,,Ik ben geen held. (..) Meer dan twintigduizend Nederlanders hebben in die jaren joden en anderen die moesten onderduiken, helpen verbergen. Ik droeg mijn steentje bij, evenals mijn man. Het was niet genoeg.”

Het zijn de woorden van Miep Gies, die wordt gezien als de redder van het dagboek van Anne Frank. Gisteren overleed ze op 100-jarige leeftijd.
Lees verder

Op 24 november ontving een onbekend aantal inwoners van Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht een folder waarin ze werden opgeroepen hun burgerservicenummer op hun onderarm te laten tatoeëren. Staatssecretaris Ank Bijleveld (Binnenlandse Zaken, CDA) deed direct na de verspreiding aangifte. Vanochtend maakte het Openbaar Ministerie (OM) bekend dat de verspreiders ‘2 Plus 2 Makes 4′ niet vervolgd worden.

2 Plus 2 Makes 4 noemt zichzelf een collectief van bezorgde burgers dat met de folder een publiek debat wilde ontketenen over de aanleg van de centrale database voor vingerafdrukken. Lees verder

Het laatste grote naziproces start vandaag in München, Duitsland. Terecht staat de 89-jarige John Demjanjuk voor de moord op 29.000 joden in vernietigingskamp Sobibor, waar hij ‘kampbeul’ was. Eén van de slachtoffers was Bernhard Hellman, de vader van hulpaanklager Paul Hellmann. Hij is oud-redacteur van onder meer NRC Handelsblad en vorige week verscheen zijn boek Mijn grote verwachtingen, dat onder meer gaat over zijn vader, de onderduiktijd en de naoorlogse jaren.

NRC-verslaggever Cees Banning interviewt Paul Hellmann over proces tegen Demjanjuk voor nrc.tv, ‘dit doe ik voor mijn vader’.

Update (16:58): Aangifte Bijleveld tegen tatoeagefolder
Update (15:56): De afzender van de folder heeft zich gemeld via een persbericht. Meer info staat verderop in dit artikel.

Het ministerie van Binnenlandse Zaken waarschuwt op zijn website voor een recent verspreide folder over het tatoeëren op de onderarm van het Burger Service Nummer. De brochure is de voorbije dagen bij een onbekend aantal inwoners van Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en mogelijk ook Zwolle en Bussum in de brievenbus gedaan. De vormgeving is vrijwel identiek aan die van overheidsfolders.

Voorop de folder staat:  ‘Het Nieuwe Rijk Gaat verder dan u denkt’. Binnenin wordt verwezen naar de vingerafdrukken die sinds 21 september worden afgenomen bij Nederlanders die een nieuw paspoort of een nieuwe identiteitskaart aanvragen. Lees verder

Tijdens de Tweede Wereldoorlog waren er drie regimenten van de Russische luchtmacht met alleen vrouwelijke piloten. Ze vlogen samen meer dan 30.000 missies langs het oostelijke front. In Rusland stonden ze bekend als Stalins Falcons. De Duitsers waren bang voor de vliegende vrouwen en noemden ze de ‘Nachtheksen’ – vooral omdat ze nooit leken te rusten en ook ’s nachts uitvlogen.

De BBC heeft een diavoorstelling gemaakt met foto’s uit het archief. Deze werd gisteren uitgezonden en is nu nog zeven dagen te bekijken via deze link. Het commentaar bij de foto’s is van Lucy Ash van Radio 4.

De film Escape from Sobibor [zie trailer hierboven] gaat over de bloederige opstand in het concentratiekamp Sobibor op 14 oktober 1943. Z’on driehonderd gevangenen wisten te ontvluchten, dwars door het prikkeldaad en de mijnenvelden rond het kamp heen. In het vernietigingskamp op de grens van Polen en Oekraïne vermoordden de nazi’s in ruim een jaar tijd 250.000 mensen. Van hen waren er 34.000 afkomstig uit Nederland.

Rutger Hauer, overigens, won een Golden Globe met de film.

