Arnout Bleumink bracht zijn lege frisdrankflessen terug naar de supermarkt en vraagt zich af: Waar gaat het statiegeld van flessen naartoe  die niet worden ingeleverd?

Het antwoord op díe vraag is eenvoudig: dat statiegeld blijft bij de producent van de drank. De producent vraagt statiegeld aan  de koper, meestal een supermarkt. De supermarkt berekent dat bedrag door aan de consument: ook die betaalt statiegeld.

Brengt de consument de fles niet terug, dan betekent dat dus winst voor de producent. Met de kanttekening dat ook het materiaal van de flessen (polyethyleentereftalaat, of pet) geld waard is. Al is het  wel  weer  veel minder waard dan die 25 eurocent statiegeld per fles.

Veel ingewikkelder is  het om te achterhalen om hoevéél geld het hier gaat. Veel drankproducenten geven hun verkoopcijfers niet vrij. Bovendien is er geen organisatie die de cijfers voor alle  teruggebrachte verpakkingen bijhoudt: petflessen (voor frisdrank en water), bierflessen en kratten komen op verschillende inzamelpunten terug.

lees verder›

• next question
• statiegeld

In vrijwel alle legers is het een verplichte traditie, salueren naar iemand met een hogere rang. De militair brengt zijn rechterhand horizontaal aan de zijkant van zijn gezicht, net boven de ogen. Op de redactie van nrc.next kwam ineens de vraag op: waar komt dit gebruik vandaan?
lees verder›

• next question
• salueren

Olivier Wijtenburg en Irene van Wermeskerken stonden eind november in de file door mistig weer. Een van de twee zag een dode buizerd langs de kant van de weg. Ze vroegen zich af: hindert mist ook een roofvogel?
lees verder›

• mist
• next question
• Roofvogels

Duivenoverlast is een bekend probleem van de grote steden. Gezien de enorme populatie duiven moeten er velen een natuurlijke dood sterven, schrijft Michelle Stapel uit Nijmegen na bezoek aan Amsterdam. „Waar gaan die duiven dood? Waarom zie je bijna nooit een dode duif op straat liggen?”

Kees Moeliker van het Natuurhistorisch Museum Rotterdam legt uit dat vogels die van ouderdom sterven in een hoekje wegkruipen. Daarom vinden we die niet op straat. lees verder›

• next question

Jochem van Geest uit Delft is dyslectisch en heeft als Havo2-leerling moeite met het leren van talen op school. “Ik vraag me af of ik daar ook last van zou hebben met brailleschrift”, laat hij weten. “Kunnen blinden ook dyslectisch zijn? Dat zou namelijk dubbel onhandig zijn.”

Dyslexie is “een taalprobleem door een kleine stoornis in de hersenen”, omschrijft directeur Michel Ekkebus van het Regionaal Instituut voor Dyslexie. Dyslexie heeft niks met de kwaliteit van je ogen te maken. En dus kunnen ook blinden dyslectisch zijn. Al komt dit nauwelijks voor. Tussen de 3 en 6 procent van de Nederlanders is dyslectisch, daarvan is slechts een klein percentage blind.

Uit onderzoek is gebleken dat de symptomen van blinde dyslectici niet verschillen van ziende dyslectici. Al is het lastig in algemene termen over dyslexie te spreken: er zijn zeer veel verschillende vormen van.

Toch een voorbeeld: dyslectici draaien relatief vaak de letter t en d om, omdat deze letters in spiegelbeeld op elkaar lijken. Een vergelijkbare fout komt ook voor onder blinde dyslectici, die gebruikmaken van het brailleschrift. In dit schrift zijn de letters E en I, D en F en H en J namelijk elkaars spiegelbeeld (zie afbeelding).

Om dit te verhelpen is er een handig apparaatje op de markt, de brailleleesregel. Met hulp van dit apparaat, dat aangesloten wordt op een computer, kunnen blinden documenten lezen. Op de leesregel worden de letters die op het beeldscherm staan in puntjes weergegeven. “De computer leest vervolgens de tekst voor”, zegt Dorine in ’t Veld van Stichting Dedicon dat voorziet in materiaal voor leesgehandicapten. “Blinde dyslectici kunnen zo hun handicap compenseren.”

• blindheid
• dyslexie
• next question
• spiegelbeeld

Huisdieren van rokers zijn  meerokers, schrijft Janette Berends uit Amersfoort. Ze vraagt zich af of meeroken schadelijk is voor onze honden en katten. „En kunnen huisdieren longkanker van het meeroken krijgen?”

