De Nederlandse naamvallen zijn verdwenen. Het woordgeslacht verdwijnt en het lidwoord ‘het’ zou verdwijnen (zie, wederom, bovenstaande knaller). Dat brengt Marijn van Zon uit Leiden tot de vraag: „Als de taal alsmaar simpeler wordt, hoe heeft taal dan ooit zo ingewikkeld kunnen worden?”
lees verder›
Jan Willen de Loor uit Amsterdam voelde een bobbel op het toetsenbord van zijn computer. Dat bracht hem bij de vraag: is braille hetzelfde voor alle talen? En hoe werkt dat dan voor talen die een niet-Romeins alfabet gebruiken, zoals het Arabisch of het Grieks?
Een Spaans verkiezingspamflet in braille Foto AFP / Jaime REINA
Braille is eigenlijk een internationaal alfabet, net als het Romeinse, vertelt Alain Verdeyen van het Koninklijk Instituut voor Doven en Slechthorenden in Sint Pieters-Woluwe, België. “Het schrift bestaat uit zes puntjes die verschillend worden gegroepeerd op een rooster van twee bij drie puntjes. Daarmee kan men 63 verschillende combinaties maken.” Iedere combinatie vormt een ‘letter’. Net als bij Europese talen geldt dus dat je de letters van een vreemde taal wel kunt lezen, maar de woorden begrijpen doe je niet. “Voor blinden die braille lezen in een andere taal is het eigenlijk net alsof je de krant leest in het buitenland. lees verder›
Merkel en Sarkozy hadden de afgelopen weken regelmatig contact over de eurocrisis. De regeringsleiders belden geregeld met elkaar vanuit hun vakantieadres en gaven onlangs een persconferentie in Parijs waar zij hun plannen voor een Europese ‘economische regering’ aankondigden.
Verschillende lezers vroegen de redactie: in welke taal spreken Merkel en Sarkozy met elkaar?
Merkel en Sarkozy in april. Foto Reuters/Charles Platiau
We vragen het Amanda Galsworthy. Zij is privétolk geweest voor Mitterrand, Chirac en nu ook voor Sarkozy. “Sarkozy gebruikt altijd een tolk als hij met andere regeringsleiders spreekt”, vertelt Galsworthy over de telefoon vanuit haar kantoor in Parijs.
Altijd? Zelfs als hij bijvoorbeeld tijdens een persconferentie iets in het oor van Merkel fluistert? “Het zou zeer uitzonderlijk zijn als hij zijn tolk zou overslaan. Maar als het gebeurt dan spreekt hij denk ik Engels.” lees verder›
Op de opiniepagina van de nrc.next schrijft journalist Norbert Pek vandaag over opmerkingen van PVV-Kamerlid Bosma, die gisteren in de Telegraaf pleitte voor meer Nederlandstalige muziek op Radio 2:
Het Nederlandse lied moet een grotere stem krijgen en daarom dient de programmering van deze zender straks voor 35 procent Nederlandstalig te zijn.
Pek vindt dat belachelijk: waarom is de taal zo belangrijk, waarom gaat het niet om Nederlands product? Dan mag een hit als ‘Sailing Home’ van Piet Veerman bijvoorbeeld wel.
Bovendien, zo zegt hij:
Nederlandstalige muziek is populairder dan ooit. Artiesten als Jan Smit, Nick & Simon en de 3J’s spreken met veelvuldige tv- en radio-optredens ook de doelgroepen aan die niet naar piratenfestivals en dorpsfeesten gaan. Veel meer jonge luisteraars zetten iets in de eigen taal op. Het genre heeft Bosma niet nodig.