Aanleiding om deze film uit 1987 nog eens te bekijken is een reeks van twaalf interviews die het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) vandaag op een nieuwe website www.sobiborinterviews.nl heeft gezet. Het zijn interviews met joodse gevangenen die betrokken waren bij de opstand.

Lees verder

Volgende week komt Inglourious Basterds uit: een Tweede Wereldoorlog-film waarin Brad Pitt continu nazi’s afslacht. In Indonesië draait nu ook een oorlogsfilm, Merah Putih (rood wit, naar Indonesische de vlag). Het gaat over de onafhankelijkheidsstrijd van de Indonesiërs. De vier hoofdpersonen nemen het op tegen de bezetter. En dat is, juist, Nederland. Dus in deze film zijn niet de nazi’s de slechteriken, maar Nederlandse soldaten. Bijt even door de slome trailer heen:

Het moet een aparte ervaring zijn: ‘onze jongens’ vermoord zien worden. Lees verder

Niet alleen in Nederland, maar ook in Berlijn zijn nog sporen te vinden van Hitlers (megalomane) bouwplannen.

Toen de nationaal-socialisten op 30 januari 1933 in Duitsland aan de macht kwamen, veranderde er aanvankelijk heel weinig in de stadsontwikkeling van Berlijn. Alledaagse projecten werden in eerste instantie afgemaakt zoals begonnen. Grote projecten die de aandacht trokken waren de Reichsbank (1934), het Reichsluftfahrtministerium (1936) en Weltflughafen Tempelhof (1937), maar woningbouw speelde een ondergeschikte rol.

Pas in 1937 begon nazi-architect Albert Speer met de ontwerpen van de nieuwe hoofdstad van het Derde Rijk: Germania. Een van de voornemens was het bouwen van een enorme Noord-Zuid-as. Deze as is nooit gerealiseerd, de Oost-West-as wel. Een sociale missie ontbrak. Sterker, voor de realisatie van Speers Germania zouden 52.144 woningen in de Berlijnse binnenstad tegen de vlakte moeten. Bekijk hieronder een animatiefilmpje van wat Hitler oorspronkelijk voor ogen had:

Het ‘Schwerbelastungskörper’ is een van de weinige resten die naar Hitlers gedroomde hoofdstad Germania verwijzen. Nu rot het langzaam weg tussen huizen en groen. Lees verder

Het was wel even slikken, toen ik op een zaterdagnacht met vijf onbekende, vrijgezelle mannen een heel diep gat moest graven in de duinen waar even verderop net een lijk was gevonden.

Behalve allerhande pijnen spookten er vragen door mijn hoofd. Had ik de hoofdredactie niet moeten zeggen waar ik was? Groef ik mijn eigen graf? En: is dit wat ze bedoelen met ‘meisjes die er om vragen’?

En dan wurm je je door een nauwe schacht in de grond. Je hoopt dat de bunker nog ‘maagd’ is: onbetreden sinds de Duitsers hem verlieten. Eigenlijk wil je natuurlijk een dagboek vinden, of liefdesbrieven. Heimelijk vrees je een (dode) Mof. Lees verder

Jongeren hechten meer waarde aan de viering van 5 mei dan aan de herdenking op 4 mei. Dit stond vanmorgen in nrc.next. Het Nationaal Comité 4 en 5 mei denkt dat het ontbreken van een persoonlijke binding met de Tweede Wereldoorlog de reden is dat jongeren de herdenking van vanavond wel van maatschappelijk belang vinden, maar er persoonlijk weinig mee hebben.

Uit het onderzoek blijkt dat slechts een kwart van alle Nederlanders  zichzelf goed op de hoogte vindt van de gebeurtenissen in de eigen gemeente tijdens de Tweede Wereldoorlog.  En dat is volgens het Nationaal Comité 4 en 5 mei te weinig: tijd voor een lesje lokale geschiedenis.

Je kunt vanaf de site van het comité 28 sporen uit de Tweede Wereldoorlog bekijken.   Lees verder