering dat de mensheid binnen twee jaar volgt als de bijen zijn uitgestorven, beoordelen we dan ook als onwaar. ‘Is het ook na te gaan?,’ is de vraag. Lijkt me dat op basis van de door U gevolgde redenering dat het niet aannemelijk is. Zo een bewering kan niet waar of onwaar zijn maar aannemelijk of niet.

P.S. Op zich is de bewering onzinnig en het argument om de bewering onderuit te halen ook, lijkt me, want dat bijen hier uitsterven of uitgestorven zijn wil noch niet zeggen dat zij op onbewoonde plaatsen elders ook uitgestorven zijn of niet meer willen bestuiven. Verifieer dat maar eens.

Als puber las ik Carson’s silent spring.
Vorige Pasen stond ik onder de bloeiende kersebomen in onze boomgaard en geen bij te bekennen. Het was een angstige nieuwe ervaring.

Wat ik erger vind, is dat wereldwijd door wetenschappers verbanden werden gelegd tussen bepaalde bestrijdingsmiddelen en de achteruitgang van de bijenstand………..Behalve Wageningen. Daar werd in opdracht van Bleker deze stelling onderzocht. En Wageningen kwam tot de conclusie dat er geen verband zou zijn. 
Dus Wageningen laat zich leiden door gewenste politieke eisen.  
Ergo: Alle onderzoeken gedaan door Wageningen zijn besmet. De objectiviteit wordt van de hand gedaan op wens van een minister. 
Wageningen is dus ook al niet meer te vertrouwen

Goed dat ik het weet. Dan kan ik Wageningen schrappen uit mijn carrousel der kennisbagage. Misschien komt het door Pechtholding & co die daar burgemeester is geweest dat het marktdenken daar dusdanig is ingebakken en doorgeslagen dat ze er een ongeëvenaard niveau van selectieve objectiviteit op nahouden. Ik ben opgegroeid in de biblebelt en ken die pseudowetenschappers van haver tot gort.

“Wellicht heeft Einstein het wel gezegd, maar als natuurkundige begaf hij zich dan behoorlijk buiten zijn vakgebied.”

Wilmer Heck is wél gepromoveerd op bijenbestuiving, neem ik aan?! Maar goed, het is desalniettemin een goede inhoudelijke analyse.

Ik zou er nog aan willen toevoegen, dat hoewel de bewering an sich onwaar is, we het behalve met een verminderde hoeveelheid voedsel ook met voedsel van een verminderde kwaliteit zouden moeten stellen. In ontwikkelingslanden is immers vast te stellen dat een dieet van slechts rijst en tarwe niet erg gezond is. We zouden mijns inziens dus wel degelijk rekening moeten houden met hogere sterfte – alleen niet met uitsterven.

Overigens treed ik hiermee ook behoorlijk buiten mijn vakgebied, dus corrigeer mij wanneer ik ongelijk heb.

ook voor bestuiving met hommels heb je bijen nodig. Hommel volken worden gekweekt met bhv stuifmeel uit bijenvolken

Ik ben 35 jaar professioneel kweker geweest,waarvan 17 jaar biologisch,we hebben gewerkt met bijenvolken en hommels,de bijenstand is zeker afgenomen,waarschijnlijk door minder giftige middelen,die ervoor zorgen dat bijen hun orientering kwijtraken ,de oplossing is op grote schaal hommels inzetten.

Reactie op Albert van Koot,de aardhommel is al sinds 1990 grootschalig gekweekt door o.a.Koppert,heeft geen last van communitatie stoornis ,zij communiceren niet of nauwelijks,de productie van tomaten is nog nooit zo groot geweest als nu,100% wordt bevrucht door hommels in Nederland ,lijkt me best een optimistisch verhaal.[kijk op de site van Koppert]

Hoe simplistisch…

tiepies mens ,de bijen sterven uit en wij denken aan onszelf

Als groente en fruit verdwijnen lopen we grote kans ten onder te gaan aan een gebrek aan essentiële nutrienten, zoals bijvoorbeeld vitamine C.

