datum datum

next.checkt: ‘De wet dwingt de publieke omroep cookies te plaatsen’

De publieke omroep in de Volkskrant van 11 oktober en op haar website

Door Laura Wismans Laura Wismans op 18 oktober 2012

stoplicht_c2-200x165 next.checkt: ‘De wet dwingt de publieke omroep cookies te plaatsen’Verontwaardiging alom. Internetters kunnen de sites van de publieke omroep, onder meer uitzendinggemist.nl en de websites van radiozenders, niet bekijken als zij geen cookies accepteren. „De wet dwingt ons hiertoe”, zei een woordvoerder van de publieke omroep (NPO) in de Volkskrant van 11 oktober. Op de website van de NPO is de uitspraak genuanceerder. Onder het kopje ‘webstatistieken’ staat: „Het is verder onderdeel van de wettelijke taak van de publieke omroep om te rapporteren over onze prestaties. Daarvoor is het nodig om webstatistieken bij te houden.” Bij de uitleg over andere typen cookies staat niets over wettelijke plicht. Correspondent Zuidoost-Europa Marloes de Koning mailde: ‘Ik voel me gechanteerd. Als ik zelfs bij een website van de publieke omroep geen ‘nee’ kan zeggen tegen cookies, waar dan wel? Ik vraag me af of die wettelijke plicht er is.” next.checkt onderzoekt of de wet de NPO dwingt cookies te plaatsen”.

En, klopt het?

De taken van de NPO zijn vastgelegd in de mediawet. Artikel 2.22 gaat over de prestatieovereenkomst tussen de publieke omroep en de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Daarin staan afspraken over: „kwalitatieve en kwantitatieve doelstellingen voor het media-aanbod en het publieksbereik van de landelijke publieke mediadienst”. In de prestatieovereenkomst zelf staat onder ‘vergroten bereik’ over video: „De publieke omroep bereikt gemiddeld over de gehele concessieperiode wekelijks 85 procent van de Nederlanders.” Audio moet wekelijks de helft van de Nederlanders bereiken. Op de websites is ook video en audio te zien en horen en zij vallen zodoende onder het bereik van video en audio. Prestaties moeten dus volgens de wet inderdaad worden bijgehouden.

Maar cookies zijn niet de enige mogelijkheid hiervoor. Een server weet welke IP-adressen welke webpagina’s bezoeken. „Je kunt ook IP-adressen loggen”, zegt Bard Barnard, docent ICT aan de Hanzehogeschool Groningen. „Dit is wel minder zeker. IP-adressen kunnen veranderen en bedrijfsnetwerken werken soms met één IP-adres.” „Cookies geven veel meer nauwkeurigheid”, zegt ook Herbert Bos, hoogleraar bij de afdeling Informatica van de Vrije Universiteit. „Maar ze zijn ook niet supernauwkeurig. Als je eerst je computer gebruikt en dan je telefoon dan lijken dat twee bezoekers.” Voor webstatistieken zijn cookies wel het meest gangbaar.

De NPO plaatst naast cookies voor bezoekersstatistieken nog drie andere soorten cookies. (1) Om de website goed te laten werken – deze mogen ook zonder toestemming worden geplaatst, (2) voor reclamedoeleinden en (3) om de sociale mediafuncties te laten werken. In de mediawet is ook de Ster opgenomen, die de reclame bij de publieke omroep verzorgt. De Ster is net als andere reclamemakers gebaat bij zoveel mogelijk informatie over het publiek. Reclamecookies verzamelen naast informatie over het bereik ook vaak voorkeuren van gebruikers. In de wet staat niet dat ook die voorkeuren van gebruikers moeten worden verzameld. Ook over sociale media rept de mediawet niet.
Het is voor bezoekers van de websites van de NPO niet mogelijk om een type cookie niet toe te staan en de rest wel. Het is alles of niets. Technisch is het best mogelijk bezoekers deze keuze te geven. Barnard: ,,Het is niet heel moeilijk om meerdere cookies op de computer van de gebruiker te zetten en om de gebruiker voor elk van deze de mogelijkheid te bieden om ze te accepteren.” Ook kan de NPO zelf kijken of adverteerders cookies gebruiken en als een bezoeker aangeeft deze cookies niet te willen kan de NPO-webserver alleen advertenties doorgeven die geen cookies gebruiken, zegt Bos. „Deze oplossing is niet direct elegant, maar het werkt wel.”

