Als de gereformeerde minister van Sociale Zaken zich in een politieke situatie gedwongen ziet de waarheid geweld aan te doen, verdubbelt onmiddellijk het aantal keren dat hij in één volzin de stoplap ‘wat dat betreft’ bezigt. Dat gaat denk ik vanzelf. Liegen in het aanschijn des Heren is natuurlijk een zonde. De één begint in zo’n geval te stotteren, een ander wordt tot diep in hals en nek vuurrood, de katholiek (die immers met aflaatgeld is grootgebracht) doet een extra euro in de collectezak, en bij Donner schiet het toerental van zijn lievelingscliché omhoog. Hij hoopt dat God het opmerkt, en goedertieren als Hij soms kan zijn glimlachend bij Zichzelf denkt: Piet Hein staat daar, hij kan niet anders, Ik zal hem helpen.

lees verder›

De uitgever heeft voor dit artikel geen publicatierecht

De eerste vraag is natuurlijk: waarom moet het allemaal weer zo lullig klinken? Zeg het maar een paar keer hardop: Burqini. Boerkini. Boer-kini.

Voor wie het nog niet mee heeft gekregen: een burqini (een samentrekking van boerka en bikini) is lichaamsbedekkende zwemkleding voor islamitische vrouwen. Boerkini klinkt naar boerenkool. Niet echt sexy, maar dat is natuurlijk ook expliciet niet de bedoeling van het outfitje.

Boerkini is de jongste telg van de familie van wat ik maar even zal noemen de ‘jolige samentrekkingen’.

Jolige samentrekkingen hebben relatief veel taalkundige hitpotentie. Als Brad Pitt en Angelina Jolie samen ‘Brangelina’ worden genoemd, zien we meteen een monsterlijke mix van deze twee Übermenschen voor ons, en dat is grappig. Een beetje zoals de baby’s van een leeuw en tijger ‘lijgers’ worden genoemd (die bestaan echt!).

De jolige samentrekking heeft ook iets ‘best of both worlds’-achtigs. Yoghonaise: yoghurt is gezond en mayonaise is lekker – het kan dus toch samen gaan, gezond en lekker! ‘Medelander’ valt in zekere zin ook in deze categorie. En ‘consuminderen’.

Kenmerk van de jolige samentrekking is wel dat het niet te ingewikkeld moet worden. Toen Prins Willem Alexander een tijd geleden ‘consuminderen’ veranderde in ‘consumanderen’ (niet minder consumeren, maar ánders), was dat een brug te ver. Bij een vergezochte jolige samentrekking schakelt het brein over op de basale levensfuncties (‘Ik ben moe’) en luistert niet verder.

Maar een eenvoudige jolige samentrekking blijft hangen als een ongewenste gast op een feestje. Daphne Deckers noemde haar boek over opvoeden ‘pedagoochelen’; verschrikkelijk, maar wel een jolige samentrekking pur sang, dus vergeten is helaas onmogelijk. Hetzelfde geldt voor waargebeurde woorden als ‘wetenswaardevol’ en ‘belevenement’ (‘beleven’ meets ‘evenement’).

Wie een nieuw woord op zijn naam wil hebben, wende zich dus tot de jolige samenstelling. Goed, komt ‘ie: ‘klimatigen’. Ben benieuwd hoe lang het duurt voor een of andere lieve non-profitorganisatie dit woord ook echt gaat gebruiken.

Tegenfilm (de (m.); -s –pje) 1. Reeks van bewegende beelden die zich presenteert als een polemische reactie op de antimoslimfilm van Kamerlid Geert Wilders van maart 2008. Nog vóór de verschijning hiervan circuleerde op internet de eerste tegenfilm, gemaakt door Multiculturele Televisie Nederland. Hierna volgde de tegenfilm van GroenLinks-Kamerlid Tofik Dibi en de Bijbelfilm van de KRO. De MTN-Tegenfilm schoot zijn doel volledig voorbij, doordat hij zich louter op Geert Wilders richtte, en zelfs de hulp van psycholoog Bram Bakker inschakelde om uit te leggen dat Wilders’ wrok tegen moslims voort zou komen uit een banaal opgelopen blauwtje uit zijn jeugd. De film negeerde de problematiek in het land volledig, en versterkte alleen de evidente wrok van moslims jegens dit Kamerlid. Polarisatie groeide. Tofik Dibi’s tegenfilm kwam louter voort uit gefnuikte artistieke ambities. „Zo lang als ik me kan herinneren is regisseur worden mijn eerste doel geweest”, schreef hij eind januari 2008 op zijn weblog. Was dan naar de Filmacademie gegaan, jongen. De KRO-Tegenfilm flopte eveneens, omdat deze Wilders’ probeerde aan te vallen door te laten zien dat ook de Bijbel gewelddadig is. Zulks was al genoegzaam bekend. Het christendom had dan ook al een half millennium religiekritiek achter de rug, waarna het religieus geweld stopte. Dat de Nederlandse regering géén noodscenario ontwikkelde voor de KRO-film onderstreepte dit niet onbelangrijke verschil.

2. (uitdr. spott.) Ophef maken om niets: een tegenfilm maken. De Wildersfilm was immers totaal niet schokkend of nieuw, totdat iedereen zich er over ging opwinden. Wie begin 2008 op YouTube zocht op de termen Koran + burn, vond talloze filmpjes waarin de Koran brandde. Daar hoorde je regeringsleden uit Iran of Egypte niet over, terwijl zij nog vóór het verschijnen van Wilders’ film openlijk opriepen tot sancties en geweld tegen Nederland, schijnheilig verpakt in bezorgdheid (‘Straks vliegen er nog ambassades in de brand!’). Dat premier Balkende deze mensen geen figuurlijke oorvijg uitdeelde en niet opkwam voor onze waarden als expressievrijheid, noch voor onze veiligheid, rechtvaardigt zijn bijnaam ‘beroepslafaard’.

