Berichten in de categorie Literatuur

Boeken en andere kunst om te lezen, van Harry Potter tot Harry Mulisch.

manifest-480x621 Wie is er nog origineel?

Vandaag stond in de papieren nrc.next  het manifest van schrijver Thomas Blondeau. Daarin stelt hij ondermeer dat we geen romans meer lezen om aan de dagelijkse realiteit te ontsnappen, maar juist om er iets van te snappen. En hij uit kritiek op de de media die snakken naar literaire relschoppers:

We waren die nacht opgebleven, mijn vrienden en ik, onder spaarlampen stralend als onze ziel. Lange tijd hadden wij op onze iPads onze willoosheid vertrapt, discussiërend aan de uiterste grenzen der logica, en blogs volschrijvend met bezeten woorden. We begonnen aan een manifest: lees verder

Joëlcover-e1318337062908-480x466 Carry Slee schrijft toegankelijk, ook over seksAls klein meisje rende ik met mijn zakcentjes niet naar Intertoys of Bart Smit, maar naar de boekhandel. Regelrecht naar de plank rechts achterin: naar de Carry Slee-boeken. Voor familie was het overbodig te vragen of ik nog verjaardagswensen had – beter kon gevraagd worden welke Carry Slee ik nog wilde. Ik schreef verhaaltjes over haar boeken, speelde haar karakters met vriendinnetjes. Ik was een Slee-fanaat.

En met mij waren er vele anderen: Slee won maar liefst negen keer de Kinderjury (alleen Paul van Loon won er eentje meer). Maar sinds 2009 richt Slee zich op jong volwassenen. En met succes. Na Bangkok Boy en Fatale Liefde kwam dit jaar Joël uit (FMB Uitgevers, € 16,95). Elf weken lang stond deze young adult-roman in de CPNB Bestseller Top 60, met plaats 9 als hoogste notering.
lees verder

terrygilliam-mrvertigo-480x218 Terry Gilliam werkt aan script over zwevend kind

Terry Gilliam, u kent hem wel. Ex-Monty Python, regisseur van onnavolgbare films als Brazil, Twelve Monkeys en Fear and Loathing in Las Vegas, en bijna regisseur van een groots opgezette Don Quichot-film. Dat laatste project sneuvelde na een reeks tegenslagen. Die mislukking was overigens weer interessant genoeg om als onderwerp van een mooie documentaire te dienen. (Die hier volledig te zien is.)

Gilliam trekt nog steeds aan zijn Don Quichot-project, maar zolang het niet van de grond komt, richt hij zich ook maar op andere zaken. Indiewire schrijft dat hij eerder deze week bekende aan een nieuw script te werken:

I got a book, it’s called Mr. Vertigo by Paul Auster. And I’m actually working on a script of it at the moment. Doesn’t mean it will be a film; but I’m working on a script.

Mr. Vertigo is een moderne fabel over een jongetje dat gezegend is met een nogal bijzonder talent: hij kan zweven. Samen met zijn leermeester, een Hongaarse jood genaamd mr. Yehudi, trekt hij door het Amerika van de jaren dertig. lees verder

De boekenwereld moet digigeiler worden om de ontlezing tegen te gaan. Daarin kunnen de tekstbewerkers – de redacteuren en editeuren – een grote rol spelen, schrijft gastblogger Deru Schelhaas. Hij doet de masteropleiding Redacteur/editor aan de UvA, was columnist van de Leidse universiteitskrant Mare en schreef mee aan de bloemlezing Wat we missen kunnen. Vanaf september loopt hij stage bij uitgeverij Athenaeum — Polak & Van Gennep.

Een editeur doet aan kommaneuken en hij bedrijft letterliefde op iedere vierkante centimeter.

Hij poetst oude teksten op en maakt deze weer geschikt voor uitgave. Teksten raken bij iedere heruitgave gecorrumpeerd – er sluipen steeds nieuwe foutjes in en auteurs en anderen voegen passages toe of schrappen juist. De editeur probeert uit alle verschillende varianten de meest ideale tekst te reconstrueren.

Ook voor unica (dingen waar er maar eentje van is) zoals brieven en manuscripten maakt een editeur een zo minutieus mogelijke weergave van wat de auteur bedoeld heeft. Voor dit werk heeft hij een koffer vol conventies en technieken tot zijn beschikking.

Met wat voor dilemma’s een editeur te maken krijgt (en hoe letterverliefd een editeur daarvan uit zijn ogen kan gaan kijken) wordt fraai duidelijk in deze minifilm over het editeren van deel 3 van W.F. Hermans’ Volledige Werken.

lees verder

9780141195919-200x290 Een prachtige, snelle inleiding tot Joseph ConradOver lezen en mooie boeken. Ditmaal: Youth van Joseph Conrad, een van de vijftig korte klassiekers die onlangs zijn gepubliceerd om het 50-jarig bestaan te vieren van Penguin Modern Classics.

Zoals de kwaliteiten van een ontwerper zich demonstreren in een eenvoudig object als een stoel, zo openbaart het vakmanschap van een schrijver zich in het korte verhaal. Het meest elementaire toont zich naakt aan het oog. Youth van Joseph Conrad is daar een prachtig voorbeeld van.

De esthetiek van het grote werk flonkert ook in de miniatuur. In zijn meesterstuk Heart of Darkness vangt Conrad aan met vijf mannen die op een boot verwijlen:

Between us there was, as I have already said somewhere, the bond of the sea.

