Freelancejournalist Femke van Zeijl schrijft een boek over verstedelijking in Afrika. De afgelopen tijd woonde ze in Luanda, Angola, en hield op nrcnext.nl een weblog bij.

In de centraal gelegen stadswijk Maianga zie je de meest extravagante auto's (Foto Caro Bonink)

Het leek zo eenvoudig: op nrcnext.nl een weblog bijhouden over mijn journalistieke werkwijze en dilemma’s. Maar wat lag ik Luanda vaak wakker met de vraag wát ik zou opschrijven, en hóé.

Sinds het verschijnen van het boek Het zijn net mensen van Joris Luyendijk, klinkt de oproep aan de media verantwoording af te leggen over hun functioneren. Dat maakt je werk ingewikkelder, maar het besef dat de lezer over je schouder meekijkt, dwingt wel tot nadenken.

Lees verder

Kunstige schilderwerkjes verschijnen op mijn nagels (Foto Caro Bonink)

48 uur in een etmaal proberen te proppen is een uitputtingsslag. Toch probeer ik dat elke reportagereis weer als de datum van vertrek nadert.

Vrijdagavond naar een rap-event in Bahia om de populaire – maar om zijn kritiek op het regime op de radio nauwelijks gedraaide – rapper MCK te zien optreden en daarna naar dé club waar ik nog niet had gedanst, zaterdag naar het strand om ook het luie leven te beschrijven en ‘s avonds naar een show van Ku Duro zanger Bruno M, om uiteindelijk te belanden in een strandtent waar de hele nacht tussen de tafeltjes wordt geschuifeld, gisteren een dinertje met de welgestelde familie die me een inkijkje gunden in hun leven.

Lees verder

'Fazer negócios' is de voornaamste bron van inkomsten voor de gemiddelde Angolees. (Foto Caro Bonink)

Op de Roquemarkt verkoopt Tete, Alberto’s vrouw, synthetische babykleertjes in weeïge kleuren. Haar zus Filo handelt in bonbons en ander snoep in Kikolo, op de tweede markt van Luanda.

Tia Mambo, de vrouw van de huisbaas, kookt het water uit de Kifangolorivier dat tankwagens af en toe afleveren in de musseque en giet het in boterhamzakjes die ze verkoopt voor tien Kwanza per stuk. Haar echtgenoot en Dono de Casa Hakim slaat bier en frisdrank in en verkoopt dat vanaf zijn erf voor het dubbele. En Tete’s jongste zus Julia handelt op de kleine markt vlakbij huis in kleding. Op het erf waar Alberto’s familie woont, zit iedere volwassene ‘in de handel’.

Lees verder

De kapsters op de markt naaien kunsthaar in het ingevlochten haar van hun klanten. (Foto Caro Bonink)

Hoe kon ik zo stom zijn? Als we na anderhalf uur lopen om zes uur ‘s ochtends aankomen op de Roque Santeiromarkt, zoeken we eerst de ‘Administração Official do Mercado‘ op, het overheidskantoor dat de huur van de marktkraampjes int. Alberto, de Angolees bij wiens familie ik een paar dagen logeer, kent ambtenaren die er werken en die ter bescherming met ons mee zullen lopen. Terwijl we staan te wachten, kom ik op het idee dat het leuk zou zijn wat cijfers te hebben. Dus ga ik op zoek naar een official met die gegevens. Een oerstomme actie: alle deuren die tot op dat moment informeel wagenwijd openstonden, slaan met een klap potdicht.

Lees verder

Gasten op Marcus vijftiende verjaardagsfeestje aan het Luandese strand. (Foto Caro Bonink)

,,Wacht maar op het sneeuwbaleffect”, had de Angolese ambtenaar vrouwenzaken me de eerste week proberen gerust te stellen. Ik verzuchtte dat een maand niet lang was voor al mijn plannen en dat de tijd zo voortraasde. Ze veronderstelde dat mijn langdurige voorbereiding zich uiteindelijk zou terugbetalen in een lawine aan contacten. Ze had gelijk: sinds een paar dagen vallen alle stukje van de puzzle in elkaar.

