Plotseling is vriend en vijand het erover eens: het kapitalisme is failliet. De kredietcrisis, energiecrisis en klimaatcrisis hebben de machtigste westerse ideologie ontkracht. Haar ideologische geesteskindje – de vrije markt – is een zachte wiegendood gestorven. Of, zoals deze krant het samenvatte: „Pinnen! Nu het nog kan!”.

Het is fascinerend om te zien hoe journalisten en commentatoren meedeinen op de golven van het nieuws dat ze verslaan. Toen de kranten twee maanden geleden bol stonden van China als oprukkende economische wereldmacht, viel er maar één melodie te beluisteren: het vrijemarktkapitalisme had ook in het Oosten voet aan wal gezet. Nu vallen er drie banken om en de hele ideologie kan alweer naar het graf worden gedragen.

lees verder›

Stevie Wonder had jarenlang geen zin om op te treden. Ik kon me er wel iets bij voorstellen, dat je na duizenden concerten met steeds minder geestdrift Isn’t she lovely ten gehore brengt.

Maar twee jaar geleden ging zijn moeder dood, en toen herontdekte Stevie, aldus Stevie zelf, ‘de helende kracht van muziek’.

Ik zeg: prima, die helende kracht, want daardoor kon ik hem voor het eerst van mijn leven live zien, in de Bercy-sporthal in Parijs. Het concert in Nederland was ik misgelopen.

lees verder›

Kun je het vergelijken met een speler die van het veld wordt gestuurd?

Getalsmatig niet. Als we 1.600 jongens en meisjes naar Uruzgan hebben uitgezonden, en we stellen er 24 op non-actief, dan moeten we met anderhalf procent minder mankracht doorvechten. Maak hetzelfde sommetje voor een voetbalelftal, en er is niet eens één man overboord. Je zou op z’n ergst van een gele kaart kunnen spreken.

Wat moeten we ons trouwens voorstellen bij het non-actief waarover je steeds hoort? In de burgermaatschappij weet je wat dat is: ruzie in de tent, eigenlijk zou ontslag moeten volgen, maar om het beschaafd te houden wordt de ongewenste medewerker ‘op non-actief gesteld’. Meestal gaat het ook om een hogere functionaris; het lagere personeel vliegt er regelrecht uit. Degene die op non-actief is gesteld gaat naar huis, belt z’n advocaat en begint een zaak over de hoogte van de handdruk.

lees verder›

Mijn vriend komt terug van de bioscoop. ‘Welke film heb je gezien?’ vraag ik. ‘Die actiefilm met Angelina Jolie.’ ‘O ja, die. Hoe was hij?’ ‘Nou… Zal ik hem navertellen?’ zegt hij. Ja hoor.

‘Goed, er is dus een broederschap, en dat bestaat al honderden jaren. Via een eeuwenoud weefgetouw krijgen ze signalen door. Het weefgetouw weeft, zeg maar, de namen van mensen die gevaarlijk zijn voor de wereld. En die mensen moet het broederschap vermoorden, om de wereld te beschermen. De leider van het broederschap is Morgan Freeman.’

lees verder›

De felle kritiek op het kapitalisme Amerikaanse stijl is interessant. Zelfs de Amerikaanse presidentskandidaten hebben de afgelopen dagen hun uiterste best gedaan om hun afkeer te laten blijken voor Wall Street. Dat staat opeens gelijk aan graaizucht en onbescheidenheid. Het werd tijd om aan de gewone man in Main Street te gaan denken, zeiden beiden dreigend.

Een nobel streven, maar waar waren de critici toen de problemen op de financiële markt nog niet voor iedereen zichtbaar waren? Waar waren zij toen zich binnen ieder gezin een crisis afspeelde toen de hypotheeklasten bezig waren tot een bestaansbreuk te leid? Stonden Wall Street en al die andere financiële markten niet al decennia lang gelijk aan onbescheidenheid?

Maar opeens wist Nicolas Sarkozy dat het systeem met zijn gebrek aan regels „ter ziele” was. Opeens was de vrije marktgedachte, regelloos en zonder inspraak, „gestoord”. Opeens gaf de Duitse minister van Financiën Peer Steinbrück de Verenigde Staten de schuld van het mondiale financiële gedonder. ‘Nooit weer’ hoorden we hem zeggen. Aan de gouden handdruk en de absurde beloningen moest voor eens en voor altijd een einde komen. En opeens had Karl Marx het gelijk aan zijn kant met zijn kritiek op de vrije markt, aldus Rowan Williams, de hoogste kerkvader van het Verenigd Koninkrijk.

Maar was het niet al jaren zo dat de spelers van de financiële markten meester waren in de kunst der zelfverrijking. En hoe gebruikelijk was het ook bij ons dat de falende captains of industry met een zak onverdiend geld mochten vertrekken? Had er ooit iemand gedacht aan de wegbezuinigde werknemer die het nakijken had?