Er wordt niet vaak onderzoek naar de effecten van rook op huisdieren gedaan. Toch bevestigt een Amerikaans onderzoek uit 1993 onder 51 honden met longkanker en 83 controlehonden met een andere kanker dat meeroken longkanker kan veroorzaken. Een rokende baas bezorgt zijn hond een 1,6 keer zo grote kans op longkanker als een niet-rokende baas, bleek uit het onderzoek. Overigens bleek de lengte van de neus van invloed op de kans op longkanker: als de roker een kortneuzige soort kiest wordt het risico voor de hond nog eens ruim tweemaal zo groot.

lees verder›

• next question

Zijn broers en zussen vaak in dezelfde maand jarig, vraagt Ingrid Romeijn uit Rijsenhout zich af. „Bij vrienden en familie valt het me op dat hun kinderen vaak in dezelfde maand geboren zijn.”
lees verder›

• broers
• dezelfde maand
• next question
• verjaardag

Als Martijn Meijer uit Amsterdam op een stilstaande roltrap stapt, voelt hij zich altijd even gedesoriënteerd, „ook als ik weet dat de roltrap niet werkt”. Hoe kan dat?

Een kapotte roltrap is „een geconcentreerde ontgoocheling”, schreef columnist H.J.A. Hofland eens. Voor die domper bestaat ook een wetenschappelijke naam: the broken escalator phenomenon.

Dit verschijnsel werd in 2003 voor het eerst beschreven door twee neurowetenschappers, Adolfo Bronstein en Richard Reinolds. Zij lieten proefpersonen eerst over een draaiende loopband wandelen. Daarna werd de band stilgezet en moesten de proefpersonen opnieuw over de band – met de waarschuwing dat die stil stond.

Wat bleek: ondanks die waarschuwing liepen de proefpersonen sneller en meer voorovergebogen, alsof ze niet wisten dat de band niet draaide.
„Kennelijk”, vertelt professor Jeroen Smeets, bewegingswetenschapper aan de VU, „verwacht het deel van je brein dat je spieren aanstuurt nog steeds een draaiende band, zelfs al zie je dat die stilstaat.”

lees verder›

• next question
• roltrap

Mark van Waas uit Rotterdam mailt dat hij zich al „sinds jaar en dag” ergert aan de blauwe champignondoos. „Eenmaal open is dit doosje niet meer fatsoenlijk af te sluiten. Waarom wordt er nog steeds gebruikgemaakt van deze onhandige verpakking? Ik begrijp er echt niets van.”

Onhandige verpakking? Op het kenmerkende blauwe ‘thermogevormde’ champignonbakje „hebben we heel erg ons best gedaan”, zegt Jan Verstappen, directeur van Verstappen Verpakkingen en verantwoordelijk voor de productie van een groot deel van alle champignonbakjes in Europa.

Verstappen is uitvinder van het blauwe champignonbakje, dat ongeveer vijftien jaar geleden werd ingevoerd. Daarvoor werden champignonsverpakt in folie. Maar vanwege nieuwe regels, die het gebruik van pvc in de supermarkten moesten terugdringen, ontstond er behoefte aan een nieuwe verpakking. Over één ding was snel duidelijkheid: „Het bakje moest blauw zijn”, vertelt Verstappen. „Consumentenonderzoek wees uit dat de paddestoel dan het mooist oogt.” lees verder›

• bakje
• blauw
• champignons
• next question
• sluiten

Jan Willen de Loor uit Amsterdam voelde een bobbel op het toetsenbord van zijn computer. Dat bracht hem bij de vraag: is braille hetzelfde voor alle talen? En hoe werkt dat dan voor talen die een niet-Romeins alfabet gebruiken, zoals het Arabisch of het Grieks?

Braille is eigenlijk een internationaal alfabet, net als het Romeinse, vertelt Alain Verdeyen van het Koninklijk Instituut voor Doven en Slechthorenden in Sint Pieters-Woluwe, België. “Het schrift bestaat uit zes puntjes die verschillend worden gegroepeerd op een rooster van twee bij drie puntjes. Daarmee kan men 63 verschillende combinaties maken.” Iedere combinatie vormt een ‘letter’. Net als bij Europese talen geldt dus dat je de letters van een vreemde taal wel kunt lezen, maar de woorden begrijpen doe je niet. “Voor blinden die braille lezen in een andere taal is het eigenlijk net alsof je de krant leest in het buitenland. lees verder›

• braille
• grieks
• next question
• spaans
• taal
• universeel
• zweeds