Communisten in Kiev. Dat klinkt vrij normaal, maar dat is het niet (meer). Afgezien van de troosteloze woonflats en megalomane gebouwen is er nog maar weinig dat aan de communistische tijd doet denken. Reclame domineert tegenwoordig het straatbeeld. McDonalds en Mercedes nemen elke hoek in beslag en op metrostations proberen pubers je papiertjes met dubieuze aanbiedingen in de hand te douwen. Mafiatypes in smakeloze Versace-outfits rijden ‘s avonds in verouderde, maar gepimpte, BMW’s opzichtig door de stad. Solidariteit is verleden tijd. Concurrentie is ook hier de norm. lees verder›

‘Dalbajob! Delphin!’ Een kortgeschoren kop gebaart door de patrijspoort dat we moeten komen kijken. Het is 12 uur ’s middags en we bevinden ons ergens tussen Batumi in Georgië en Illichevsk in Oekraïne: midden op de Zwarte Zee.

De diesels van de Geroite na Sevastopol, een Bulgaarse vrachtferry vol goederentreinen en trucks, stampen monotoon. Wij leggen onze boeken weg, kijken elkaar even aan en pakken dan toch maar de camera. Dolfijnen willen we nog wel graag zien, maar we verdenken Kleine Beer – want die waarschuwde ons net – ervan weer eens grappen te maken.

Drie nachten, vier dagen lang zijn wij de minderheid. Samen met een Pools stelletje zijn wij de enige toeristen op dit immense schip. De rest van de passagiers bestaat uit Oekraïense, Russische en Azerbeidzjaanse truckchauffeurs: leuk volk! Echt. Fijne mensen.

Toen we aan boord kwamen en wachtten op vertrek was de stemming nog afwachtend en verkennend. Maar de volgende dag was alles anders.

Het gebrek aan land in zicht had de opvarenden nader tot elkaar gebracht. Wij ontmoetten een tweetal uit Oekraïne (‘Grote en Kleine Beer’), een gedrongen en erg harige vijftiger uit Georgië (‘Ishak’ – ‘de Ezel’), een kleine Azeri (‘de Rat’) en een grote, zwijgende Azeri (‘de Stille’). Het ontbijt werd weggespoeld met cognac, gevolgd door een fles wodka. ‘Kom mee!’, zeiden de mannen daarna, ‘nú gaan we gaan drinken…’

lees verder›

Svanetië ligt afgelegen. Het is alleen te bereiken over een slingerende bergweg vol gaten. De marshrutka, een bus met vijftien zitplaatsen, schudt zo erg dat de bouten waarmee de stoelen vastzitten het begeven en de Israelische bergbeklimmer voor ons door de bus stuitert.

Maar bij aankomst in Mestia, de ‘hoofdstad’ van Svanetië, sta je – nog gammel op je benen – oog in oog met de besneeuwde pieken van de Kaukasus. Deze bergketen loopt als een muur van de Zwarte – naar de Kaspische Zee en is de grens tussen Rusland en haar zuiderburen; Europa en Azië. Onder de sneeuwgrens wisselen dichte wouden en frisgroene alpenweiden vol dikke Milka-koeien elkaar af.

De kleine dorpjes in de regio worden bewoond door Svaneten, een volk dat verwant is aan de Georgiers maar dat nog veel eigen tradities heeft. Zo spreekt dit bergvolk bijvoorbeeld een taal waarvoor geen alfabet bestaat en deed het tot voor kort nog aan eerwraak. Onze hoteleigenaar waarschuwt ons niet met de meisjes te praten, tenzij we bereid zijn te vechten of te trouwen.

En uitgerekend hier ontmoeten we de achttienjarige Gio, een vreemde eend in de bijt.

lees verder›

Integratie en minderheden zijn thema’s sinds de mens zich vanuit Afrika verspreidde, maar nog altijd lijken we er maar niet aan te wennen. Freelance-journalisten Janno Lanjouw en Dirk Wanrooij reizen deze zomer over de grens tussen Europa en Azië op zoek naar minderheden en hun problemen in het digitale tijdperk. Van internetrepressie tot twitterrevolutie, een reis langs de marge van Europa.

‘Janno?’
‘Ja ik ben Janno, ben jij Edo?’

