Een vrouw die kopergiet? Dat nooit
Kopergieten en -bewerken in Bobo: een mannenvak (Foto: Femke van Zeijl)
Hele families doen hier al generaties lang hetzelfde werk. Als je in Bobo geboren wordt in een gezin van kopergieters, dan word je kopergieter. Tenzij je een meisje bent. De vrouwen in de familie worden namelijk pottenbakster. In het oude stadscentrum is het leven sinds de voorouders zo geregeld. Langzaam onttrekken sommige kinderen zich aan deze voorbestemming en worden onderwijzeres of boekhouder; ook in het oude Bobo veranderen de tijden. Maar een vrouw die koper bewerkt of een man die aan het kleien slaat, dát nooit.
Wat ik me niet heb gerealiseerd toen ik voor het thema kunst koos als afsluiting voor mijn stedenboek, was hoezeer dit thema door mannen wordt bepaald. Alle muzikanten die zich aandienen, de couturiers, zelfs het gros van de dansers, zijn van het mannelijk geslacht. Als ik vraag om een voorbeeld van een moderne kunstenaar, fotograaf of filmer, volgt steevast de naam van een man. Alleen bij de traditioneel aan vrouwen voorbehouden ambachten zoals pottenbakken en het verven van stoffen tref ik mijn seksegenotes.
De oude kopersmid griezelde bij mijn vraag of hij zijn dochters ook op zijn werkplaats zou laten zoals zijn zoons, om het vak te leren. En zelfs de sieradenmaker die me trots meldde dat hij als een van de weinigen een vrouw als leerling in dienst had genomen, betrapte ik later op de uitspraak dat hij vond dat Afrikaanse vrouwen niet meer moesten verdienen dan 2000 CFA (een euro of drie) per maand omdat ze anders net zo eigenwijs en onafhankelijk zouden worden als de Europese.
Ze zijn er wel, vrouwen die zich tegen de mores in met succes begeven op kunstterrein. Maar die paar pioniersters worden meteen weggekaapt door de grote stad of het verre Westen. De ene percussioniste waarnaar iedereen verwijst is in hoofdstad Ouagadougou, de danseres/actrice waar de Bobolezen mee weglopen reist door Europa.
Nu vind ik niet dat ik de waarheid geweld aan moet doen door krampachtig op zoek te gaan naar vrouwelijke kunstenaars, maar het is wel een beetje zuur om mijn tweede boek af te sluiten met enkel heren, terwijl mijn vorige boek juist ging over vrouwen. Alsof ik mijn seksegenoten daarna mag vergeten. Zij krijgen dus evengoed een rol in het hoofdstuk, maar ik zal me erbij neer moeten leggen dat mannen de boventoon voeren. Om dat alvast een beetje goed te maken besloot ik een filmpje te maken ter ere van de pottenbaksters in Dioulassobá, wier handen in vijf minuten van een onooglijke homp klei iets moois kunnen maken.