Zembla uitzendingen bevatten meer onwaarheden dan waarheden. Waar of niet waar?

“Van de 87 gewassen die worden bestoven door dieren blijken er bovendien maar 13 volledig afhankelijk van dierlijke bestuivers. En dat hoeven niet per se bijen te zijn. Zo worden kasgroenten al vaak door hommels bestoven, omdat die dat beter doen.”
sorry maar hommels zijn ook bijen..

Ook ik vind het artikel in strijd met zichzelf. Er staat: “Op de vraag of het volledig uitsterven van de bijen een ramp zou zijn voor de wereldvoedselvoorziening is het antwoord ‘ja’.” De eindcoclusie is echter “onwaar”.

Maar wat erger is, is het plaatje aan het begin van het artikel, waarop met een rode stip “onwaar” staat aangegeven. Een zeer eenzijdige weergave van de inhoud van het artikel. De knop ‘grotendeels waar’ was in overeenstemming geweest met de inhoud van het artikel.

En wat doet de ontkennende mens? Hij gaat kijken of we het zonder de bijen ook af kunnen. Ach jee. Met of zonder bijen zullen we het niet redden.

Gezellig met zijn allen met de hand gaan bestuiven. Wèl 0% werkelozen….jaja.

Jan Muters is misschien wat kort door de bocht, maar google eens naar Imidacloprid en bijen/bees. Niet om vrolijk van te worden, wat je bijv. leest in wikipedia daarover.
http://en.wikipedia.org/wiki/Imidacloprid

Tja een kunstenaar is niet ook de beste bron voor zo’n feitelijke bewering. Om verschillende redenen is massale bijen sterfte erg, dat wel. Zoals veel levens vormen sterven door de mens…

Typisch geval van bijgeloof.

De ellende van dit soort overdrijving is altijd dat het zicht op de werkelijke ramp vertroebelt. 
Wie een Surinaamse kennis heeft moet eens naar de Braziliaanse bij vragen, in de VSA Killer Bee genoemd en op Wikipedia terug te vinden als Geafrikaniseerde Honingbij. Ik denk zomaar dat die het wel overleeft. Jullie kunnen nog wat meemaken als die Europa bereikt.

Hallo, de ‘bijen’ op de zonnebloem zijn hommels. Of zijn de plaatjes van bijen reeds uitgestorven??

Bent u ooit wel eens uitgestorven door een bij?
Was dat net zo’n dooie bij als die bij mij?
Bij mij was t een kanjer en hij stierf achter een anjer

ik hoor t Connie Stuart zó zingen

De tijd is rijp voor permacultuur!

Echte mannen eten geen honing, maar kauwen op bijen.

De reacties op het artikel zijn uitstekend. Maar. of het iets zal helpen? Mijn conclusie is evenwel dat de mensheid niet weet hoe deze met de natuur moet omgaan.. Wetenschappelijke uiteenzettingen lap ik aan mijn laars. De grootste kletskoek wordt wordt als waar aangenomen. De mens moet gewoon van “moeder natuur” afblijven. De overbevolking zet ongekende processen aan de gang die desastreus zijn voor het voortbestaan van alles.Monoculturen zijn nu al een ramp en genetische manipulatie is naar mijn mening, gewoon misdadig alsmede de patenten die op plant en dier kunnen worden geclaimd. Alle wetenschappelijke onderzoeken ten spijt en de daaraan verbonden conclusies zijn gewoon economisch gericht en als een soort intellectuele masturbatie uitgedragen. 
Moeder natuur is de baas en iedere wetenschapper moet zich maar daarbij neerleggen. De overbevolking aanpakken is ten minste heel nuttig te noemen, als wel zeer noodzakelijk. De “Club van Rome” heeft in 1972 ons gewaarschuwd dat er een GRENS aan de groei is, en die grens is nu overschreden.