We zijn in Tblisi, de hoofdstad van Georgië. Een grote man met donker haar en een serieus gezicht knikt en steekt zijn hand uit. ‘Dit is Dirk. Alles goed?’ Edo zegt niks. Het is duidelijk dat hij geen woord Engels spreekt. Dat geeft niet, met handen en voeten kan men ver komen, maar Edo lijkt daar niet het type voor. Hij toets de cijfers ’75′ in op zijn mobiele telefoon. ‘Dollars. Hotel’, zegt hij. lees verder›

Integratie en minderheden zijn thema’s sinds de mens zich vanuit Afrika verspreidde, maar nog altijd lijken we er maar niet aan te wennen. Freelance-journalisten Janno Lanjouw en Dirk Wanrooij reizen deze zomer over de grens tussen Europa en Azië op zoek naar minderheden en hun problemen in het digitale tijdperk. Van internetrepressie tot twitterrevolutie, een reis langs de marge van Europa.

Op de redactie van Studio Monitor hangt de wereldkaart van de persvrijheid. Groene landen zijn goed, in gele landen zijn er problemen, en donkerblauwe landen kunnen journalisten maar beter  vermijden. Georgië is geel. ‘Nog nét’, onderzoeksjournaliste Nino Zuriashvili glimlacht schamper. ‘Georgië was hekkensluiter op de lijst van ‘gele’ landen die Freedom House gebruikte om deze kaart te maken.’

Toegegeven: Georgië is een land in ontwikkeling en op veel punten lijkt het op de goede weg. Na de de alom gevierde Rozenrevolutie van 2003 maakte de nieuwe president Micheil Saakasjvili in rap tempo een einde aan de corruptie. lees verder›

Integratie en minderheden zijn thema’s sinds de mens zich vanuit Afrika verspreidde, maar nog altijd lijken we er maar niet aan te wennen. Freelance-journalisten Janno Lanjouw en Dirk Wanrooij reizen deze zomer over de grens tussen Europa en Azië op zoek naar minderheden en hun problemen in het digitale tijdperk. Van internetrepressie tot twitterrevolutie, een reis langs de marge van Europa.

In Armenië wilden we Yezidi’s spreken. Deze bevolkingsgroep is met slechts 1,3% de grootste minderheid van het land. Het onstuimige verleden van Armenië heeft dus een verbazingwekkend saaie bevolkingssamenstelling opgeleverd, maar de Yezidis maken op het gebied van originaliteit heel wat goed.

Niet in de minste plaats omdat ze ‘vooral géén Koerden zijn’, zoals Aziz Tamoyan, doctor professor in geschiedenis en theologie en de opperste leider van de internationale eenheid van de Yezidi-gemeenschap, ons meermalen op het hart drukt. We ontmoeten de wat nors ogende Tamoyan in een groot huis in een klein dorpje vlak buiten de Armeense hoofdstad Yerevan.

Op zich lijkt het niet zo vreemd dat Yezidi’s geen Koerden zijn, alleen lijkt iedereen – behalve Tamoyan dus – er anders over te denken. Vrijwel overal worden ze omschreven als ‘verwant aan’ of ‘afstammend van’ Koerden, maar de arme Tamoyan stikt bijna van woede over zoveel belediging.

lees verder›

Integratie en minderheden zijn thema’s sinds de mens zich vanuit Afrika verspreidde, maar nog altijd lijken we er maar niet aan te wennen. Freelance-journalisten Janno Lanjouw en Dirk Wanrooij reizen deze zomer over de grens tussen Europa en Azië op zoek naar minderheden en hun problemen in het digitale tijdperk. Van internetrepressie tot twitterrevolutie, een reis langs de marge van Europa.

In het oosten van Turkije is het niet alleen de zogenaamde ‘Koerdische kwestie’ die het land verdeelt. De regio is doorspekt met geschiedenis en dat heeft meerdere ‘kwesties’ tot gevolg. Naast de Koerdische, bestaat er onder andere een Assyrische en een Yezidische kwestie. Maar die van de Armenen is wellicht de meest bekende.

De ‘Armeense kwestie’ haalt nog jaarlijks wereldwijd de voorpagina’s. In het Westen gaat het vooral om de vraag of er sprake was van genocide en de verantwoordelijkheid die Turkije daarvoor zou moeten nemen, een discussie die voor de buitenstaander nogal hol kan klinken. De gebeurtenissen speelden zich namelijk in de beginjaren van de vorige eeuw af, maar in Oost-Turkije wordt de heisa tastbaar.