Dit weekend belandde ik bij het verjaardagsfeestje van Marcus die vijftien werd: verveeld kijkende rijkeluiskinderen, dinerend aan lange tafels op een apart opgebouwd deel van de dure strandtent Miami, glazen champagne wegklokkend. Ze maakten met hun iPhones foto’s van elkaar en Sandocan, de beroemde Angolese rapper die voor het feestje was ingehuurd. Via die muzikant hoorde ik over deze party: muziek blijkt een sleutel tot het leven van de happy few.

Lees verder

Op straat na afloop van de opening van de luxe-boetiek. (Foto Caro Bonink)

,,Wat het voor feestje is? Een feestje van belangrijke mensen.” Hij laat zijn zwarte Volvo met witllederen bekleding stationair draaien voor de ingang van de discotheek. ,,Wat ze vieren? Dat ze belangrijk zijn”, antwoordt hij welwillend.

Hij wacht op de toegangskaarten die een vriendin die al binnen is in haar bezit heeft. Want niet iedereen komt binnen op de exclusieve privéparty waarvoor de hele tent is afgehuurd: ,,Alleen andere mensen die belangrijk zijn.”

Lees verder

Ginga, medewerker van cd-winkel 'Sedução', op zoek naar het juiste liedje. (Foto Caro Bonink)

‘Wil je naar zee,
dan is er maar één plek:
het Ilha, Ilha, Ilha van Luanda, bescheiden daken van vissershuizen op het strand,
het Ilha van Luanda.’

Iets van die strekking zong de zanger/gitarist gisteravond in het Portugees, in een eettentje bestaande uit een hoog metalen dak met een cementen vloer eronder. Het was zijn antwoord op mijn vraag of hij ook beroemde liedjes wist over de Angolese hoofdstad.

Lees verder

Alberto en zijn vrouw Tete met hun zoon Beni (4) en dochter Christevie, die op 22 april een jaar oud wordt. (Foto Caro Bonink)

,,Dit is het echte leven”, zegt Alberto lachend, terwijl hij de geborduurde doek optilt in de voordeurpost. ,,Dat wilde je toch leren kennen?” In de broeierige woonkamer van vijftien vierkante meter zitten elf mensen –kinderen die in- en uitscharrelen niet meegeteld. Alberto’s vrouw Tete bereidt de lunch. Behendig manoevreert ze met vier pannen op het niet-functionerende fornuis dat bij gebrek aan aanrecht dient als tafelblad. Een zwager, broer, nicht, buurvrouw, ver familid worden voorgesteld. Een praatje aanknopen kan ik vergeten, want op de met twee plastic orchideën getooide televisie loeit een concert en de aanwezigen lijken gehypnotiseerd door de beelden.

Lees verder

Juwelen in Belas Shopping, de enige shopping mall van Angola (Foto Caro Bonink)

Dat ik vannacht de slaap niet kon vatten, zou ik kunnen wijten aan de ellende die ik gisteren in de musseques zag. In de sloppenwijken van Luanda trof ik een vrouw met armen als stokjes door malaria en dyfterie, die het ziekenhuis niet betalen kon. En halfnaakte kinderen die opgroeien in hutjes van tentzeil, zonder fatsoenlijk onderwijs.

Een peuter van nog geen drie, de leeftijd van mijn oudste nichtje, stond hulpeloos in de deuropening terwijl achter hem de enige stoel in huis vlam vatte. Toevallig kwam ons gezelschap langs en kon een grotere brand voorkomen worden. Steeds als ik het veld in ga, treft deze uitzichtloze armoede me in mijn hart en in mijn maag. Maar het was niet de reden dat ik wakker lag.

Lees verder

Bemodderde Palladiums op de chique lopers van het ministerie. (Foto Caro Bonink)

Laat ik het nu maar eerlijk vertellen. Het leven van een journalist in Afrika hangt niet aan elkaar van whisky drinken in vage bars met dito contacten, trektochten door sloppenwijken en interviews met spannende figuren over hun bewogen leven. De afgelopen dagen tenminste niet: een deel van mijn tijd bracht ik door in kantoren. Kantoren in meer of minder vervallen staat, met of zonder airco, van een armlastige hulporganisatie of het schatrijke nationale oliebedrijf: ik zag ze allemaal van binnen.

Lees verder