Overigens zijn de meeste Nederlandse websites nu in overtreding van de cookiewet. Die schrijft voor dat bezoekers actief het plaatsen van cookies moeten accepteren, zoals bij de publieke omroep nu het geval is. De kennisgeving dat cookies worden geplaatst die nu op veel sites staat, voldoet niet.

Conclusie

De NPO zegt dat zij zich door de wet gedwongen voelt cookies te plaatsen. Op hun website staat alleen onder het kopje ‘webstatistieken’ dat dit wettelijk nodig is. Hoewel bezoekersstatistieken ook op een andere manier bij te houden zijn, kan dat inderdaad het meest nauwkeurig via cookies. De andere cookies die worden gebruikt voor sociale media en advertentiedoeleinden worden niet geplaatst ten behoeve van een wet. Het is technisch gezien mogelijk de bezoeker de keuze te geven om sommige cookies wel en sommige cookies niet te accepteren, maar die mogelijkheid geeft de NPO niet. Al met al beoordelen wij de stelling dat de wet de publieke omroep verplicht om cookies te plaatsen als half waar.

16 reacties op "next.checkt: ‘De wet dwingt de publieke omroep cookies te plaatsen’"rss-icon

Een analoge radio en tv accepteren sowieso geen cookies. Gaan die dan ook “op zwart”? 
 
Vriendelijker geformuleerd: waarom kan de omroep bij radio en tv wel met steekproeven werken en bij websites niet? Wat mij betreft dus onwaar.

Steekproeven zijn – mits goed uitgevoerd, waar ik van uitga – betrouwbaar. Webstatistieken kunnen niet worden gedaan met behulp van steekproeven omdat de website van de npo wereldwijd te benaderen valt. Cookies zijn dus een goed hulpmiddel bij het meten hoe vaak een programma benaderd wordt. Zodra een willekeurig percentage cookies weigert (artikelen spreken over percentages tussen de 2 en 50 procent – kortom men weet het niet!) zijn deze statistische gegevens waardeloos. 
Er is overigens geen reden om cookies te wantrouwen, maar door deze doorgeschoten wet ontstaat het beeld dat men God-weet-wat doet met cookies. Dat is niet zo. In ieder geval niet in de publieke sector. De commerciëlen, die nu nog niet zijn gebonden door deze wet (maar vanaf 1 januari wel, is de voorspelling), zijn eerder geneigd om cookiegegevens te misbruiken om je schoenen, dvd’s en andere troep aan te smeren. Dat sneeuwt nu een beetje onder in deze discussie.

Een cookie die onthoud dat je de vorige dag op de desbetreffende website (uitzendinggemist) het koekje al geaccepteerd had, en de dag ervoor, en de dag ervoor.

Wonderlijke discussie over cookies. Misschien is het tijd voor de verontwaardigden om zich eens te verdiepen wat een cookie is. Want wat is er mis met cookies accepteren? Vanwaar het enorme wantrouwen, nota bene tegen de publieke omroep? Denken ze nu echt dat er meteen spyware wordt geïnstalleerd? Keyloggers?  
Je kunt cookies overigens met een enkele klik weer verwijderen, elke browser geeft die mogelijkheid. Probleem opgelost.

De NPO plaatst naast cookies voor bezoekersstatistieken nog drie andere soorten cookies. (1) Om de website goed te laten werken 
Als zij zo bezig zijn met de kwaliteit van hun website laten zij dan eens beginnen met een beter produkt te leveren, iedere keer als je een uitzending wil zien moet je drie keer de uitzending opnieuw aanklikken omdat je iedere keer de boodschap krijgt “verbinding met server mislukt” of als je kijkt wordt de stream vaak iedere keer onderbroken wordt, waarom niet de uitzending laten downloaden zoals dat bv op youtube gebeurt.