Volgens Steinbrück is het tijd voor een nieuwe wereldorde. Maar zijn er mensen die er werkelijk in geloven? Zolang de top haar eigen beloningen regelt zal het nooit anders gaan. En als Main Street het regelt? Dan zal het ook niet anders gaan. Bescheidenheid immers, zit in de mensen zelf. En hoe lastig het ook is, we zijn er niet rijkelijk mee bedeeld.

Floris-Jan van Luyn

Raar misschien, maar alle uitspraken van Van Middelkoop in Vrij Nederland waarover de generaal Couzy b.d., de militaire vakbonden en de halve Tweede Kamer zich deze week zo buitensporig opwonden, lieten mij bij het lezen volkomen koud.

‘Het woord gezag zit niet echt in mijn vocabulaire’. Nou en? Eisenhower moet in z’n hart een zachtaardige opperbevelhebber zijn geweest, die niet eens weerstand kon bieden aan het meisje dat zijn jeep bestuurde. En toch Duitsland verslagen.

‘Ik ben nooit in dienst geweest’. Ik ook niet. Is Plasterk soms op de kunstacademie geweest? Of mevrouw van der Hoeven op de Economische Hogeschool? Of Rouvoet op de Pabo?

lees verder›

Het getuigt van grootheidswaanzin als je filmmaker bent en als ‘cadeau’ aan je fans een film op internet zet die zij gratis kunnen downloaden.

Vooral als die film heel slecht is.

Ik heb het over Slacker Uprising, de nieuwe film van Michael Moore, of nou ja, film, eigenlijk is het een wiebelige homevideo van een uur en veertig minuten met als voornaamste element: Michael Moore die opstandige dingen naar een zaal vol uitzinnig joelende jongeren roept.

Bowling for Columbine en Fahrenheit 911 vond ik goed. Ik liet me bij Fahrenheit 911 zelfs zo ver meeslepen dat ik in de bioscoop meedeed aan het applaus aan het eind, terwijl ik klappen voor films normaal gesproken nog hysterischer vind dan klappen voor een vliegtuig dat succesvol geland is.

lees verder›

De uitgever heeft voor dit artikel geen publicatierecht

Bij de kapper ontmoette ik mijn eerste echte Amerikaanse economische vluchteling. Ze was vijftig, had haar hele leven haren geknipt in Florida, maar was van de zomer naar Amsterdam verhuisd omdat er in Amerika geen geld meer te verdienen viel. Amerikanen bezuinigen op hun kapsels.

Hier was ze weer van onderaf aan begonnen, met föhnen en vegen. Maar Amerikanen vinden het niet erg om opnieuw te beginnen. Die zien er de glamour van in, een kans om opnieuw het hele krantenjongen-miljonairparcours af te leggen. Opgetogen vertelde ze dat ze nu in een studentenkamer woonde met een matras op de grond. Dat kamertje had ze trouwens wel eerst laten ontsmetten door een werkster.

lees verder›

Twan Huys zei afgelopen maandag in Nova: „De separeercel. Klinkt als de hel.” Dat klopt natuurlijk wel; als je in een separeercel moet zitten, weet je waarschijnlijk vrij goed hoe de hel voelt. Toch klonk Twans uitspraak een beetje raar, en dat komt doordat het woord ‘hel’ de laatste jaren aan een ongekende betekenisinflatie onderhevig is geweest. „Fuck, het regent. Wat een hel.” Of: „Ik moet naar het feestje van Natasha, nou, dat is dus echt De Hel, want daar gaat het gegarandeerd de hele avond over fiscaal recht.” De hel betekent inmiddels ‘iets waar ik geen zin in heb’ of ‘iets wat een beetje tegenviel’. Toch iets anders dan een vlammenzee waarin je terecht komt na een zondig leven.

Je kunt het tegenwoordig trouwens ook hebben over ‘de complete hel’ (je vraagt je af wat de incomplete hel dan is; een lauw-warme vlammenzee?), of ‘een totale hel’ („Dat zeilweekend was echt een totale hel. Drie dagen liggen kotsen.”)

Dat Twan Huys de separeercel ‘de hel’ noemde, kwam dus eigenlijk te casual over. Ik betrapte me op de gedachte: „De hel, Twan? Die separeercel is echt wel iets erger dan de hel, hoor!”

Zoals voor de meeste uitspraken geldt, is de betekenis ervan nogal afhankelijk van wie hem uit, en met welke intentie. ‘De hel’ is dus alleen maar ongevaarlijk als de spreker er iets ongevaarlijks mee bedoelt. Dat de hel ook heel ongezellig kan zijn, bleek laatst in het onvolprezen tv-programma Puberruil XL. Daarin werd een heel lieve puber tijdens een christelijk kringgesprek toegevoegd dat zij in haar huidige, heidense staat zéker in de hel terecht zou komen. De klassieke hel, welteverstaan, inclusief duivel. Er werd natuurlijk heel blij-christelijk en warm-menselijk overheen gepraat, want bekering zou een hoop oplossen, maar toen was de sfeer helaas al helemaal naar God.