next.checkt: ‘Q10 verstevigt de huid en gaat rimpels tegen’
Nivea, in verschillende reclame-uitingen
In een tocht langs drogisterijen kwam next.checkt veel meer interessante claims tegen van de cosmetica-industrie. Dinsdag ging het over shampoo van L’Oréal tegen haaruitval. Vandaag: stimuleert Nivea met ‘huideigen co-enzym Q10’ celvernieuwing en ‘de huideigen energie’? En verbetert het op die manier de stevigheid en elasticiteit in de huid en gaat het rimpels tegen, zoals Nivea stelt? next.checkt en concludeert: ongefundeerd.
Waar is het op gebaseerd?
Eerst even wat over Q10, of co-enzym CoQ10, een stofje dat meedoet in de stofwisseling van de cel en zo bijdraagt aan de energievoorziening van het lichaam. Het menselijk lichaam maakt zelf Q10 aan. Hoe ouder je wordt, hoe minder Q10 je hebt, blijkt uit onderzoek. Maar alleen bij sommige ernstig zieke mensen die aids of kanker hebben, is er sprake van een echt Q10-tekort.
Q10 is al jaren erg populair en wordt als remedie tegen allerlei kwalen aanbevolen: Parkinson, erectieproblemen, migraine, oorsuizen, nierfalen, hartklachten. Er is weinig onderzoek naar de effecten van het smeren van Q10.
Het toonaangevende ziekenhuis Mayo Clinics in de VS heeft het bewijs voor het slikken van Q10 op een rijtje gezet. Alleen voor hoge bloeddruk en Q10-tekort bestaat voldoende bewijs dat het slikken van Q10 werkt, voor de rest is het bewijs twijfelachtig of onvoldoende.
Q10 kwam in beeld als ingrediënt in huidcrèmes, omdat het co-enzym als anti-oxidant werkt. En anti-oxidanten gaan, is het idee, huidveroudering tegen.
Dat werkt als volgt: in het lichaam richten ‘vrije radicalen’ schade aan. Vrije radicalen zijn reactieve moleculen die links en rechts verbindingen aangaan, onder meer met het DNA in een cel. Dat raakt daardoor beschadigd, zodat de cel niet meer goed functioneert of doodgaat. Voilà: huidveroudering. Het gevaar van vrije radicalen schuilt overal: ze ontstaan onder invloed van zonlicht, luchtvervuiling, maar ook gewoon door het inademen van zuurstof.
Anti-oxidanten maken vrije radicalen onschadelijk. Het idee is dus: hoe meer anti-oxidanten, hoe minder vrije radicalen, hoe minder schade aan cellen. Vitamine A en E werken als anti-oxidant, net als bèta-caroteen, mogelijk vitamine C en nog een paar andere stoffen. En Q10, dus.
En, klopt het?
Tot zover de theorie. Maar de werking van het menselijk lichaam is ingewikkeld en er is geen eenduidig hard bewijs dat mensen gezonder worden van het langdurig innemen van anti-oxidanten.En wat doet co-enzym Q10 precies in de huid? De onderzoeksafdeling van Beiersdorf, fabrikant van Nivea, deed daar zelf onderzoek naar, net als de fabrikant van cosmeticamerk Shiseido. Na herhaald verzoek stuurt Beiersdorf een overzichtsartikel uit het wetenschappelijk tijdschrift Biofactors, één van de auteurs van het artikel werkt voor Beiersdorf.
Het onderzoek naar Q10 in huidproducten is in kleine stapjes gedaan. Heeft Q10 een rol in de energiehuishouding? Jawel. Verhoogt het opsmeren van Q10 het Q10-niveau in de huid? Ja. Neemt het Q10-niveau in de huid af naarmate mensen ouder worden. Ja. Kan het werken als anti-oxidant? Ja, daar lijkt het op.
Het bedrijf laat daarnaast weten dat uit zelfevaluaties en beoordelingen van specialisten blijkt dat het gebruik van Q10-producten van Nivea een duidelijk „anti-aging effect” heeft.
Maar het enige bewijs dat telt bestaat niet. Er is geen onafhankelijk langlopend onderzoek gedaan, waarin één groep jarenlang zonder het te weten Q10 kreeg opgesmeerd en een andere groep niet, zodat het resultaat van Q10 op rimpels aangetoond kon worden.
Het werkt hooguit een klein beetje, zeg dermatoloog Bing Thio van het Erasmus MC over Q10. „Het is vooral een mooi verhaal.”
Wil je huidveroudering tegengaan, rook dan niet, blijf uit de zon en smeer zonnebrandcrème op, zegt Thio. Het is bewezen dat dat werkt. En smeer „wat vettigheid” op je huid, als je die te droog vindt aanvoelen. Verder zal het opsmeren van anti-oxidanten „niet spectaculair” werken. Thio: „Het is een hele kleine kers op een hele grote taart.”
Conclusie
Stimuleert Nivea met ‘huideigen co-enzym Q10’ celvernieuwing en ‘de huideigen energie’? En verbetert het de stevigheid en elasticiteit in de huid en gaat het rimpels tegen? Er zijn allerlei ‘deelbewijzen’ dat Q10 een bepaalde rol speelt in de energievoorziening van cellen en dat het als anti-oxidant kan fungeren. Maar het grote bewijs: een langdurige studie naar het effect van smeren van crèmes met Q10, bestaat niet. Zelfevaluaties van vrijwilligers en beoordelingen van experts uit het laboratorium zijn niet genoeg. We beoordelen de bewering dan ook als ongefundeerd.
Niet bewezen is iets heel anders dan ongefundeerd.
Ik ben het er mee eens dat er een langlopend controle onderzoek gedaan moet worden om de uitspraak te ‘bewijzen’. Maar alles wat jij ‘deelbewijzen’ noemt, vind ik toch wel degelijk fundamenten voor deze uitspraak.