Uit nieuw onderzoek blijkt dat het belang van bijen en hommels voor een gezond dieet nog wel groter is. Duitse en Amerikaanse ecologen en voedingsdeskundigen hebben onderzocht voor welke voedingsstoffen wij vooral afhankelijk zijn van bloeiende gewassen en bomen. Gewassen die afhankelijk zijn van bestuiving leveren onverzadigde vetten. Deze vetten kunnen bijdragen aan de bestrijding van hart- en vaatziekten. 
 
Onder ander zijn ook vitamines zoals vitamine A, E en foliumzuur afkomstig van deze planten. Ook bevatten deze planten vitamine C en carotenoïde, natuurlijke kleurstoffen die een rol zouden kunnen spelen in de voorkoming van bepaalde vormen van kanker.

Ik wil nog even reageren op Evert en Janus. 
Hun conclusie deel ik volledig. In werkelijke nette en niet kwetsende bewoordingen geven ze een reactie. Zo hoort het. Maar…. een beetje meer nadrukkelijkheid en afstand nemen van geklets en niets zeggende retoriek is ook belangrijk. Bescheidenheid siert jullie, dat wel. Ga zo door. Let wel… moedertje natuur is de baas en verder niemand. Het mogelijke argument dat met medicijnen de mensheid een beter leven heeft, is gedeeltelijk juist maar er wordt daarmee afstand genomen van een natuurlijke selectie en dat is nu het spagaat en het “duivelse” dilemma. Menselijkheid en mededogen alsook het medelijden en de “afschuwelijke” ziekten zijn aanleiding geweest dat intellectuelen moedertje natuur hebben bestreden. Dat is op zekere hoogte gelukt, maar….. de consequenties zijn te veel mensen en dat is nu rampzalig. De keerzijde van medelijden, edoch, de ontkenningsrituelen helpen onze ondergang te bespoedigen.  
Lord Halifax,- 1633-1695, zei: ” Wie alles bij zijn ware naam noemde zou haast niet op straat kunnen komen zonder als een gemeenschappelijke vijand te worden neergeslagen”. Nu, 2012 is het niet anders.

Waar de onderzoeker en schrijver van dit stuk aan voorbij gaat, is dat als de honingbijen uitsterven daarnaast vele andere insectensoorten ook uit zullen sterven, waaronder mogelijk de solitaire bijen en de hommels. Dan zal het voedseltekort niet tot 10% beperkt blijven maar bijna 40% bedragen. Dan wordt het een heel ander verhaal. Uitsterven van de insectenwereld betekent vrijwel zeker het einde van de mensheid.

Wil graag nog even reageren ,in tuin en landbouw werden middelen gebruikt als ddt en parathion,zeer giftig voor iedereen ,in de jaren 80 kwamen er nieuwe middelen die niet of nauwelijks giftig zijn voor ,een middel waardoor rupsen niet meer kunnen vervellen ,dus steeds minder vlinders en het middel admire van Bayer het best verkochte middel op aarde ,ook even door mij gebruikt,in de kwekerij,het middel werkt psycodelisch bij insecten ,zodat ze volkomen de weg kwijt zijn en sterven,voor mij de reden om de laatste 17 jaar van mijn kwekerij bestaan 100%bio ben geworden ,inderdaad heeft Wageningen dit onder de mat gehouden!.

kleine aanvulling op voorgaandereactie ik ben het woord mensen vergeten ,dus nauwelijks giftig zijn voor mensen ,en ik heb ook ervaring met chemische concerns als Bayer, en basf als je bovenstaande na een studie aankaart ,krijg je direct een amerikaanse advokaat op je dak. weet ik uit ervaring .

Ik heb een witte variant op de blauwe regen met bloemen van een dikke 75cm.Als hij in bloei staat is hij prachtig maar met een ongelovelijke stank waar ik niet tegen kan en bijna misslijk van wordt.Het bijen bezoek was nog nooit zo druk als dit jaar en dat is precies de reden waarom hij nog in de tuin staat.Voor de broodnodige bestuiving!