Christiaan Weijts

Wat stond Femke Halsema nou precies voor ogen toen ze zich op haar weblog tot ‘Geert en Jan’ (met wie ze Geert Wilders en Jan Marijnissen bedoelde) richtte om die twee te waarschuwen voor vervuiling van het democratische debat? Ze vond het afschuwelijk, schreef ze – en je hoorde het haar zeggen, met dat lieve pleegzuster-bloedwijn-timbre in haar stem – „dat politieke leiders zonder enige terughoudendheid of gêne elkaar uitmaken voor rotte vis”.

Nou, dat moet dus heel erg zijn geweest.

Ik dus verlekkerd terugzoeken hoe Geert en Jan elkaar moeten hebben uitgescholden, want ik had het gemist.

lees verder›

Hebben we nét veertig seksloze EO-dagen achter de rug, dirigeert ChristenUnie-leider Rouvoet ons alweer het konijnenhok in.

Dat noem ik: mixed signals.

Wat zei onze vice-premier precies? Hij wil „terughoudend” zijn met geboortepolitiek, vindt het gewenste aantal kinderen „een persoonlijke keuze” en wil een debat over baarpremies „voorkomen”. Staat genoteerd. En dus? Dus is het „interessant” om „een discussie te voeren” over hoe we ons gemiddelde van 1,7 kind op kunnen krikken „tot 2,1”.

lees verder›

Echt beroemd ben je pas als iedereen genoeg heeft aan je voornaam.

Je moet dan natuurlijk geen Jan heten, want daar is geen beginnen aan. Hadden mijn ouders me maar Joran genoemd! Dan had ik in een Arubaanse nachtclub alleen maar een dronken Amerikaanse studente hoeven te ontmoeten, en had ik alles in eigen hand gehouden.

Gelezen dat het Openbare Ministerie op het Benedenwindse eiland aanvankelijk nog geen bewijs zag in het door Peter R. de Vries en diens drugsdealende matennaaier Patrick v.d. E. aangeleverde materiaal? „We hebben hooguit het wegmaken van een lijk”, was de conclusie van hoofdofficier Hans Mos in Oranjestad, toen hij vier autoritten had gezien. „Daar kan ik die jongen waarschijnlijk niet eens voor arresteren.”

lees verder›

Het gesprek zou gaan over de film. Wanneer de afdeling ‘buitenlandse zaken’ van de gemeente Peking daar om vraagt dan is het ernst. Was het niet altijd zo geweest dat de partijbureaucraten weinig aan het toeval wenste over te laten? Rondbuikige mannen van middelbare leeftijd, altijd in pak, die vriendelijk lachend, maar met een ernstige ondertoon, van de hoed en de rand van ieder project wilde weten? Welke mensen, welke plaatsen, welke vragen?

Het zou een verassing worden. Voor ons stonden twee jochies, één met een haaientand aan een leren koordje om zijn nek, de ander in een Hawaïshirt. Maar de naamkaartjes spraken geen leugens: er was een nieuwe generatie apparatschik opgestaan. Partijbureaucraten droegen niet langer pakken. Partijbureaucraten bestelden een koffie verkeerd. En partijbureaucraten maakten geintjes. „Laten we van elkaar leren.”

De nieuwe lichting was duidelijk van een andere soort. Of niet?

Het gesprek zou gaan over de film. Maar het werden de Spelen. Het mocht de filmploeg immers niet zijn ontgaan dat er kritiek was op de Spelen. De staatskrant van de dag ervoor had er zelfs mee geopend. Weliswaar ging het over de president van het Olympisch Comité die wist dat de Spelen een groot succes zouden worden, maar hij zei het wel naar aanleiding van discussies over een boycot.

Dat Spielberg te elfder ure op zijn schreden was teruggekeerd, was een blamage. Maar dat de Spelen van 1980 een succes waren geweest, ondanks een boycot van Amerika, aldus het Comité, stelde de partijschönlingen amper gerust.

Of de filmploeg ook wist van collega’s uit Helan die roet in het eten wilde gooien? Hoe de stemming erover in Nederland was? Of er ook aantallen konden worden gegeven? Hoeveel er zouden komen en hoeveel daarvan pro- of anti-China waren. De ploeg deed haar best en omzeilde de vragen. Uit landsbelang. En nee, over de mensen, plaatsen en vragen in de film werd niet gepraat – gelukkig maar. Maar was het nieuwe kader van China wel zoveel beter?

Floris-Jan van Luyn

Floris-Jan van Luyn is journalist en filmmaker en oud-correspondent van NRC Handelsblad in China

Het al jaren sluimerende nationale verlangen naar een Sterke Man is eindelijk vervuld. Het woord (‘voordat ik een fout maak, maak ik die fout niet’) is vlees geworden.

Cruijff is ook meteen de ideale sterke man.

Wat wordt hij bijvoorbeeld bij Ajax? ‘Niets’, zei hij. De krukken van de ledenraad die dachten dat ze hem tot ‘vormgever van het voetbalbeleid’ hadden benoemd, gaven aan het eind van hun gewichtige vergadering een persbericht uit waar dat in stond. Toen een (sport)verslaggever het communiqué aan hem voorlas haalde Johan zijn schouders op. Hij zou niet weten waar de stumpers het vandaan hadden.

lees verder›

De uitgever heeft voor dit artikel geen publicatierecht