Wat me wel vaker verbaast en ook hier weer opvalt is dat we regels bedenken maar ze niet handhaven. Het is duidelijk dat veel websites de wet met voeten treden, waarom treedt het openbaar ministerie daar niet tegen op?

Geef mijn cookie maar aan Fikkie

Gezien het feit dat er lieden bestaan in wier ogen de publieke omroep een duivelsuitvinding is die slechts “linkse propaganda” verspreid, lijkt het me niet onverstandig deze benepen geesten de wind uit de zeilen te halen door strikt de wet toe te passen vóórdat dat voor hen wordt gedaan. 
Erg jammer dat het zo moet, maar er zíjn partijen in dit land die onder het mom van veiligheid de kans schoon zien -en grijpen- om allerlei vrijheden, die hen niet zinnen omdat ze niets dan narigheid voor eigen gewin opleveren, in te perken.  
Beschaving is bij deze lieden geen gewild artikel.

Als het werkelijk enkel zou gaan om het meten van bezoekersaantallen, zouden andere technieken dan cookies gebruikt kunnen worden. Tenslotte haalt u met uw computer, vanaf uw IP-adres data op bij de server van de omroep, die daarna naar uw IP-adres gezonden wordt, waarna u het op uw scherm bekijkt. Men kan dus heel eenvoudig een lijst van IP-adressen aanleggen, met daarbij het aantal bezoeken per adres. Wat willen ze dus in hemelsnaam nog meer van ons daar bij de omroep?

Het is onder de cookiewet helemaal niet mogelijk bezoekersstatistieken ‘op een andere manier bij te houden’ – het is juist die registratie die verboden is, lost van middel. IP-adressen mag je dus óók niet langer dan strikt noodzakelijk bijhouden – het is alleen wat lastiger te controleren.

De cookiewet is een gedrocht dat zo snel mogelijk weer aangepast moet worden. In Nederland is een zeer vreemde uitleg gegeven aan een Europese richtlijn, die inderdaad iets verplicht op het gebied van cookies. Maar de uitdrukkelijke toestemming die in Nederland wordt gevraagd van bezoekers (trouwens, wordt u daar ook zo blij van, honderd keer per dag gevraagd worden of je cookies wilt accepteren?) is echt te zot voor woorden. In Duitsland doen ze dat beter: daar zeggen ze dat browsers dit kunnen oplossen. En dat is natuurlijk zo: mensen die anoniem willen surfen zeggen gewoon tegen hun browser dat dat moet, door middel van een plugin.  
Persoonlijk ben ik heel blij dat NPO duidelijk maakt hoe zot de wetgever bezig is: enerzijds statistische gegevens verplicht stellen, anderzijds het maken van zulke statistische gegevens onmogelijk maken. Misschien is er een taak weggelegd voor de NRC om hier eens dieper in te duiken?

Op het moment dat de cookies geweigerd worden kan geen gebruik gemaakt worden van de website(s) van de NPO. 
 
Dit lijkt echter zo intrinsiek tegenstrijdig dat het verwondering kan wekken dat er tóch niet gekozen is voor een van de minder nauwkeurige opties. Een kwestie van manieren ofzoiets. 
 
De structureel niet op alle platformen even toegankelijke websites van de NPO beantwoorden ook niet aan de indruk die een buitenstaander van een publieke omroep zou kunnen hebben. 
 
Het is wellicht ook niet eenvoudig om twee met elkaar concurerende vormen van communicatie onder een beheer te hebben.

Ging de discussie niet over TRACKING cookies?

Als ik dit goed lees, dwingt de wet dus half om cookies te plaatsen? 
De wet dwing wel (ze zouden in overtreding zijn, als ze geen cookies zouden plaatsen) of de wet dwingt niet. 
 
Mijn beoordeling van de bewering van next.checkt: “de bewering dat de wet dwingt om cookies te plaatsen is half waar” is dus deze bewering van next.checkt is onwaar.

De wet gaat niet alleen over cookies, maar over elke vorm van opslaan van privacy gevoelige informatie. Strikt genomen valt het zonder toestemming opslaan van IP adressen daar ook onder.

Het blijkt wederom dat de strenge wetgeving niet uit Brussel komt, maar door de strenge interpretatie uit Nederland.