Nu eens een makkelijke foto: de derde auto die ik check als ik de deur uitga mist al zijn linker buitenspiegel. (Foto Femke van Zeijl)

De markt voor gestolen autospiegels is een ideale negotie: ze houdt zichzelf in stand. De jongemannen die op de Avenida Vladimir Lenine bij geparkeerde auto’s met schroevendraaiers de spiegels loswrikken uit hun houders, brengen ze naar de helers op de zwarte markt Estrela Vermelha of naar hun dealer in sloppenwijk Chamanculo. De autoeigenaar wiens spiegels zijn ontvreemd weet deze plekken ook te vinden. Het is de enige manier in deze stad om weer aan een set achteruitkijkspiegels te komen. Zo creëert de vraag het aanbod en andersom.

De ‘onderwereld’ is in Maputo een bijna onontkoombaar fenomeen, zo verweven met de hele samenleving dat het soms lastig is een onderscheid te maken. Reportages maken hierover confronteert je met menige ethische kwestie. De afgelopen vijf weken heb ik op een behoorlijk slap koord gebalanceerd. Wat is nog net wel en wat is niet meer legaal? Navragen voor een vriend of zijn autospiegels toevallig te vinden zijn op de zwarte markt is geweldig voor mijn boek. Maar is dat al een strafbaar feit? Lees verder

2M (spreek uit doisj em), een veelgeschonken Mozambikaans biermerk. (Femke van Zeijl)

Hij stopt zijn fourwheeldrive voor een van de marktkraampjes, draait het raam open en fluit. De verkoper van gedestilleerd kent zijn favoriete merk, reikt de juiste fles aan door het open raam en ontvangt de Meticais – zo heet de Mozambikaanse valuta – voor de aankoop. En zo zit ik even later in de wagen met een chauffeur met een glas whisky in zijn hand.

Je ziet meer mensen drinken achter het stuur hier. Vooral in het weekeinde is de meerderheid van de chauffeurs beschonken. Maar dat een sous-chef van de politie in het openbaar zulk gedrag vertoont – al is het op een vrijdagavond en al is hij buiten dienst – daar kijk ik toch even van op. ,,Ach, om de wet te kennen moet je haar ook af en toe weten te breken”, reageert de politiefunctionaris op mijn opgetrokken wenkbrauwen.

Lees verder

Uitsmijter Mager aan een bel Famous Grouse met veel ijs, om half zeven 's avonds min of meer zijn ontbijt. (Foto Femke van Zeijl)

Zijn eerste woorden betroffen een huwelijksaanzoek. De uitsmijter van de stripclub meende met onwrikbare zekerheid dat we voor elkaar bestemd waren. Die aanname kon alleen zijn gebaseerd op zijn blik op mijn benen toen ik binnenkwam, want verder dan die halve seconde ging onze kennismaking op dat moment nog niet.

Je als vrouwelijke journalist in het nachtleven begeven levert af en toe zijn eigen uitdagingen op. Het is mijn werk te luisteren naar mensen en door te vragen, maar dat wordt al snel uitgelegd als meer dan professionele interesse. Het aanzoek van de uitsmijter was dan ook niet het eerste voorstel in die richting dat ik de afgelopen vijf weken ontving. Mijn behendigheid in het ontwijken van benaderingen zonder dat ik meteen het hele interview op het spel zet, wordt danig op de proef gesteld. Lees verder

French manicure in de schoonheidssalon op de Avenida 24 de Julho, waar driekwart van het personeel verveeld Braziliaanse telenovelas - soaps - hangt te kijken. (Foto Katia)

Benen tot aan de hemel en borsten die als overrijpe sinaasappels uit haar topje schijnen te willen rollen. Dat is waarschijnlijk wat mannen zien bij hun eerste blik op Katia. Maar wat mij het eerst opviel toen ik haar zag, waren haar nagels. Kunstnagels waarmee je zonder problemen een volwassen man kunt neersteken met ingenieuze schilderijtjes van nagellak erop. Niet mijn stijl, eerlijk gezegd. Maar toen de prostituee aan me werd voorgesteld zag ik in haar zorgvuldig gemanicuurde nagels meteen een manier in om een band op te bouwen.

Dus zat ik eergisteren met Katia in de schoonheidssalon – niet een van mijn dagelijkse bezigheden. Zij bediende de fotocamera en ik kreeg een french manicure, voor het eerst in mijn leven. Iemands vertrouwen krijgen is een investering in tijd en vergt inlevingsvermogen, zeker als het gaat om mensen die door de maatschappij in de marge zijn gedrongen. Om dieper in de scene downtown te kunnen duiken, de wereld van prostituees, uitsmijters en pooiers, heb ik een sleutelpersoon nodig, iemand die deuren openen kan en mensen wil introduceren. Lees verder

De sloppen van Chamanculo: bij gebrek aan vrijwillige poseerders dan maar een peuter op de foto. (Foto Femke van Zeijl)

Soms vervloek ik dit weblog. Niet de stukjes die ik ervoor schrijf of de reacties van bezoekers van de site, daar heb ik lol in. Een boek schrijven is een eenzaam proces in constante discussie met jezelf, en het is geweldig een deel van dat proces al te kunnen delen met je toekomstige lezers. Maar die vermaledijde rotfoto’s!