Ook blijkt volgens hem uit de optredens van Nederlandse bandjes in tv-programma De Wereld Draait Door dat al te veel focus op Nederland ook verkeerd kan uitpakken:
Ook al is de Nederlandse muziekscene de laatste jaren sterk in bloei, het aanbod is niet toereikend om elke dag een kwalitatieve act te leveren, waardoor ook de oninteressante middenmoot op tv komt. Daar zit niemand op te wachten. Nederlandse artiesten moeten gedraaid worden omdat ze iets waardevols maken, niet omdat ze met hun paspoort zwaaien. Een zender als Radio 2 moet zich inzetten voor Nederlandse artiesten, om zo een onderdeel te zijn van een vruchtbaar cultureel klimaat dat elk land zou moeten hebben. Maar als het nationale aanbod ondermaats is, moeten ze vooral The Beatles opzetten.
Een verplicht quotum voor Nederlandstalige muziek, goed of slecht idee?
Bijna tachtig procent van de wereldbevolking spreekt één procent van de bestaande talen. Er zijn zoveel ‘kleine’ talen, weggestopt in net zulke kleine culturen en volken, dat er elke twee weken een verdwijnt. Wanneer de laatste persoon die een taal beheerst overlijdt, sterft de taal met hem. Dat is zorgelijk, vindt National Geographic, en het startte daarom het Enduring Voices Project.
Waarom sterven talen? Omdat grote, sterkere talen van machtige volken zich uitbreiden en de talen van kleinere culturen verdringen. De ‘grotere’ taal heeft prestige, het wordt gezien als verstandig om die aan te leren om je zo in de wijde wereld verstaanbaar te maken. In andere gevallen wordt de taal simpelweg opgedrongen door een machtiger volk met een machtigere taal. Kinderen leren de dominante taal en krijgen weinig aangeleerd van de ‘kleinere’ taal die hun ouders nog wel beheersen.
En waarom is dat erg? Omdat een taal een cultuur is, zegt National Geographic. Met het sterven van een taal sterft kennis en gaan opvattingen verloren. Veel van wat we weten ligt gecodeerd in onze taal. lees verder›
Vorige week hadden we het nog over de ontstaansgeschiedenis van het vinkje, de krul en het kruisje. Wat toen niet aan de orde kwam, is het kruisje zoals hij het vaakst gebruikt wordt: als kusje. Opinieredacteur van nrc.next Arjen van Veelen schreef in het laatste nummer van Onze Taal over het x-je, misschien wel de minst gebruikte letter van het alfabet. “Maar als we de x dan eens gebruiken, gaat het ook ergens over.”
De x herbergt alle oerthema’s van het leven. We kennen de x van kledingmaten, als pornografieaanduiding (bij ‘x-rated movies’: ‘volwassenenfilms’), als alternatieve handtekening voor analfabeten en als grote onbekende (een x-aantal). Die laatste betekenis van grote onbekende is weer de verklaring voor de term Generation X, de identiteitsloze generatie. En zo zijn er nog tientallen andere functies van de x, tot de Xbox aan toe.
Waarom we de x ook als kus herkennen, is niet met zekerheid te herleiden, schrijft Van Veelen.
Wat is er wel bekend? Dat het x’je ergens in de achttiende eeuw opdook als verzegeling van brieven. De letter zou het kruis van Jezus symboliseren, en omdat gelovigen dat kruis kussen, zou dat x’je ook de betekenis van een zoen hebben gekregen.
Of, puur speculatief: de x beeldt twee mondjes uit op het moment van de kus. lees verder›
Dimar van Overdijk uit Klaaswaalen en Lennart Visser uit Rotterdam vragen zich voor de next question in de papieren nrc.next van vandaag af waarom bij goedkeuring vaak een krulletje, vinkje of kruisje wordt genoteerd. “Waar komen deze symbolen vandaan en waarom interpreteren wij dit als ‘afgerond’?” Katja Keuchenius zocht het uit. In de krant het beknopte antwoord, hieronder een uitgebreidere uitleg.