Het is een verwijzing naar zijn korte verhaal Youth, waar dezelfde woorden hun band omschrijven. In beide verhalen vertelt een van de mannen – Charles Marlow – aan de anderen weemoedig over zijn reizen in vergane dagen: in Heart of Darkness zijn tocht stroomopwaarts een Congolese rivier; in Youth een zeereis naar ‘Bankok’. Het is een mooi mechaniek dat Conrad toepast, dat vrijelijk de ruimte geeft aan Marlows stem – vol van de overpeinzingen, de verbazing en de uitgestrektheid van taal die optreden als er een gehoor van mede-drinkers is. lees verder

Zintuigen3 Zo voelt NederlandVijf schrijvers die opgroeiden in het buitenland beschouwen Nederland deze week aan de hand van hun vijf zintuigen. Vandaag in de papieren nrc.next: Madalina Florea, Borislav Cicovacki, Monica de Ruiter, Elvis Peeters en Sana Valiulina typeren Nederland met behulp van hun vingers: hoe voelt Nederland?

Vlaming Elvis Peeters vindt het maar lastig écht contact te krijgen met Nederland. Volgens hem voelt Nederland ‘ingehouden’, met dichtgeknepen billen. Vaak wordt er in de lucht gekust. De Nederlandse huid laat zich volgens Peeters niet gemakkelijk strelen.

“Nederland voelt overvol, als haringen in een ton. Al het volk van de oranjegekte moet achteraf ook weer naar zijn woningen, die krap bemeten, afgepast, uitgelijnd en volgestouwd zijn. Nederland voelt zich op zijn hoede. Voelt het aan zijn klompen. Nederland is vlak genoeg, maar wil niet uitgevlakt worden.”

lees verder

Zintuigen21 Zo ziet Nederland er uitVijf schrijvers die opgroeiden in het buitenland beschouwen Nederland deze week aan de hand van hun vijf zintuigen. Vandaag in de papieren nrc.next: Madalina Florea, Borislav Cicovacki, Monica de Ruiter, Elvis Peeters en Sana Valiulina typeren Nederland met behulp van hun ogen: hoe ziet het er hier uit?

Volgens Madalina Florea, die opgroeide in Roemenië,  is Nederland als een onstuimige vrouw waar je wel van móet houden.

“Eentje die belt, brult, boeit. Die haar kind gezond eten naar school meegeeft, maar vergeet hem te zeggen een warme trui aan te trekken in de winter. Ze staat op haar strepen bij de huisarts die weigert haar naar een specialist door te verwijzen. Ze heeft niet genoeg aan het internationaal geaccepteerde verkeerssymbool ‘Geen toegang’ – ze wil het letterlijk hebben: teken en uitleg.”

lees verder

Houellebecq Is roman van Houellebecq gratis door het gebruik van stukken van Wikipedia?Stukken uit Wikipedia overschrijven in je roman? Dan moet die meteen ook voor iedereen openbaar worden. De Franse jurist Florent Gallaire, gespecialiseerd in digitaal recht, heeft op zijn blog de discussie over het auteursrecht doen oplaaien. Vooral omdat hij de daad bij het woord heeft gevoegd: de veelbesproken en bekroonde nieuwe roman van Michel Houellebecq,  La carte et le territoire,  is vanaf een gearchiveerde versie van zijn blog te downloaden, in verschillende elektronische formaten.

Houellebecq heeft niet ontkend dat hij stukken uit Wikipedia heeft gebruikt, onder andere om te beschrijven hoe vliegen seks hebben. Maar hij ontkent dat dit plagiaat is. De 29-jarige jurist Gallaire geeft de discussie een andere draai. Hij redeneert dat de roman van Houellebecq nu onder de creative commons regeling valt nu Houellebecq zonder bronvermelding informatie uit de Franse wikipedia heeft overgenomen. Onder die regeling behoudt iedereen die iets creatiefs heeft gedaan of bedacht zijn auteursrecht, maar geeft hij anderen het recht om zijn werk te verspreiden.

Veel collega-juristen delen deze redenering niet. De uitgever van Houellebecq, Flammarion, vindt dat Gallaire de wet op het auteursrecht heeft overtreden en wil een rechtszaak tegen hem beginnen.

De roman zal in de loop van volgend jaar verschijnen in een Nederlandse vertaling.

fresku-480x319 Fresku is de Nijhoff onder de rappers

foto Berthil Reymound

Altijd kwamen ze terug in mijn studie literatuurwetenschap. De één kon klaarblijkelijk niet zonder de ander. In elke bloemlezing stonden ze weer – dé twee lange, Nederlandstalige gedichten.

Eerst kwam Mei (1889) van Herman Gorter – Een nieuwe lente en een nieuw geluid – en verderop stond Awater (1934) van Martinus Nijhoff. Mei rijmt, Awater niet. Of nou ja: de woorden rijmen meestal niet precies, maar de klinkers wel.  Het gedicht begint met de ‘e’ – van geest en zweeft – en eindigt met de ‘u’. Dat gaat zo:

Wees hier aanwezig, allereerste geest,
die over wateren van aanvang zweeft.
Uw goede oog moet zich dit werk toe keren,
het is gelijk de wereld woest en leeg.
Het wil niet, als geheel een vorige eeuw,
puinhopen zien en zingen van mooi weer,
want zingen is slechts hartstocht van een zweer
en nimmer is, wat ook, ooit puin geweest.
Een eerste steen ligt nauwelijks terneer.
Elk woord vernieuwt de stilte die het breekt.
Al wat geschiedt geschiedt nog voor het eerst.
Geprezen! Noach bouwt, maar geen ark meer,
En Jonas preekt, maar niet te Ninive.

Aan mijn studie heb ik een grote liefde voor poëzie overgehouden, maar monogaam ben ik niet. Die liefde moet concurreren met mijn passie voor hiphop.

Naar Sticks luister je om zijn flow, naar Jiggy Djé om zijn geniale woordvondsten en naar Winne om zijn Rotterdamse directheid. Rijmen kunnen ze allemaal, maar niemand zo goed als Fresku. lees verder