De afgelopen dagen heb ik rondgehangen in de sloppenwijk Chamanculo in wat wij een coffeeshop zouden noemen. Tina, de eigenares van het garagebarretje, bewaart in de zakken van haar trainingsjack een voorraad wiet verpakt in krantenpapieren balletjes die ze discreet in de handen van haar klanten frommelt.

Lees verder

Costa do Sol (in blauw-geel) tegen Ferroviario de Maputo: voor het begin van de tweede helft wensen de scheidsrechters elkaar succes. Of verdelen ze de buit? (Foto Femke van Zeijl)

De scheidsrechter negeert een overduidelijke aanleiding voor een penalty voor thuispartij Costa do Sol. Tien seconden later deelt hij wel een onzinnige gele kaart uit aan een speler, nadat zijn tegenstander zonder enige reden neerzeilt op het kunstgras. Als de grensrechter na rust een zuivere goal voor tegenpartij Ferroviário de Maputo afkeurt wegens zogenaamd buitenspel, schudt de voetbalkenner naast me op de tribune zijn hoofd: ,,Kennelijk is er in de rust iemand in de kleedkamer bij de scheidsrechter langs gegaan.” Hij had me al gewaarschuwd voor de corruptie toen hij me uitnodigde voor de kwartfinale van de hoogste Mozambikaanse voetbaldivisie: ,,Van hoog tot laag, het zijn allemaal maffiosi.”

Lees verder

Kantoorhouden met koffie, tosti en laptop in het hotel om de hoek. (Foto Femke van Zeijl)

Het went, de snelheid waarmee dit werk je van het ene extreme naar het andere katapulteert. Gistermiddag zat ik nog tussen de heroïnespuiters in Alto Maé, een beruchte wijk in Maputo, om ‘s avonds een paar straten verder bij een traditionele familieceremonie te belanden van een Mozambikaanse collega wiens broer gaat trouwen. En vanochtend werd ik wakker op mijn matras op de vloer in Ana’s garage, nam een bad met een emmer koud water en pakte vervolgens mijn laptop om aan het werk te gaan in het driesterrenhotel om de hoek waar de draadloze internetverbinding uitstekend is en de koffie nog beter.

De obers van het hotel zijn inmiddels gewend dat ik er kantoor houd en weten wat ik wens: ‘s middags een grote kop koffie en een tosti zonder ham, ‘s avonds een biertje en een bord rijst met groentecurry. Wat een mazzel dat Ana’s woning vlakbij ligt, het maakt de logistiek van mijn verblijf hier stukken minder ingewikkeld.

Lees verder

Fernando schrijft de les Portugees over van het schoolbord. (Foto Femke van Zeijl)

Alweer sjokt hij als allereerste naar voren en pakt een plastic bord met rijst van de vloer. De andere straatjochies accepteren dat Fernando zichzelf als eerste bedient. Vanaf de eerste keer dat ik hem zag, fascineert deze puber met donkerblauwe muts op zijn bol me. Ik ben op bezoek bij een project in Maputo dat zich het lot van straatkinderen aantrekt en hen onderwijs en eten geeft. Ik wil het leven beschrijven van de straatkinderen, in de marges van de samenleving, steeds balancerend op de grens van de illegaliteit. Na twee dagen meelopen besluit ik de 17-jarige Fernando daarvoor als voorbeeld te nemen.

Hoe identificeer ik de mensen die een rol gaan spelen in mijn boek? Dat is deels een kwestie van toeval. Zo zat Alberto naast me in het vliegtuig naar Luanda en hij en zijn familie in de sloppenwijk bleken exact in mijn verhaal te passen. Dat kan ik bepalen omdat ik het profiel ken van degene ik zoek. Voordat ik inzoom op één persoon heb ik al vele mensen gesproken, van alles gelezen en in het desbetreffende wereldje rondgelopen.

Lees verder

Pequenino, de meest praktijkgerichte leraar Portugees van Maputo, voor de barraca van Fatu. (Foto Femke van Zeijl)

- ,,Kijk onder haar rok, man!”

- ,,Nee, ik doe gewoon mijn werk”, reageert de schoenpoetser, zich concentrerend op mijn zwarte laarzen.

- ,,Heel even maar, je moet het gezien hebben!” dagen zijn vrienden hem uit.

- ,,Nee, dankjewel, ik wil niet blind worden”, antwoordt de poetsende man op het trottoir. Hij geeft nog een extra lik schoensmeer en weigert zijn blik te laten afdwalen naar omhoog tussen mijn overigens keurig bij elkaar geknepen benen.

Zijn nietsnuttende kompanen daverlachen en slaan elkaar in de handen.

Lees verder

In het stadsvervoer van Maputo is het uitkijken voor zakkenrollers. (Foto Femke van Zeijl)

Gefrutsel aan mijn spijkerjack. Ik hang in het middenpad met één arm aan de ijzeren stang aan het plafond van de bus, Ana zit twee plaatsen voor me. Mijn Mozambikaanse vriendin gebaarde me al, wijzend op haar ogen, dat ik op moest passen. Zakkenrollers.

Het gewriemel aan het jack dat ik om mijn middel heb gebonden houdt niet op, en ik breng langzaam mijn vrije hand naar beneden totdat ik de pols voel waar de grijpgrage hand aanzit. Ik pak hem vast en zet mijn duimnagel diep in het vel.

Lees verder