Hoewel analfabeten vaak ondertekenen met een kruisje, heeft de ontstaansgeschiedenis van het teken niets met analfabetisme te maken, denkt Guus van Breugel. Voor het Centraal Bureau van Genealogie in Den Haag, dat onder meer stamboomonderzoek doet, bestudeert hij familiewapens. “Het kruisje, het vinkje en het krulletje zijn een soort stenoschrift.” De tekens zijn ontstaan in verschillende tijdsvakken van de geschiedenis. lees verder›
Van Dale is eruit: hier kun je stemmen (als de server tenminste niet bezet is) op een van de tien woorden die zijn genomineerd voor de titel Woord van het Jaar.
Het is de bedoeling dat het winnende woord ook iets zegt over deze tijd. Als je naar de voorgedragen woorden kijkt, gaat het veel over politiek, seks en wat je allemaal met een computer kunt doen – niet echt verrassend, dus. Je kunt kiezen voor gedoogregering, bestuursobesitas of het prachtige knetterrechts. Of voor daggeren of een dreigtweet. Gelukkig staat de uitleg erbij. Daggeren, onder andere bekend van de tv-serie Oh oh Cherso, is ,,erotisch dansen, waarbij de danspartners dansend ‘de daad’ nabootsen”. De damschreeuwer ontbreekt in de lijst.
Er zijn ook vijf subcategorieën: jongerentaal, lifestyle (Van Dale is ruimhartig met Engelse woorden), sport, economie en politiek. Daarin staan woorden als dork (maar is dat woord niet al veel ouder?), pino (ook uit Oh oh Cherso) en pokkefrost, geldicide en abklinken (wie ze allemaal al kende mag het zeggen, de rest moet naar de site). Stemmen tot 10 december, uitslag vier dagen later. En natuurlijk zijn we benieuwd wat de lezers van next tot woord van het jaar zouden kiezen.
De uitslag van de verkiezing van de vaagste term van het jaar, waarover ik eerder blogde. De meest gehate term is: “ik heb zoiets van…” Mannen en vrouwen waren het hierover eens, maar over de andere termen liepen de gedachten iets uiteen. Dat blijkt uit de tabel hieronder.
Maar er valt nog veel meer te stemmen, voor taalliefhebbers en taalhaters. Een andere site wil de irritantste woorden en termen te kijk zetten. ‘Hun hebben’ staat bovenaan (maandag 13u), maar er kan nog een maand worden gestemd. Om een idee te krijgen is het ook leuk te grasduinen door de suggesties die lezers van mijn nrcnext blog aandroegen. Een van de mooiste:
Er is in professionele omgeving letterlijk tegen mij gezegd: “… anders moeten we jullie twee even tegen elkaar aanhouden, kijken wat daaruit komt”.
Bij die reacties zat ook een link naar de ‘Bullshit Generator‘, die hoofdpijnzinnen (ik heb de typefout er maar even uitgehaald) uitpoept als:
De organisatieontwikkeling hangt nauw samen met de definitie van eenduidige business units waarbij afstemming met de werkgroepen voldoende draagvlak heeft.
Van Dale verzamelt de komende twee weken suggesties voor de woorden van het jaar 2010, waarover dan later weer kan worden gestemd. lees verder›
Een stukje persoonlijke ergernis, om eens dicht bij mezelf te blijven. Steeds vaker vinden mensen het zeg maar oké om termen te gebruiken als ‘definitief eindconcept’ en andere vage taal. Daar moeten we wat aan doen. We zijn immers allemaal stakeholders als het gaat om het belang van heldere taal. Op de website vaagtaal kun je, tot 1 november, aangeven waar jij je het meest aan ergert als het gaat om vage taal of onbegrijpelijk jargon.
Omdat dit een mooi initiatief is, wilde ik dat eens doorcommuniceren. Er staan al veel voorbeelden op de site, maar je kunt ook out-of-the-box denken en proactief je eigen meest irritante term invullen. En het is natuurlijk ook leuk als je jouw meest vage termen alvast hieronder aangeeft.
O ja, in dit blogje zijn de meest irritante termen van vorig jaar verwerkt. Veel daarvan zijn helaas nog steeds in gebruik….