Het oude Armenië bezat aanzienlijke delen van wat het huidige Oost-Turkije en Armeense culturele erfgoederen in de regio zijn talrijk.

lees verder›

Integratie en minderheden zijn thema’s sinds de mens zich vanuit Afrika verspreidde, maar nog altijd lijken we er maar niet aan te wennen. Freelance-journalisten Janno Lanjouw en Dirk Wanrooij reizen deze zomer over de grens tussen Europa en Azië op zoek naar minderheden en hun problemen in het digitale tijdperk. Van internetrepressie tot twitterrevolutie, een reis langs de marge van Europa.

Door de snikhete straten slenteren een handjevol zwetende toeristen teleurgesteld langs de restanten van wat ooit een bloeiende souvenirsector moet zijn geweest.

De weg naar de attractie van het stadje Hasankeyf–  de eeuwenoude grotstad in de zandstenen oever van de rivier de Tigris – is afgezet met een lint en een geïrriteerde agent. Een tijdje terug vielen er namelijk rotsblokken uit de archeologische vindplaats en daarbij kwam zelfs iemand om. Goede reden, zo lijkt, maar er is veel meer aan de hand in Hasankeyf.

Hasankeyf staat namelijk op het punt om met minaret en al in de Tigirs te verdwijnen. Als het aan de Turkse regering ligt, zal de 135 meter hoge Ilusudam dit deel van de Tigris veranderen in een stuwmeer van 314 km². De archeologische vindplaatsen van onschatbare waarde zullen daarbij verloren gaan, maar er wordt wel 1200 megawatt aan schone elektriciteit opgewekt.

Dilemma.

lees verder›

Integratie en minderheden zijn thema’s sinds de mens zich vanuit Afrika verspreidde, maar nog altijd lijken we er maar niet aan te wennen. Freelance-journalisten Janno Lanjouw en Dirk Wanrooij reizen deze zomer over de grens tussen Europa en Azië op zoek naar minderheden en hun problemen in het digitale tijdperk. Van internetrepressie tot twitterrevolutie, een reis langs de marge van Europa.

Terwijl onze Syrisch Koerdische taxichauffeur Gamil in het geheim Koerdische verzetskrantjes verspreidde, zijn openlijk Koerdische media in Oost-Turkije (of Noord-Koerdistan) opvallend makkelijk te vinden.

Dit wil niet zeggen dat de situatie voor Koerden in Turkije nou zo veel beter is dan in Syrië. Door een enorme militaire aanwezigheid voelt het oosten van het land op veel plekken aan als bezet gebied. Zelfs de heuvels rond de Koerdische dorpen zijn beschreven met reusachtige letters die het ‘Turk-zijn’ propageren en overal staan  Turkse vlaggen. Het moet moeilijk zijn om je als opgroeiende Koerd niet onderdrukt te voelen.

Arif Altan, Koerdisch journalist voor het Turkse Günlük zegt:

“De Turkse cultuur  is doorspekt van het idee van één vlag, één natie, één volk en die gedachte is bijna niet te doorbreken. Dit idee leeft ook enorm sterk in de Turkse media. We kunnen het de meeste Turken in het westen van het land daarom ook niet echt kwalijk nemen dat ze een verstoord beeld hebben  van Koerden en hun situatie”,

Koerdische media – die dus wel openlijk mogen bestaan – zijn verre van vrij. Onlangs werd de hoofdredacteur van de Koerdische krant Azadiya Welat (Vrijheid van het land) tot een absurde 166 jaar gevangenisstraf veroordeeld, wegens vermeende steun aan de PKK. Maar wat die steun precies inhoud is moeilijk te zeggen.

Eén woord kan te veel zijn.

lees verder›

Integratie en minderheden zijn thema’s sinds de mens zich vanuit Afrika verspreidde, maar nog altijd lijken we er maar niet aan te wennen. Freelance-journalisten Janno Lanjouw en Dirk Wanrooij reizen deze zomer over de grens tussen Europa en Azië op zoek naar minderheden en hun problemen in het digitale tijdperk. Van internetrepressie tot twitterrevolutie, een reis langs de marge van Europa.

In een vorig stukje over Syrië benadrukten we het soms bijna tastbare gevoel van onvrijheid dat de overhand heeft. Maar een dergelijk beeld doet onrecht aan de fantastische hoofdstad Damascus.

Damascus bruist. Het oude gedeelte van deze antieke stad is het prachtige decor waar oud en nieuw elkaar ontmoeten en traditie en moderniteit het tegen elkaar opnemen. Lokale jongeren met plakkerig haar, prille snorretjes of te hoge hakken lopen ingetogen geil voorbij. lees verder›